IV SA/Gl 336/13

WyrokWSA w Gliwicach2014-02-03

Skład orzekający: Andrzej Matan, Stanisław Nitecki, Małgorzata Walentek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak formalnego rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału w sprawie, mimo podniesienia przez stronę zarzutów mogących budzić wątpliwości co do jego bezstronności, stanowi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, które uzasadnia uchylenie decyzji administracyjnej, nawet jeśli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść decyzja o identycznej treści?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak formalnego rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika organu, mimo że nie wypełnia on przesłanek obligatoryjnego wyłączenia, stanowi wadę proceduralną (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.). Jednakże, zgodnie z art. 146 § 2 k.p.a., uchylenie decyzji nie jest możliwe, gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W niniejszej sprawie, mimo wady proceduralnej, organ prawidłowo ustalił wysokość zasiłku okresowego, biorąc pod uwagę odmowę zawarcia kontraktu socjalnego przez stronę oraz jej sytuację materialną i możliwości zarobkowe, dlatego uchylenie decyzji nie byłoby uzasadnione.
Stan faktyczny
Strona skarżąca D.B. domagała się przyznania zasiłku okresowego w wyższej wysokości niż przyznał organ pierwszej instancji (187,43 zł miesięcznie). Organ pierwszej instancji przyznał zasiłek w kwocie 50% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem skarżącego, argumentując odmowę przyznania wyższej kwoty (80% lub 100%) brakiem zawarcia kontraktu socjalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organom błędy proceduralne, w tym brak wyłączenia pracownika, który jego zdaniem dopuszczał się błędów i kłamstw. Skarżący twierdził, że był gotów zawrzeć kontrakt socjalny, ale nie doszło do tego z winy pracowników OPS.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Kierownik Filii nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta G., decyzją z dnia [...] r. Nr [...] przyznał D. B. zasiłek okresowy w kwocie 187,43 zł. miesięcznie od dnia 1 lipca 2012 r. do 30 września 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że stosownie do art. 38 ust. 3 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby lub kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku należy uwzględnić sytuację materialną, zdrowotną i zawodową osoby , tak aby wraz z posiadanym dochodem pozwalał na realizację niezbędnych potrzeb bytowych adresata. Zgodnie z zasadami przyznawania tego świadczenia, obowiązującymi w Ośrodku Pomocy Społecznej w G., kwotę ustala się w wysokości 50% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem wnioskodawcy. Może ona zostać ż podwyższona do 80 % bądź do 100% różnicy pomiędzy kryterium a dochodem, przy czym podwyższenie do 80% następuje w sytuacji, kiedy gdy osoba lub rodzina realizuje postanowienia zawarte w kontrakcie socjalnym regulującym zasady współpracy z pracownikiem socjalnym w zakresie aktywizacji zawodowej, zdrowotnej i społecznej, natomiast podwyższenie do 100 % następuje w bardzo szczególnych przypadkach i na krótki okres czasu związany z wydarzeniem lub okolicznością, która ma charakter przejściowy np. wypadek losowy, konieczność zapewnienia opieki nad dzieckiem na czas trwania kursu podwyższającego kompetencje zawodowe lub społeczne itp. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w lokalu komunalnym o powierzchni 43 m2. Wszystkie opłaty reguluje na bieżąco. D.B. ma lekki stopień niepełnosprawności i związaną z tym obniżoną zdolność do wykonywania pracy. Jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna. Na dochód strony w miesiącu czerwcu 2012 r. składał się zasiłek stały w wys. 325,84 zł. i dodatek mieszkaniowy w wys. 167,15 zł. W miesiącu lipcu 2012 r. na dochód strony składał się dodatek mieszkaniowy w wys. 167,15 zł. W dniu 23 października 2012 r. stronie zaproponowano zawarcie kontraktu socjalnego, do którego jednak nie przystąpiła, co stanowiło przeszkodę do przyznania świadczenia w wysokości 80% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem. Nie zachodził także bardzo szczególny przypadek, który uzasadniałby przyznanie zasiłku w wymiarze 100%. Wobec powyższego, jak również ze względu na ograniczone możliwości finansowe OPS, za zasadne uznano przyznanie zasiłku okresowego w wysokości 50% różnicy między dochodem a kryterium dochodowym, co stanowiło kwotę 97.53zł. W odwołaniu z dnia 16 stycznia 2013 r. D.B. podkreślił, iż wnosił o przyznanie zasiłku okresowego w wysokości 80% bądź 100% różnicy między dochodem a kryterium dochodowym i spełniał do tego