IV SA/Gl 314/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2007r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz W. J. kwotę [...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta Gliwice decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.); § 2 ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego skierował na badania lekarskie W. J. z powodu otrzymania wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniu [...] r. wpłynął do urzędu wniosek Komendy Miejskiej Policji w G. z dnia [...] r. wraz z kserokopią pisma T.J. i zaświadczeniem wystawionym przez Wydział Zdrowia Urzędu Miejskiego w G. z dnia [...] r. o skierowanie W. J. na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Z treści wskazanego zaświadczenia wynika, że do Gminnej Komisji [...] wpłynął wniosek o poddanie strony [...], a wywiad środowiskowy potwierdził fakt [...] przez W. J. [...]. Nadto strona nie podjęła [...] jak również nie zgłosiła się na badania biegłych sądowych w celu orzeczenia stopnia [...]. W tym stanie faktycznym kierując się treścią art. 87 wyżej wymienionej ustawy zasadne stało się skierowanie strony na badania lekarskie, ponieważ ma ono na celu określenie przeciwwskazań lub ich brak do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy. Odwołanie od tej decyzji W. J. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie i domagał się uchylenia powyższej decyzji. Podniósł, że postępowanie zostało uruchomione w następstwie zawiadomienia złożonego przez syna T. Jego zdaniem wniosek syna jest bezzasadny, ponieważ od dwudziestu lat mieszka on za granicą i nie utrzymuje z nim kontaktu. Twierdzeniom syna przeczą zaś opinie pozostałych jego dzieci przebywających w kraju i utrzymujących z nim stały kontakt. Nadto zaznaczył, że w środowisku zamieszkania i pracy cieszy się nieposzlakowaną opinią. Podniósł, że pomimo wieku cieszy się dobrym stanem zdrowia i nie ma problemów [...]. Wskazał także, że został wezwany na posiedzenie Gminnej Komisji [...], a tam zostało mu podsunięte do podpisania zobowiązanie do dobrowolnego leczenia. Zostało ono podpisane nieświadomie, gdyż sądził, że dotyczy ono wyłącznie skierowania na badanie lekarskie mające stwierdzić czy jest [...] od [...]. W dniu tym nie posiadał okularów i nie mógł przeczytać treści zobowiązania, a Komisja nie wyjaśniła mu w sposób wyczerpujący treści zobowiązania. Z uwagi na fakt, że jest emerytem i posiada niewielkie świadczenie nie jest w stanie uiścić przewidzianej opłaty w wysokości [...] zł. Nadto zaznaczył, że został niesłusznie pomówiony i skrzywdzony zapadłą decyzją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia wpierw przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczyło brzmienie art. 122 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, jak również treść § 2 ust. 5 tego rozporządzenia, zgodnie z którym starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Nadto organ odwoławczy przywołał postanowienia art. 129 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 wyżej wymienionej ustawy w myśl, którego Policja czuwa nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach go kontroluje oraz uprawniona jest do występowania w uzasadnionym przypadku z żądaniem poddania się przez kierującego pojazdem lub przez inną osobę, w stosunku do której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że mogła kierować pojazdem [...]. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w rozpatrywanej sprawie Policja była zobligowana do wystąpienia z wnioskiem o ocenę stanu zdrowia odwołującego się, ponieważ spełniona została dyspozycja art. 129 ust. 2 pkt 3 ustawy. Wniosek taki złożył Naczelnik Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w G. i powołał się w nim na pismo T. J. z dnia [...] r., oraz na wywiad środowiskowy przeprowadzony przez Wydział Zdrowia i Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego w G. Informacje zamieszczone we wskazanym powyżej wniosku obligowały organ pierwszej instancji do podjęcia przedmiotowej decyzji o skierowaniu odwołującego się na badania lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się W. J., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również o doręczenie wywiadu środowiskowego oraz o przesłuchanie w charakterze świadka syna M. J. W motywach skargi wskazał, że prowadzone postępowanie jest bezzasadne. Syn T. J. nie jest w stanie ocenić faktu ewentualnego [...], ponieważ od 20 lat nie mieszka w Polsce, a oświadczeniom zamieszczonym w jego piśmie z dnia [...] r. przeczą oświadczenia sąsiadów oraz z miejsca pracy, które zostały dołączone do akt sprawy. Zakwestionował także prawidłowość przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, któremu zarzucił nierzetelność. Skarżący zaznaczył, że posiada nieposzlakowaną opinię w środowisku zamieszkania jak i pracy i pomimo swojego wieku cieszy się dobrym stanem zdrowia i nie ma problemów z [...] Przedłożył własną ocenę działań związanych z podpisaniem zobowiązania się w dniu [...] r. przed Gminną Komisją [...] w G. Zdaniem skarżącego powyższe zobowiązanie podpisał nieświadomie, gdyż mylnie sądził, że dotyczy ono wyłącznie skierowania na badanie lekarskie mające stwierdzić czy jest [...] od [...]