IV SA/Gl 333/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić adwokata dla skarżącego. W treści skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] zawarty został wniosek o zwolnienie skarżącego – J. S. od kosztów sądowych oraz o ustanowienie dla niego adwokata z urzędu. Omawiane żądanie potwierdzone zostało przez skarżącego w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym do Sądu w dniu [...]. W uzasadnieniu J. S. powołał się na okoliczność pozostawania w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej. Wskazał także, iż zamieszkuje na stałe w [...], jest obywatelem tego kraju i dlatego nie posiada jakiejkolwiek znajomości prawa polskiego. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i dwojgiem małoletnich dzieci, zaś jedynym źródłem utrzymania jest dla nich otrzymywane przezeń wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] miesięcznie. Skarżący dodał, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Nadto wywiódł (w piśmie stanowiącym załącznik do formularza "PPF"), że suma miesięcznych kosztów utrzymania jego rodziny (czynsz, tzw. media, składki ubezpieczeniowe, dojazdy do pracy itd.) wynosi [...] a tym samym na pokrycie pozostałych wydatków pozostaje do jego dyspozycji kwota zaledwie [...]. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie wniesiona została na decyzję wydaną w zakresie odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Przedmiot sprawy podlega zatem uregulowaniom ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskujący korzysta zatem w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie postępowanie w kwestii zwolnienia go od rzeczonych kosztów było bezprzedmiotowe i z tego powodu należało je umorzyć działając na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §3 tej ustawy. Odnosząc się natomiast do wniosku J. S. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej skarżącego doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg został przezeń zachowany. Z oświadczeń wyżej wymienionego wynika bowiem, że zamieszkuje on na stałe w [...], nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani majątku, wychowuje dwoje małoletnich dzieci zaś miesięczny dochód przypadający na jego czteroosobowe gospodarstwo domowe wynosi [...], co jak na uwarunkowania [...] nie jest kwotą znaczną. Dodatkowo rodzina ta obciążona jest relatywnie wysokimi kosztami utrzymania. Już bowiem suma wydatków stałych (czynsz, media, składki ubezpieczeniowe, itd..) wynosi [...], do czego należy wszak doliczyć koszty związane z wyżywieniem, zakupem odzieży, środków czystości, leków i inne wydatki. W świetle powyższego uznano, że uiszczenie kosztów, jakie mogą wiązać się z udziałem w sprawie fachowego pełnomocnika przekracza możliwości płatnicze wnioskodawcy i mogłoby poskutkować niemożnością zaspokojenia elementarnych potrzeb życiowych jego rodziny. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 246 §3 p.p.s.a. adwokata bądź radcę prawnego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Oznacza to, że pozostawanie strony w takim stosunku uniemożliwia uwzględnienie jej wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Mając na względzie powyższe trzeba podnieść, iż skarga w niniejszej sprawie wniesiona została przez pełnomocnika J. S. – H. K. – S.. Zarówno z treści skargi jak i z udzielonego pełnomocnictwa (karta nr 29 akt sprawy) wynika, że osoba ta jest adwokatem [...] ([...]). Analiza okoliczności sprawy doprowadziła jednak do konkluzji, iż fakt ten nie wyklucza ustanowienia dla strony adwokata w ramach prawa pomocy. Uznano bowiem, że pełnomocnictwo udzielone przez wnioskującego wspomnianej wyżej osobie nie jest stosunkiem, o którym mowa w przywołanym wyżej unormowaniu. Trzeba tu podkreślić, że zdaniem rozpoznającego wniosek H. K. – S. nie wykazała aby była osobą uprawnioną do działania przed sądami polskimi jako profesjonalny pełnomocnik. Z akt sprawy wynika bowiem, że nie potwierdziła ona swoich uprawnień w tym zakresie w sposób czyniący zadość wymogom wynikającym z art. 40 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 126, poz. 1069 ze zm.). W konsekwencji, skoro pełnomocnik skarżącego nie wykazała, że może reprezentować go w niniejszym postępowaniu jako adwokat, to nie sposób przyjąć, aby J. S. pozostawał w stosunku prawnym z adwokatem a co za tym idzie, fakt udzielenia tej osobie pełnomocnictwa nie wyłącza uwzględnienia zgłoszonego przezeń żądania. Zważywszy wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności ustanowiono dla strony adwokata działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.