IV SA/Gl 33/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2008r. sprawy ze skargi B.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...] Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej B. J. w dniu [...] r. decyzją Nr [...] Prezydent Miasta S. Ś. działając na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593 ze zm.) odmówił jej przyznania pomocy na kontynuowanie nauki. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż skarżąca nie spełnia kryteriów udzielenia jej pomocy na gruncie wyżej cytowanej ustawy, albowiem przebywała w Ośrodku A przy ul [...] w B., który nie należy do kategorii podmiotów wymienionych w art. 88 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy. Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji. Wskazała, iż znajduje się w [...], wobec czego pomoc na kontynuowanie nauki jest dla niej niezbędna. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Argumentując swoje stanowisko organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osoba, która osiągnęła [...] w [...] oraz osoba [...] opuszczająca [...] typu [...] i [...], dom pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży oraz schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, specjalny ośrodek szkolno – wychowawczy i młodzieżowy ośrodek wychowawczy – zwana osobą usamodzielnianą, zostaje objęta między innymi pomocą pieniężną na kontynuowanie nauki. Jednocześnie podkreślił, że pomoc przysługuje jedynie w przypadku gdy osoba usamodzielniana umieszczona była w wymienionych wyżej miejscach na podstawie orzeczenia sądu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podzieliło pogląd organu I instancji i wskazało, że placówka, w której przebywała skarżąca nie mieści się w katalogu placówek wymienionych w art. 88 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W odniesieniu do tej kwestii organ II instancji wyjaśnił, iż powołany wyżej przepis dotyczy tylko i wyłącznie ośrodka [...], podczas gdy skarżąca przebywała w ośrodku A. Wskazał, iż stosownie do treści art. 2 pkt 5 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty, który stanowi, że system oświaty obejmuje między innymi młodzieżowe ośrodki wychowawcze, specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust 3 tej ustawy, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, nie sposób przyjąć, iż placówki te są tożsame. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. J. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz przyznania żądanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując określone w ustawie środki. Jednocześnie po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca warunkuje zatem możliwość wzruszenia orzeczenia organu administracji publicznej zaistnieniem naruszenia norm prawa materialnego, czy też norm o charakterze procesowym, przy czym w tym przypadku dodatkowo naruszenie to powinno być tego rodzaju, że miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Z uwagi na fakt, iż przesłankę odmowy uwzględnienia wniosku strony stanowił zapis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, który w swej treści sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej pomijał wychowanków [...] ośrodków [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia [...] r. (sygn. akt IV SA/Gl 563/04) przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne "czy przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 63, poz. 593 ze zmianami) przez to, ze pominięto w nim osoby, które osiągnęły [...] w [...] ośrodkach [...], pozbawiając je w ten sposób pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki jest zgodny z art. 32 ust. 1 i art. 70 ust. 4 w związku z art. 70 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a konsekwencji, czy nie narusza zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji". Wyrokiem z dnia 13 listopada 2007 r. sygn. akt P 42/06 Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu pytania prawnego orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie art. 1 pkt 32 ustawy z 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 48, poz 320), w zakresie, w jakim pomija osoby, które osiągnęły [...] w [...] ośrodkach [...], jest niezgodny z art. 70 ust. 4 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 70 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, iż zakwestionowany art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej został zmieniony przez ustawę o zmianie ustawy o pomocy społecznej w ten sposób, że dotychczasową regulację zastąpiono nową, uwzględniającą wychowanków [...] ośrodków [...] wśród osób uprawnionych do uzyskania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Wskazano, że zgodnie z ustawą o Trybunale Konstytucyjnym utrata mocy obowiązującej przez zaskarżony przepis pociąga za sobą umorzenie postępowania (art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy), chyba że rozpoznanie sprawy jest konieczne dla ochrony konstytucyjnych wolności i praw (ar. 39 ust. 3 ustawy o TK). Podkreślił, iż zaskarżony przepis w dalszym ciągu kształtuje sytuację prawną skrzącej w toczącym postępowaniu przed sądem administracyjnym. Ustawa nowelizująca nie zawiera bowiem żadnych przepisów intertemporalnych, umożliwiających ewentualne odstąpienie od tej reguły. Mając na uwadze powyższe okoliczności Trybunał Konstytucyjny uznał, iż koniecznym jest rozstrzygnięcie w przedmiocie konstytucyjności zaskarżonego przepisu, a to z uwagi na ochronę konstytucyjnych praw wychowanka [...] ośrodka [...]. Trybunał wskazał, iż równość wobec prawa oznacza, że wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się daną cechą w równym stopniu, winny być traktowane równo, a ewentualne odstępstwa od tej zasady dopuszczalne są tylko w uzasadnionych wypadkach. Rozstrzygając o konstytucyjności zagadnienia prawa do równego dostępu do pomocy na kontynuowania nauki Trybunał stanął na stanowisku, że w wychowankowie [...] ośrodków [...] są podmiotami podobnymi do wychowanków innych instytucji opiekuńczych, uwzględnionych w art. 88 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i z tego tytułu winni być w analogiczny sposób traktowani. Pominięcie tej grupy osób w zaskarżonym przepisie uznać należało zdaniem Trybunału za sprzeczne z prawem do równego dostępu do pomocy państwa w zakresie edukacji, wynikającym z art. 70 ust. 4 Konstytucji. Jednocześnie podkreślił, iż brak jest podstaw prawnych do odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych, a zatem pominięcie wychowanków [...] ośrodków [...] w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej nie stanowi usprawiedliwionego wyjątku od tej zasady. Jednocześnie Trybunał orzekł, iż zaskarżony przepis ustawy jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy należało uznać zasadność skargi B. J. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola postępowania administracyjnego co prawda dowodzi, że tak organ I jak i II instancji działały w sposób prawidłowy, a wydane przez nie decyzje opierały się na obowiązujących w chwili ich wydania przepisach prawa, nie mniej jednak należy mieć na względzie rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego zapadłe w wyniku postawionego w toku postępowania sądowoadministracyjnego pytania prawnego. Stosownie do treści tego wyroku należy stwierdzić, że pomimo prawidłowego zastosowania przepisów ustawy przez organy I i II instancji decyzja wydana na ich podstawie narusza prawo strony skarżącej do równego dostępu do pomocy państwa w zakresie edukacji, zagwarantowanego w art. 70 ust. 4 Konstytucji RP. Z racji tego, że skarżąca osiągnęła [...] w [...] Ośrodku A w B., należy uznać, iż winna ona mieć prawo do pomocy na kontynuowanie nauki, podobnie jak osoby, które osiągnęły [...] w [...] ośrodkach [...]. W tym stanie rzeczy mając na względzie przede wszystkim ochronę praw konstytucyjnych skarżącej należało zważając na treść przepisu art. 145 § 1 pkt 1 b w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję jak również decyzję organu I instancji, jako naruszające prawo skarżącej do równego dostępu do pomocy państwa w zakresie edukacji. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych wywodów.