. W dniu tym nie miał okularów i z tego powodu nie mógł w sposób prawidłowy zapoznać się z treścią przedłożonego do podpisu zobowiązania. Zaznaczył jednocześnie, że o okolicznościach tych informował organ odwoławczy, nadto podniósł, że pismem z dnia [...] r. Urząd Miejski w G. poinformował go o umorzeniu wobec niego postępowania o leczenie [...] z uwagi na opinię biegłych, którzy stwierdzili, że nie jest osobą [...] od [...]. Dodatkowo skarżący zakwestionował tę część uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której organ odwoławczy oparł się o postanowienia art. 129 ust. 2 pkt 3 ustawy o ruchu drogowym. Takie uzasadnienie jest chybione, gdyż nie zostały w ogóle wzięte pod uwagę wskazane przez skarżącego dowody, nadto dano wiarę pismu syna a nie innym dowodom przez niego przedłożonym, a w szczególności nie doręczono skarżącemu wywiadu celem ustosunkowania się do niego, a ponadto pojawiły się w sprawie nowe okoliczności, prawdopodobnie nieznane organowi odwoławczemu o umorzeniu postępowania przez organ pierwszej instancji w przedmiocie leczenia [...]. Skarżący zaznaczył, iż mechaniczne stosowanie przepisów prawa bez należytego rozpatrzenia wszelkich okoliczności, w tym tych, które świadczą na korzyść drugiej strony nie przystaje do państwa prawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ ten nie podzielił ich i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże częściowo z innych powodów niż wskazał to skarżący. Stosownie, bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie kluczowym zagadnieniem wpływającym na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji jest ocena prawna pisma Urzędu Miejskiego w G. z dnia [...] r. skierowanego do skarżącego, z którego wynika, że mocą uchwały Nr [...] Gminna Komisja [...] w G. umorzyła postępowanie o leczenie [...] w oparciu o opinie biegłych sądowych, którzy stwierdzili, że nie jest on osobą [...] od [...] i nie wymaga leczenia [...]. Wskazany dokument odgrywa w rozpatrywanej sprawie istotną rolę, ponieważ prowadzenie postępowania przed Gminną Komisją [...] w G. uwiarygodniało doniesienie, jakiego dokonał T J. do Komendy Powiatowej Policji w G. o problemach [...] skarżącego. Jak wynika z akt administracyjnych przedłożonych Sądowi do rozpatrzenia prawidłowości zaskarżonej decyzji Wydział Zdrowia i Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego w G. pismem z dnia [...] r. poinformował Wydział Komunikacji tegoż Urzędu, że Gminna Komisja [...] w G. prowadziła postępowanie o leczenie [...] W. J. wszczęte na wniosek T. J. i w następstwie przeprowadzonego badania w dniu [...] r. biegli sądowi stwierdzili, że nie jest on [...] od [...] i z tego powodu sprawa została zamknięta. Wydział Komunikacji Urzędu Miejskiego w G. pismem z dnia [...] r. przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oryginał wyżej wymienionej odpowiedzi. Pismo to wpłynęło do organu odwoławczego w dniu [...] r., co wynika z datownika znajdującego się na nim. Oznacza to, że w dniu podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia okoliczność ta nie była znana organowi odwoławczemu, ponieważ decyzja ta podjęta została w dniu [...] r. W świetle powyższej analizy zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie wyczerpana została przesłanka wznowienia postępowania przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie, z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Natomiast jak zostało to podniesione powyżej sąd administracyjny uwzględnia skargę, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zatem wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Obok przedstawionej powyżej okoliczności uzasadniającej uwzględnienie wniesionej skargi należy zwrócić uwagę na inne aspekty rozpatrywanej sprawy, które także uzasadniają uwzględnienie wniesionej skargi. W pierwszej kolejności należy przywołać stan prawny w zakresie dotyczącym rozpatrywanej sprawy. Stosownie do postanowień art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia, co do stanu zdrowia. Zgodnie natomiast z treścią art. 129 ust. 2 pkt 3 wyżej wymienionej ustawy Policjant w związku z czuwaniem nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach jest uprawniony do żądania poddania się przez kierującego pojazdem lub przez inną osobę, w stosunku, do której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że mogła kierować pojazdem, badaniu w celu ustalenia [...] lub [...]. Jak podnosi się w literaturze przedmiotu ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga, aby organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby otrzymały je osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także kontrolował, czy nie utraciły one tych warunków. Organowi temu uprawnienia takie nadaje art. 122 ust. 1 pkt 4 wyżej wymienionej ustawy. Prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy. Jego ograniczenia mogą mieć miejsce tylko w ściśle określonych przez prawo wypadkach. stąd też i ingerencja organu administracyjnego w postaci sprawdzenia stanu zdrowia kierującego jest ograniczona. Organ ten nie może dokonywać tej czynności w sposób dowolny, ale tylko wtedy, gdy spełnione są ustawowe przesłanki. Wezwanie kierującego do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia – w myśl przywoływanego powyżej przepisu – jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy nasuną się zastrzeżenia, co do jego stanu zdrowia. Nie wystarczą wątpliwości, że kierujący może być w takim stanie, że nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Musi