IV SA/Gl 309/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. W. i S. W. (W.) na czynność Starosty R. z dnia [...] w przedmiocie : odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu p o s t a n a w i a odrzucić skargę Pismem z dnia [...] E. W. i S. W. zwrócili się do Starosty R. z wnioskiem o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie [...] zł, jaką uiścili w związku z rejestracją samochodu marki [...]. Jednocześnie podali, iż uzasadnienie swojego wniosku zawarli w piśmie z dnia [...] (karta nr [...] akt sądowych). Powołali się oni na art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, który zakazuje państwom członkowskim nakładania bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Wnioskodawcy świadomi tego, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie [...] zł wynikał z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r., Nr 137, poz. 1310), zakwestionowali moc prawną zawartych tam uregulowań z uwagi na ich sprzeczność z prawem wspólnotowym. Powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości podnieśli, że bezpośrednia stosowalność norm wspólnotowych oraz ich nadrzędny w stosunku do prawa krajowego charakter wykluczały możliwość opierania się na przepisach wspomnianego rozporządzenia, gdyż pozostawały one w kolizji z prawem wspólnotowym. Nadto dodali, że choć od strony formalnej wymagana za wydanie karty pojazdu kwota [...] zł stanowi opłatę administracyjną, to w istocie jest ona ukrytym podatkiem. wnioskodawcy wskazali, że skoro koszty wydania dokumentu zamykają się w kwocie [...] zł, to pozostała suma [...] zł stanowi wspomniany ukryty podatek. Tak zawyżona opłata stwarza zaś niedopuszczalną w prawie wspólnotowym barierę w imporcie, dotyczy bowiem wyłącznie samochodów sprowadzanych do Polski. W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta R. w piśmie z dnia [...] Nr [...] stwierdził, że nie znajduje podstaw do pozytywnego ustosunkowania się do żądań wnioskodawców i odmówił zwrotu dochodzonej kwoty. Powołał się przy tym na przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz przepisy wspomnianego już rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Organ dodał, że jest jedynie organem rejestrującym działającym na podstawie powołanych przepisów, a rozstrzyganie o zgodności norm prawa polskiego z przepisami wspólnotowymi znajduje się poza zakresem przyznanych mu kompetencji. Wobec powyższego E. W. i S. W. w dniu [...] wnieśli skargę na czynność Starosty R. dotyczącą odmowy zwrotu zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu. W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie powołali się na sprzeczność uregulowań prawa krajowego z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] Starosta R. przywołał argumentację zawartą już w udzielonej wnioskodawcom odpowiedzi i tym samym podtrzymał zajęte wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji tych sądów został zaś doprecyzowany przepisami art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 53, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Skarga E. W. i S. W. dotyczy zwrotu części pobranej za wydanie karty pojazdu opłaty, która – w ocenie skarżących – została znacznie zawyżona. Jak słusznie w odpowiedzi na skargę podniósł Starosta R., brak było jakichkolwiek podstaw do wydania w sprawie decyzji administracyjnej. Żadne bowiem przepisy, a zwłaszcza uszczegóławiająca tę kwestię ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, nie przewidują uprawnienia organu do wydawania decyzji administracyjnej w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu, w tym również jej zwrotu. Brak podstaw do wydania decyzji administracyjnej nie pozbawia jednak wnioskodawców możliwości podjęcia stosownych działań mających na celu kontrolę podjętych w tym zakresie działań organu. Przede wszystkim mogą oni żądać od właściwego organu zajęcia stanowiska w sprawie. W przedmiotowym przypadku stanowisko to będzie wyrażało się w formie zarządzenia zwrotu nienależnie pobranej opłaty (przy pozytywnym załatwieniu wniosku stron), bądź też w formie odmowy dokonania takiego zwrotu (przy negatywnym ustosunkowaniu się do żądań stron). Oba te przejawy działalności organu stanowią czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uznania albo odmowy uznania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, czyli czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. dotyczące