IV SA/Gl 309/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie NSA Tadeusz Michalik, WSA Stanisław Nitecki, Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., w oparciu o art. 5, art. 6, art. 8 oraz art. 20 w związku z art. 3 pkt 11 oraz art. 32 i 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.) odmówił M.G. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego. W toku postępowania ustalono, iż wnioskodawczyni przebywa od [...] na udzielonym przez jej pracodawcę urlopie wychowawczym z tytułu opieki nad synem B. legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Ustalono również, iż dochód wnioskodawczyni uzyskiwany z gospodarstwa domowego za rok [...] wyniósł łącznie kwotę [...] zł w przeliczeniu na osobę w jej rodzinie i przekroczył kryteria ustawowe wynoszące 583 zł. Podstawą zatem odmowy żądanego przez wnioskodawczynię świadczenia było uzyskanie przez nią i jej rodzinę dochodu większego niż przewidziany w ustawie o świadczeniach rodzinnych, uprawniający do uzyskania świadczeń, przy założeniu, iż przejście wnioskodawczyni na bezpłatny urlop wychowawczy nie stanowi utraty uzyskiwanego przez nie poprzednio dochodu w rozumieniu art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ stwierdził, iż wobec braku definicji ustawowej pojęcie "utrata dochodu" należy posłużyć się potocznym znaczeniem tego słowa, a więc uznać, iż jest to trwałe i definitywne pozbawienie źródła dochodu. Czasowa utrata źródła dochodu związana z wolą wnioskodawczyni nie jest zatem utratą dochodu, o której mowa w przywoływanej ustawie. M.G. odwołała się od opisanej powyżej decyzji organu I instancji nie godząc się z przyjętą przez organ definicją "utraty dochodu" w rozumieniu art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazała, iż przejście na urlop wychowawczy było decyzją zakładu pracy podjętą na jej prośbę. Podniosła nadto, iż rzeczywisty dochód na jednego członka w jej rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego, co jej zdaniem uzasadniało żądanie przyznania zasiłku rodzinnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania M.G., decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesione zostało, iż zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 i art. 47 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 4 przywołanej ustawy w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód. Nie ma natomiast w ustawie o świadczeniach rodzinnych zdefiniowanego pojęcia "utrata dochodu". Organ zatem przejście przez odwołującą na bezpłatny urlop wychowawczy potraktował jako chwilową utratę uprawnień do uzyskania dochodu, gdyż pozostawała ona nadal w stosunku pracy a od niej wyłącznie zależało czy powróci do pracy a tym samym powróci do pobierania należnego jej z tytułu pracy wynagrodzenia. W konsekwencji nie dokonał pomniejszenia uzyskiwanego w roku [...] dochodu rodziny o kwotę, której faktycznie odwołująca nie uzyskiwała przebywając na urlopie wychowawczym z tytułu opieki nad dzieckiem. Nie godząc się również ze stanowiskiem zaprezentowanym w decyzji organu II instancji M.G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której podniosła, iż przyjęta przez organ definicja utraty dochodu pozostaje w sprzeczności z interpretacją stosowaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych a także z interpretacją przyjętą w komentarzu Departamentu Świadczeń Krótkoterminowych do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podniosła także, iż Miejskie Ośrodki Pomocy Społecznej z innych terenów [...] traktują przejście na urlop wychowawczy jako utratę dochodu rodziny, a zatem w jej odczuciu została potraktowana niezgodnie z zasadą równości wynikającej z art. 32 Konstytucji i wniosła o przyjęcie, iż z chwilą rozpoczęcia urlopu wychowawczego dochód jej rodziny stał się niższy. W odpowiedzi na skargę, postulując jej oddalenie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponowiło swoją argumentację odnośnie definicji pojęcia "utrata dochodu" a w konsekwencji podtrzymało w całości dotychczasowo prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Jak nakazuje art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W ramach kontroli co do zgodności z zastosowanym przez organ w zaskarżonej decyzji prawem materialnym przyznane jest sądom administracyjnym uprawnienie do dokonywania oceny prawidłowości interpretacji brzmienia stosowanej przez organ, jako podstawa materialna, normy prawa. Jak wynika z treści uzasadnienia rozstrzygnięcia stanowiącego przedmiot skargi, pojęciu "utrata dochodu" Samorządowe Kolegium Odwoławcze przypisało zdarzenia związane z całkowitym i ostatecznym odpadnięciem źródła dochodu. Jednocześnie, skorzystanie z prawa do bezpłatnego urlopu wychowawczego przez matkę dziecka, organ potraktował jako zawieszenie uprawnień do wypłaty dochodu, nie będącym tożsamym z całkowitą utratą dochodu zdarzeniem. Oceniając sprawę w tym aspekcie, organ uznał, iż dochód rodziny skarżącej zawiera w sobie również "zawieszone" wynagrodzenie skarżącej a w konsekwencji dochód ten przekracza na jednego członka jej rodziny kwotę wskazaną jako kryterium ustawowe. Odnosząc się do treści skargi nie można odmówić słuszności twierdzeniom w niej zawartym, iż organ w istocie doliczył do dochodu rodziny skarżącej nieistniejące w rzeczywistości kwoty. Skorzystanie bowiem z urlopu bezpłatnego przysługującego matkom wychowującym dziecko nie może wywoływać ujemnych dla nich skutków w postaci pozbawienia praw do innych świadczeń. Istotnie, trzeba przyznać rację organowi, iż odpadnięcie źródła dochodu z powodu chwilowej rezygnacji z wynagrodzenia – przykładem tego mógł by być urlop bezpłatny lub niewypracowanie nagrody za dobre wyniki pracy – nie jest tożsame z "utratą dochodu" w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże wynikać to może z analizy tych zdarzeń z punktu widzenia woli osoby zainteresowanej. Świadczenia rodzinne, przewidziane jako ochrona dla najbiedniejszej sfery rodzin nie mogą służyć zaspokajaniu potrzeb osób, które ze swojej woli, mając obiektywne możliwości osiągania wyższych zarobków rezygnują z tego. Sytuacja taka nie zachodzi w przypadku matek wykorzystujących nadane im z woli ustawodawcy uprawnienie do samodzielnego wychowywania dziecka, przy jednoczesnym zagwarantowaniu powrotu na dotychczasowe miejsce pracy. Przypisywanie takim podmiotom elementu złej woli byłoby sprzeczne z założeniem dla jakich ustanowione zostało prawo do bezpłatnego urlopu wychowawczego. Rozumowanie powyższe zostało w pełni potwierdzone zapisem ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzonym nowelą z dnia 22 kwietnia 2005 r. zawartą w art. 27 pkt 2 lit. j ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Z obecnej treści art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika bowiem wprost, iż utrata dochodu może być również spowodowana uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Uznając zatem interpretację pojęcia "utrata dochodu" dokonaną przez organ w zaskarżonej decyzji za błędną, co łączy się ściśle z wydanym w sprawie rozstrzygnięciem, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za konieczne uwzględnić skargę. Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji, w ponownym postępowaniu rzeczą organu będzie dokonanie ustaleń co do wysokości uzyskiwanego przez skarżącą i jej rodzinę dochodu przy uwzględnieniu stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na względzie orzeczono na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a jak w sentencji. su.