istnieć coś więcej niż wątpliwość. Okoliczności muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego występują przeciwwskazania zdrowotne, co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze (R.A. Stefański. Prawo o ruchu drogowym. Komentarz. Dom Wydawniczy ABC. 2005 r.). Z brzmienia przywoływanego przepisu jak również z jego wykładni przyjmowanej przez doktrynę należy stwierdzić, że odnosi się on do sytuacji, kiedy organ uprawniony – policjant – może domagać się poddania przez kierującego badaniu na okoliczność ustalenia zawartości w [...] lub innej substancji. Domaganie takie może być kierowane w stosunku do kierującego, co zdaniem, składu orzekającego w niniejszej sprawie należy łączyć z osobą prowadzącą samochód (pojazd). Oznacza to, że pojęcie to nie jest tożsame z każdą osobą posiadająca dokument uprawniający do kierowania pojazdami, czyli prawo jazdy. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na treść art. 129 ust. 2 pkt 13 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ponieważ przepis ten daje organowi uprawnionemu – policjantowi – prawo występowania w uzasadnionym przypadku z wnioskiem o ocenę stanu zdrowia kierującego pojazdem. Jednakże podobnie jak miało to miejsce we wcześniej omówionej sytuacji powyższe uprawnienie odnosi się do kierujących pojazdem, a nie w odniesieniu do wszystkich. Powyższe ustalenie ma znaczenie dla niniejszej sprawy, ponieważ jak wynika z akt administracyjnych skarżący został skierowany na badania lekarskie nie z powodu kierowania pojazdem [...], jednakże z powodu zawiadomienia skierowanego do uprawnionego organu przez inną osobę. Wskazane zawiadomienie o tyle było wiarygodne, że równolegle przed innym gminnym organem, jakim jest Gminna Komisja [...] prowadzone było postępowanie z udziałem skarżącego i w ramach tego postępowania skarżący nie zamierzał poddać się stosownemu badaniu. Zatem zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, pomimo wskazanego elementu uwiarygodniającego zawiadomienie, które wpłynęło do uprawnionego organu, nie wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające skierowanie skarżącego na stosowne badanie. W tym, miejscu przyjdzie zauważyć, że powyższy przepis nakłada na obywatela określone obowiązki i w dodatku obywatel musi ponieść z tego powodu określone wydatki, które wielokrotnie nie są dla niego nieistotne. Zatem widząc i rozumiejąc znaczenie przywoływanego przepisu nie można obejmować zamieszczonym w nim uprawnieniem wszystkie osoby w stosunku, do których pojawi się jakakolwiek wątpliwość, ponieważ przepis ten może wówczas przerodzić się w instrument pozaprawnego oddziaływania na sytuację obywatela. Oznacza to, że przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco, a w kontekście rozpatrywanej sprawy oznacza, że nie powinien był zostać wykorzystany jako podstawa prawna podejmowanych przez organy administracji rozstrzygnięć. Stosownie do postanowień art. 7 oraz art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organ administracji obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Organy obu instancji w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć podniosły, że [...] przez skarżącego znalazło potwierdzenie w wywiadzie środowiskowym. Jednakże należy zauważyć, że przedłożone akta takiego wywiadu środowiskowego nie zawierają, a tym samym nie można zweryfikować zawartych w nim informacji. Jedna informacja o tym wywiadzie zamieszczona jest w zaświadczeniu Urzędu Miejskiego w G. z dnia [...] r. wydanym na prośbę T. J., a zatem osoby, która wystąpiła do uprawnionego organu ze stosownym zawiadomieniem. Sytuacja taka zdaniem składu orzekającego nie jest prawidłowa, ponieważ skarżący jest uprawniony nie tylko do zapoznania się z jego treścią, ale także do podjęcia działań uniemożliwiających podważenie informacji zawartych w takim dokumencie. W świetle powyższego brak tego wywiadu w aktach sprawy, a zarazem powoływanie się przez organy administracji na jego postanowienia stanowi uchybienie przepisom postępowania dowodowego uzasadniające stwierdzenie występowania przesłanki uwzględnienia skargi zamieszczonej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Zgłoszone w skardze żądania dotyczące przeprowadzenia postępowania dowodowego w postaci przesłuchania świadków nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ sąd administracyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego, lecz dokonuje oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu administracji w oparciu o przedłożony przez ten organ materiał dowodowy, stanowiący podstawę wydania kwestionowanej decyzji. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy na etap orzekania przez organ odwoławczy, który kierując się wskazaniami zamieszczonymi w niniejszym wyroku jak również zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a w szczególności stanowiskiem Gminnej Komisji [...] winien podjąć stosowne prawem przewidziane rozstrzygnięcie. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji skierowano skarżącego na badanie lekarskie, Sąd stosownie do postanowień art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że decyzja ta nie może być wykonywana. Stosownie do postanowień art. 200 w związku z art. 205 § 1 i art. 209 wyżej wymienionej ustawy orzeczono o kosztach postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję. SW