warunki. Zarzucił organowi pierwszej instancji zlekceważenie zaleceń organu odwoławczego, który zobowiązał go do przeprowadzenia określonych czynności. Ponadto, w orzekaniu brała udział osoba, co której strona wnosiła o odsunięcie jej od sprawy ze względu na skrajną niekompetencję i popełniane błędy. Osoba ta posłużyła się wielokrotnie kłamstwem. Jak twierdzi, był gotowy do zawarcia kontraktu socjalnego, natomiast nie doszło do jego podpisania ze względu na brak zainteresowania pracowników OPS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania oraz poczynione, w jego wyniku, ustalenia. Podniesiono w szczególności, iż wcześniejsza decyzja w kwestii zasiłku okresowego dla strony z dnia 16 sierpnia 2012 r. została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. aktem z dnia [...] r. Nr [...], a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia z zaleceniami dotyczącymi wyjaśnienia okoliczności związanych z zawarciem kontraktu socjalnego. W związku z tymi zaleceniami organ pierwszej instancji podjął następujące czynności. Pismem z dnia 23 października 2012 r. wyznaczył stronie termin uzupełnienia materiału dowodowego na dzień 6 listopada 2012 r. Strona telefonicznie odwołała ten termin. Następnie pismem z dnia 6 listopada 2012 r. wyznaczył nowy termin uzupełnienia materiału dowodowego na dzień 16 listopada 2012 r. Strona, pismem z dnia 7 listopada 2012 r. zaproponowała termin spotkania na dzień 13 listopada 2012 r., w gabinecie Dyrektora OPS. Kolejnym pismem z dnia 7 listopada .2012 r. strona wyznaczyła termin wywiadu środowiskowego na 15 listopada 2012 r. o godz. 8,00 i wskazała, że będzie czekać na pracownika socjalnego 15 min. W dniu 13 listopada 2012 r. został ze stroną spisany protokół z którego wynika, że nie widzi ona możliwości podpisania kontraktu bez obecności przełożonych pracownika tj. Dyrektora OPS lub jednego z kierowników. Poza tym, pismem z dnia 22 listopada 2012 r. zwrócono się do strony o wskazanie w terminie do 14 grudnia 2012 r. jakie działania ma zamiar podejmować w celu przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji życiowej, Na pismo to nie udzieliła odpowiedzi. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji wielokrotnie podjął próby spisania kontraktu socjalnego, jednakowoż ze względu na zachowanie strony nie doszło do jego zawarcia (odwoływane terminy spotkań, żądanie spisania kontraktu w obecności Dyrektora OPS lub przełożonego pracownika socjalnego). Kolegium podkreśliło, że zainteresowany posiada wyższe wykształcenie prawnicze w związku czym powinien wiedzieć, że spisanie kontraktu socjalnego należy do obowiązków pracownika socjalnego i obecność jego przełożonych jest zbędna. Dodatkowo organ pierwszej instancji podjął ostateczną próbę spisania kontraktu, wysyłając do strony pismo z dnia 22 listopada 2012 r. Zwrócił się w nim do strony o wskazanie jakie działania ma zamiar podejmować, w ramach swej aktywności, w celu przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji życiowej. Na podstawie tego mógł być spisany kontrakt socjalny, jednak zainteresowany na ww. pismo nie odpowiedział. Kolegium nie znalazło także podstaw do podwyższenia zasiłku okresowego o 80 lub 100% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a jej dochodem w sytuacji, bowiem nie doszło do zawarcia kontraktu socjalnego jak również nie zaistniał bardzo szczególnych przypadek w sytuacji strony. Wobec tego Kolegium uznało za uzasadnione przyznanie zasiłku okresowego w wysokości 50 % różnicy pomiędzy kryterium dochodowym, a dochodem. Jednocześnie zwróciło uwagę, iż w przypadku wyrażenia przez stronę chęci spisania kontraktu socjalnego, przestrzegania jego postanowień, wskazania działań jakie ma zamiar podejmować w celu poprawy swojej sytuacji życiowej oraz nie stawiania organowi warunków zachodzi możliwość zwiększenia wysokości zasiłku okresowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie podjęte przez Kierownik Filii nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działającej z upoważnienia Prezydenta Miasta G., z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie przyznania D. B. zasiłku okresowego w kwocie 187,43 zł. miesięcznie, od dnia 1 lipca 2012 r. do 30 września 2012 r. Materialnoprawne przesłanki uzyskania prawa do zasiłku okresowego reguluje art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2013 , poz. 182 ze zm., dalej: u.p.s.). Zgodnie z tym przepisem zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, rodzinie lub osobie samotnie gospodarującej, których dochody są niższe odpowiednio od ustalonego kryterium dochodowego dla rodziny lub osoby samotnie gospodarującej. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w pierwszym rzędzie przyjdzie rozważyć zarzut natury procesowej, który co prawda nie został wyraźnie podniesiony w skardze, ale był zgłaszany w odwołaniu od decyzji podjętej przez organ pierwszej instancji jak również podlega rozpatrzeniu wobec braku związania Sądu ze względu na postanowienia przytoczonego wyżej art. 134 p.p.s.a. Rozważenie tego zarzutu warunkuje przystąpienie do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Zarzut ten dotyczy braku wyłączenia pracownika organu pełniącego funkcje Kierownika Filii Nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w G., podejmującego decyzję z dnia [...] r. w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku. Pismem z dnia 14 stycznia 2013 r. D.B. złożył wniosek o wyłączenie od prowadzenia jego spraw L. W. - Kierownika Filii Nr [...] OPS w G. uzasadniając to kolejnym uchyleniem przez organ odwoławczy wydanej przez nią decyzji w jego sprawie. Uchylenie to, jak stwierdza, "obnaża dyletanctwo i analfabetyzm" wskazanego pracownika. Na przestrzeni kilku lat wydała ona kilkadziesiąt decyzji uchylanych przez organ wyższego stopnia ze względu na skandaliczne błędy i pomimo licznych wniosków z jego strony ta "skompromitowana gospodyni domowa bawiąc się w urzędnika, dalej prowadzi moje sprawy, popełniając błąd za błędem." Zgodnie z art. 145 § 1pkt. 1 b i c sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź też stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sytuacja w której decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 stanowi, stosownie do art. 145 § 1pkt. 3 k.p.a., przesłankę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzja ostateczną. Wobec tego rozważenia wymaga kwestia czy brak wyłączenia pracownika organu, o które wnosił skarżący, wypełnia hipotezę normy zawartej we wskazanym wyżej przepisie. Art. 24 k.p.a., który należy brać pod uwagę ze względu na przedmiot wniosku skierowany na wyłączenie pracownika organu, określa sytuacje, w których wyłączenie obligatoryjne, następujące ex lege (§ 1) oraz wyłączenie fakultatywne, na mocy aktu podjętego przez bezpośredniego przełożonego (§ 3). Zarzuty podnoszone przez skarżącego wobec L. W.nie wyczerpują żadnej z przesłanek wyłączenia obligatoryjnego, wskazanych w art. 24 § 1 pkt. 1-7 k.p.a. Wobec tego pozostaje do rozważenia wyłączenie przewidziane w art. 24 § 3 k.p.a. Wyłączenie na tej podstawie następuje w przypadku uprawdopodobnienia okoliczności nie wymienionych w § 1 art. 24, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika w postępowaniu. Przepisy k.p.a. nie określają formy, w jakiej następuje wyłączenie pracownika, natomiast w doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, iż właściwa będzie tu forma postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Z akt sprawy nie wynika aby wniosek skarżącego o wyłączenie L. W. został formalnie rozpatrzony. Brak bowiem postanowienia wydanego przez bezpośredniego przełożonego. Do kwestii tej nie odniesiono się w wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji, jak i w decyzji organu odwoławczego. W tej sytuacji, ze względu na brak wyłączenia L. W. od udziału w załatwieniu sprawy dotyczącej przyznania zasiłku okresowego dla skarżącego uznać przyjdzie, iż zaistniała przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt. 3 k.p.a. Sąd w składzie orzekającym, podobnie jak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2012 r. I OSK 1389/11 (LEX nr 1366422), wyraża następujący pogląd: "Samo stwierdzenie, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją jest dotknięte kwalifikowaną wadliwością, stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania, nie może prowadzić automatycznie do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Trudno przyjąć, że sąd administracyjny kontrolę legalności decyzji zawęża do badania tzw. pozytywnych przesłanek wznowienia, a pomija przesłanki negatywne. Naprawienie wadliwości proceduralnych nie zawsze wpływa na merytoryczną treść decyzji." Podobny pogląd został sformułowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2013 r. II OSK 2009/11, LEX nr 1358492. Ustalenie przez sąd administracyjny, iż postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotknięte jest wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., to w dalszej kolejności powinien sprawdzić, czy w sprawie występują negatywne przesłanki wznowienia, w tym ustanowiony w art. 146 § 2 k.p.a. zakaz uchylenia decyzji w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (teza wynikająca z wyżej przywołanego wyroku NSA). W ocenie Sądu, z taką właśnie okolicznością mamy do czynieni a w przedmiotowej