podobnych kwestii orzeczenia: post. NSA z dnia 11 grudnia 1997 r., sygn. akt II SA 1060/97, publ. LEX nr 156370; post. WSA w Gliwicach z dnia 20 lutego 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 1100/05, nie publ.). Powyższe przemawia za uznaniem, że zaskarżona czynność podjęta przez Starostę R. poza trybem postępowania administracyjnego, mimo braku wydania w tym przedmiocie decyzji, podlega kontroli sądu administracyjnego. Nie przesądza to jednak o możliwości merytorycznego rozpoznania skargi w tej konkretnej sprawie. Oprócz bowiem ogólnej przesłanki podlegania danej sprawy kognicji sądu administracyjnego konieczne jest jeszcze spełnienie innych wymogów warunkujących rozpoznawanie skargi co do meritum (zob. art. 58 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Z § 3 tego przepisu wynika natomiast, że w sytuacji gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Jak wyżej ustalono, przedmiotowe postępowanie sądowe zainicjowane zostało skargą na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jako że skarżący wnosząc skargę nie wykazali, iż dopełnili wymogu przewidzianego w art. 52 § 3 p.p.s.a., sąd pismem z dnia [...] wezwał ich do usunięcia braku formalnego skargi poprzez wykazanie, że przed wniesieniem skargi wezwali oni organ do usunięcia naruszenia prawa. Jednocześnie poinformowano strony, że uzupełnienia powyższego braku należy dokonać w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi (karty nr [...] i [...] akt sądowych). Jak wynika z dowodów doręczenia skarżącym przesyłek (karty [...] i [...] akt sądowych), wspomniane wezwania zostały odebrane przez nich w dniu [...]. W odpowiedzi na nie strony przesłały kopię pisma z dnia [...] stanowiącego wniosek o zwrot zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu [...] (karta nr [...] akt sądowych), kopię pisma z dnia [...] stanowiącego wniosek o zwrot zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu [...] (karta [...] akt sądowych). W tym miejscu należy stwierdzić, że nadesłanie przez skarżących wymienionych pism nie może być uznane za skuteczne uzupełnienie braków formalnych skargi. W skardze skarżący wyraźnie wskazali, że przedmiotem zaskarżenia jest czynność organu z dnia [...] polegająca na odmowie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych dowodu doręczenia, jak również z zawartego w skardze oświadczenia skarżących wynika, że pismo Starosty R. z dnia [...] Nr [...] zostało doręczone wnioskodawcom w dniu [...]. Wtedy to właśnie E. W. i S. W. dowiedzieli się (lub mogli się dowiedzieć) o podjęciu zaskarżonej czynności. Zgodnie zatem z art. 52 § 3 p.p.s.a. od tego dnia biegł czternastodniowy termin do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Skuteczne wniesienie skargi do Sądu możliwe byłoby dopiero – co wynika z treści art. 53 § 2 p.p.s.a. – w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzieliłby odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Dopiero wówczas Sąd mógłby – o ile pozostałe warunki formalne skargi byłyby spełnione – przystąpić do merytorycznego rozstrzygania spornej kwestii dotyczącej zasadności odmowy zwrotu część opłaty za wydanie karty pojazdu. Sąd dostrzega okoliczność, że skarżący przy wnoszeniu skargi zachowali tryb wskazany przez Starostę R. w piśmie z dnia [...] Nr [...]. Pouczenie Starosty było jednak błędne, gdyż tryb wnoszenia skarg w tym przypadku w sposób odmienny określają powołane wyżej przepisy. Pomimo poinformowania skarżących przez Sąd o konieczności wykazania, że wezwali oni organ do usunięcia naruszenia prawa, przesłano jedynie wniosek o zwrot opłaty, w odpowiedzi na który organ podjął zaskarżoną czynność oraz wniosek o zwrot opłaty dotyczący innego samochodu. Z dokumentów tych, jak również z całości akt administracyjnych i sądowych wynika, że strony nie wezwały organu do usunięcia naruszenia prawa po dowiedzeniu się w dniu [...] o podjęciu przez organ kwestionowanej czynności. Pominięcie zatem przewidzianego prawem trybu na wniesienie skargi powoduje, że jest ona niedopuszczalna, a stosownie do unormowania zawartego w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w takim przypadku sąd odrzuca skargę. Biorąc pod uwagę opisane wyżej okoliczności faktyczne oraz powołane przepisy, szczególnie zaś treść art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., skarga podlegała odrzuceniu, o czym Sąd orzekł na wstępie. SW