IV SA/Gl 316/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1, art. 38 i art. 147 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) przyznał J.B. zasiłek okresowy od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że podjęta jest w słusznym interesie świadczeniobiorcy, nadto organ ten wskazał, że wysokość zasiłku ustalona została zgodnie z przepisami prawa w najniższej prawem dopuszczalnej wysokości z uwagi na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka. Odwołanie od tej decyzji pismem z dnia [...] r. wniósł J. B. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku, jego zdaniem przyznana wysokość zasiłku stanowi kpinę z udzielania pomocy, gdyż za tę kwotę nie jest w stanie zaspokajać niezbędnych potrzeb bytowych i życiowych. Nadto zakwestionował uzasadnienie przyznania takiej kwoty, ponieważ jego zdaniem pracownicy organu administracji przeznaczają środki przewidziane na pomoc społeczną na własne cele i z tego tytułu nie ponoszą żadnej odpowiedzialności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył treść stosowanych w sprawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności art. 38, który określa wymogi stawiane osobie ubiegającej się o przyznanie świadczenia w formie zasiłku okresowego, jak również podkreślił, że wysokość zasiłku nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. W dalszej części uzasadnienia organ dokonał analizy czynności procesowych podejmowanych przez organ pierwszej instancji, a następnie stwierdził, że zasiłek okresowy został stronie przyznany w minimalnej wysokości, jednocześnie zaakcentował, że spowodowane to zostało sytuacją finansową Ośrodka, która uniemożliwia przyznawanie świadczeń w wyższej wysokości. J.B. pismem z dnia [...] r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na wyżej wymienioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W motywach skargi wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w rozstrzygnięciu tym dopuściło się sprzecznych ustaleń z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, a wysokość przyznanego zasiłku to kpina z udzielania pomocy społecznej. Zdaniem skarżącego organy administracji w jego sprawie postąpiły bezdusznie i w sposób biurokratyczny i w ten sposób dopuściły się naruszenia przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zamieszczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie ustalić, czy organy administracji podejmując zaskarżoną decyzję dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego. Stosownie do postanowień art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wysokość tego zasiłku ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie. Jednocześnie kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarujące a dochodem tej osoby i nie może być ona niższa niż [...] zł miesięcznie, z kolei okres na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy ustala organ na podstawie okoliczności sprawy. Przedstawiony stan normatywny w zakresie zasiłków okresowych pozwala uznać, że skarżący spełnia wymogi do jego otrzymania, albowiem jak wynika to z akt sprawy prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe i zamieszkuje w mieszkaniu dwupokojowym, jednakże nie opłaca czynszu, a nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego z uwagi na nadmetraż. Jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Według oświadczeń przez niego składanych nie pracuje dorywczo i nie posiada żadnego dochodu oraz uskarża się na pogarszający stan zdrowia. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego są [...]. Skarżący w swoich pismach procesowych oraz w skardze do sądu administracyjnego podnosił tylko jeden zarzut, a mianowicie, że wysokość przyznanego świadczenia jest za niska i nie uwzględnia jego sytuacji dochodowej i osobistej. Jednocześnie skarżący nie kwestionował okresu, na jaki został mu przyznany zasiłek okresowy. W tej sytuacji można przyjąć, że organy administracji ten element rozstrzygnięcia ustaliły w sposób prawidłowy i przyznały skarżącemu przedmiotowy zasiłek na okres, który go satysfakcjonuje. W tej sytuacji do rozważenia pozostaje to, czy wysokość przyznanego zasiłku jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Przed przedstawieniem końcowego stanowiska w tym zakresie niezbędne będzie przybliżenie reguł, którymi kierują się organy administracji, przy przyznawaniu świadczeń z pomocy społecznej. Stosownie do postanowień art. 3 ustawy o pomocy społecznej celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Działania podejmowane przez organy administracji mają zmierzać do usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nadto organy administracji publicznej podejmujące działania w ramach pomocy społecznej zobligowane są po myśli art. 2 ustawy o pomocy społecznej do kierowania się zasadą pomocniczości, a zatem przychodzić z pomocą wówczas, gdy osoba przy wykorzystaniu własnych zasobów, możliwości i uprawnień nie jest w stanie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej, w której się znajduje. Oznacza to w konsekwencji, że świadczenia z pomocy społecznej przyznawane są osobom potrzebującym, jednakże są one przyznawane po spełnieniu szeregu warunków, a w szczególności wówczas, gdy osoba także podejmuje działania zmierzające do poprawy swojej sytuacji. Dodatkowo należy pamiętać o tym, że świadczenia z pomocy społecznej nie mogą stanowić stałego źródła dochodu, a jedynie formę wsparcia w trudnym momencie życia. Przedstawione powyżej cele i zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej mają znaczenie w rozpatrywanej sprawie, ponieważ jak wynika to z akt administracyjnych skarżący jest osobą w wieku [...] i od dłuższego czasu nie pozostającą w zatrudnieniu i utrzymującą się [...]. Jak wynika z notatki służbowej pracownika socjalnego znajdującej się w aktach administracyjnych z dnia [...] r. skarżący wykazuje bierną postawę w zakresie poszukiwania zatrudnienia, jak również nie wykazuje zainteresowania udziałem w pracach społecznie użytecznych. Wskazana postawa nie może być aprobowana, ponieważ jak zostało to zaznaczone powyżej świadczenia z pomocy społecznej nie mogą stanowić alternatywny dla uzyskiwania dochodów z pracy, a zatem wszelkiego rodzaju zachowania, które powodują brak aktywności na rynku pracy należy oceniać negatywnie i są one przejawem braku współpracy danej osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zatem w przypadku skarżącego Sąd dostrzega występowanie przesłanek uzasadniających nie tylko ograniczenie świadczeń do niezbędnego minimum, ale także umożliwiające odmowę ich przyznania. Kluczową sprawą w ramach rozpatrywanej sprawy jest wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego. Organy administracji wysokość tego zasiłku uzasadniały ograniczonymi możliwościami pomocy społecznej. Na wstępie przyjdzie zauważyć, że organy te w sposób prawidłowy przywołały i zinterpretowały przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące ustalania minimalnej wysokości zasiłku okresowego. Zatem w tym zakresie organom tym nie można zarzucić jakiegokolwiek naruszenia prawa. Natomiast do rozważenia pozostaje kwestia powołania się na ograniczone możliwości. Jak zostało to zaznaczone powyżej art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej powinny zostać zaspokojone, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem możliwości pomocy społecznej to ten element, który oddziałuje na prawo do świadczenia z pomocy społecznej. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji powołały się na tę okoliczność, przy czym organ pierwszej instancji zaznaczył, że z uwagi na ograniczone środki finansowe wszystkie świadczenia przyznawane są w minimalnej wysokości wynikającej z przepisów prawa. Powołanie się w uzasadnieniu obu kwestionowanych decyzji na ograniczone możliwości i wskazanie, że wszystkie osoby otrzymują świadczenia w minimalnej wysokości pozwala uznać, że organy obu instancji dopełniły minimalny wymóg stawiany organom administracji do tego, aby przedstawić motywy, jakimi kierowały się podejmując dane rozstrzygnięcie. W konsekwencji należy stwierdzić, że organy administracji dopełniły obowiązki wynikające z postanowień art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego i w sposób poprawny uzasadniły podjętą decyzję, a zatem nie została wyczerpana przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art.145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SW