IV SA/Gl 331/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi N.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta G. na podstawie art. 3 pkt 11, art. 15b, art. 20 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013r. poz. 1456 ze zm.) odmówiono wnioskodawcy, N.N. przyznania świadczenia formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka - W.N. Powołując się na treść art. 1 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ wskazał, że świadczenia rodzinne przysługują: 1) obywatelom polskim; 2) cudzoziemcom: a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym, c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 oraz z 2014 r. poz. 463 i 1004), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. 3. Świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Odnosząc powyższą regulację prawną do ustaleń dokonanych w toku postępowania wskazano, że wniosek strony złożony został w dniu 31 grudnia 2014r. Strona jest obywatelem Ukrainy zamieszkującym obecnie w Polsce posiadając zezwolenie na osiedlenie się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Nie spełnia zatem warunków wymienionych w przytoczonym art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wnioskodawca wniósł od decyzji tej odwołanie oświadczając w jego treści, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]. Nr [...] orzekło na podstawie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Kolegium podzieliło ustalenia dokonane przed organem I instancji przyjmując, że odwołujący jest obywatelem Ukrainy posiadającym na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. (Nr [...]) zezwolenie na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przywołało również treść art. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych potwierdzając, że po myśli tego przepisu cudzoziemcowi świadczenia te przysługują w sytuacji zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, na mocy wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym, a także cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 oraz z 2014 r. poz. 463 i 1004), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nadto cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. Kolegium podniosło, że Polska nie podpisała z Ukrainą umowy dwustronnej w przedmiocie zabezpieczenia społecznego. Odwołujący przebywa natomiast w Polsce na podstawie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wydanego na podstawie art. 62 ust. 5 Konstytucji RP z uwagi na polskie pochodzenie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach N.N. wskazał na art. 513 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w myśl którego, jego zdaniem, od maja 2014r. zezwolenie na osiedlenie się stało się zezwoleniem na pobyt stały. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powtórzyło argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, odnosząc się do treści skargi zauważo o, że wskazany przez skarżącego przepis art. 531 ustawy o cudzoziemcach nie ma zastosowania w sprawie, gdyż skarżącemu przyznane zostało prawo do osiedlenia się w dniu 20 stycznia 2014r., a zatem w dniu wejścia w życie ustawy o cudzoziemcach (za którą organ uznał dzień 12 grudnia 2013r.), nie toczyło się postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności. Sąd uwzględnia skargę w sytuacji, gdy wskazane w niej zarzuty odpowiadają uchybieniom, o których mowa w przywołanym art. 145 § 1 P.p.s.a. Stosuje także przewidziane ustawą P.p.s.a. środki, gdy stwierdzi tego rodzaju uchybienia z urzędu (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Zaskarżona decyzja zapadła na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2013 r. , poz. 1456) zwanej dalej "ustawą". Wskazana ustawa poddawana była wielokrotnym nowelizacjom, co dotyczyło także przepisu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. "c" ustawy wskazywanego w obu kontrolowanych decyzjach. Do dnia 1 maja 2014r. przepis ten pozwalał przyznać cudzoziemcom świadczenia rodzinne w przypadku gdy przebywali na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej m.in. na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573, z późn. zm.), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zezwolenie na osiedlenie się, na pobyt rezydenta długoterminowego czy zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony to instytucje prawne, o których mowa była w przepisach art. 53 i nast. ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (t. j. Dz. U. z 2011r. Nr 264 poz.1573). W dniu 1 maja 2014r. ustawa ta została uchylona ustawą z dnia 12 grudnia 2013r. Nowa ustawa o cudzoziemcach wprowadziła w miejsce dotychczasowego uprawnienia w formie zezwolenia na osiedlenie się –zezwolenie na pobyt stały, a w miejsce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony – zezwolenie na pobyt czasowy. W jednym z przepisów przejściowych, a to w art. 507 tego aktu wyjaśniono, że z dniem wejścia w życie ustawy udzielone na podstawie dotychczasowych przepisów zezwolenia: 1) na zamieszkanie na czas oznaczony - stają się zezwoleniami na pobyt czasowy i zachowują ważność przez okres, na który zostały wydane; 2) na osiedlenie - stają się zezwoleniami na pobyt stały. W dniu 1 maja 2014r., a więc w chwili wejścia w życie ustawy o cudzoziemcach (vide art. 522 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach - Dz. U. z 2013r. poz. .1650) ) na mocy jej art. 486 przepis art. 1 ust. 2 w pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych otrzymał brzmienie: "przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Powyższe uregulowanie prawne musi być odczytywane łącznie ze wskazaną powyżej normą przejściową zamieszczoną w art. 507 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach. W tym stanie prawnym, jako istotne, a wręcz rażące (w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) naruszenie prawa materialnego traktować trzeba odmowę prawa do świadczeń rodzinnych cudzoziemcowi, tylko dlatego, że legitymuje się ostateczną decyzją przyznającą mu zezwolenie na osiedlenie się wydaną na mocy dotychczas obowiązujących regulacji prawnych. Odnosząc przedstawione uwagi do stanu faktycznego sprawy wynikającego z przedstawionych Sądowi akt stwierdzić trzeba, że z rażącym naruszeniem art. 507 ustawy o cudzoziemcach obowiązującego od dnia 1 maja 2014r. uznano skarżącego, jako niespełniającego przesłanki wymienionej w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit."c" ab initio. Skarżący uzyskał bowiem zezwolenie na osiedlenie się na terytorium RP na mocy decyzji Wojewody [...] wydanej na podstawie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP i art. 71b ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2011r. o cudzoziemcach. Zgodnie z oczywistym i niebudzącym żadnej wątpliwości nakazem zawartym w art. 507 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach, stosowanie tego przepisu nie zostało ograniczone wyłącznie do tych zezwoleń, które zostały wydane na podstawie dotychczasowych przepisów ustawy o cudzoziemcach. Świadczy o tym sformułowanie "zezwoleń udzielonych na podstawie dotychczasowych przepisów". Do takich przepisów zaliczyć trzeba z całą pewnością art. 52 ust. 5 Konstytucji RP. Na mocy art. 52 ust. 5 Konstytucji RP osoba, której pochodzenie polskie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium RP na stałe. Z przepisu tego można wyprowadzić tylko taki wniosek, że stwierdzanie pochodzenia polskiego na potrzeby osiedlania się w Polsce mają określać przepisy rangi ustawowej. Przepisy takie mogą być w różnych ustawach. Nie powinno ulegać wątpliwości, że problematyki, o której mowa w art. 52 ust. 5 Konstytucji, dotyczy ustawa z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 114, poz. 739 ze zm.), a także ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) czy ustawa z dnia 9 listopada 2000r. o repatriacji (t. j. Dz. U. z 2014r .poz. 1392). Tak też stwierdzono w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000r. sygn. akt OPS 6/00 publ. CBOSA). O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy naruszenie prawa jest oczywiste, co oznacza, że decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w stosowanej przez organ normie prawnej, wbrew przesłankom w określonym w tym przepisie, a nadto gdy naruszony przepis może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, nie wymaga wykładni oraz gdy skutki wywołane przez decyzję (dla strony oraz społeczne i gospodarcze), nie są możliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wymienione przesłanki zaistniały w kontrolowanej sprawie, co uzasadnia uwzględnienie skargi i orzeczenie jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.