sprawie. Zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja pierwszoinstancyjna, zostały podjęte zgodnie z przepisami prawa materialnego i w wyniku wznowienia postępowania ze względu na stwierdzone uchybienie procesowe oraz uchylenia decyzji mogłaby zapaść decyzja o identycznej treści z następujących względów. Z analizy postanowień art. 38 u.p.s. wynika, że decyzja w sprawie zasiłku okresowego ma charakter związany, w części dotyczącej przyznania świadczenia, natomiast uznaniowy w części odnoszącej się do ustalenia jego wysokości. Zasiłek okresowy, w myśl art. 38 ust. 1 przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zwrot " zasiłek okresowy.... przysługuje" oznacza, iż w sytuacjach wskazanych w hipotezie tego przepisu, jak również i w innych przypadkach odpowiadających celom i zasadom udzielania świadczeń z zakresu pomocy społecznej, właściwy organ będzie zobligowany zasiłek taki przyznać. Przy związaniu organu obowiązkiem przyznania zasiłku okresowego osobie spełniającej kryteria wskazane w ust. 1 art. 38 u.p.s., do oceny (uznania) organu ustawodawca pozostawił natomiast ustalenie wysokości w jakiej świadczenie w postaci zasiłku okresowego zostanie przyznane - jednakże w ściśle określonych granicach - oraz okresu, na jaki to świadczenie ma być przyznane. W przepisie zawartym w pkt. 2 art. 38 u.p.s. wskazano bowiem, iż zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Zgodnie zaś z ust. 3 kwota zasiłku okresowego, ustalona zgodnie z ust. 2, nie może być niższa niż 50% różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Jednocześnie, jak to wynika z ust. 4 art. 38 u.p.s., kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Stosownie zaś do ust. 5 powołanego przepisu okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. W myśl ust. 6 art. 38 u.p.s. rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa w ust. 2 i 3. Mając na uwadze przytoczony stan prawny, należy stwierdzić, iż stosownie do treści art. 38 u.p.s., wysokość zasiłku okresowego ustalona została przez ustawodawcę w wysokości minimalnej i maksymalnej. Wynika to z treści art. 38 ust. 2 u.p.s., w którym ustawodawca użył zwrotu "zasiłek okresowy ustala się - w przypadku rodziny czy osoby samotnie gospodarującej do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny (osoby) a dochodem tej rodziny (osoby). Jednocześnie w ust. 3 pkt 1 ustalona została minimalna kwota zasiłku okresowego, na poziomie 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Określenie przez powołane przepisy maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku okresowego, oznacza, iż organ przyznający zasiłek o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w art. 38 ust. 1 u.p.s., działa w granicach uznania administracyjnego. Skoro ustawa o pomocy społecznej dopuszcza możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości między określonymi przepisami maksimum i minimum, to orzekając w sprawie zasiłku organ winien kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy. Przepisy te interpretować należy w ten sposób, iż organ nie może stronie przyznać świadczenia w niższej kwocie (a także wyższej) niż to zostało określone w ustawie. W ustalonych w ten sposób widełkach organ poruszać się może jednak swobodnie, przy czym powinien ustalić to świadczenie w wysokości adekwatnej do sytuacji wnioskodawcy, jego potrzeb i możliwości zaspokojenia swoich potrzeb we własnym zakresie oraz posiadanych przez organ środków finansowych na realizacją zadań pomocowych. Powody przyznania zasiłku w określonej wysokości winny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Skarżącemu, który spełnia kryterium dochodowe określone w art. 38 ust. 2 pkt. 1 u.p.s. oraz jeden z warunków, o jakich mowa w art. 38 ust. 1 u.p.s. (jest osobą niepełnosprawną), przyznano zasiłek okresowy w wysokości 50% różnicy między kryterium dochodowym a jego dochodem, a więc w minimalnej wysokosci. W jego ocenie wysokość tego zasiłku powinna być wyższa i wynosić 80% tej różnicy. Zważyć trzeba dwie istotne okoliczności, które potwierdzają zasadność skarżonego rozstrzygnięcia: Po pierwsze – jak wynika z akt postępowania D.B. uchylał się od zawarcia kontraktu socjalnego. Zgodnie z art. 108 ust. 1 u.p.s. kontrakt taki jest zawierany w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Ma on służyć wzmocnieniu aktywności i samodzielności życiowej, zawodowej lub przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu. Brak współdziałania osoby wyrażający się w odmowie zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 u.p.s.). Skoro brak współdziałania stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, to uchylanie się od zawarcia kontraktu socjalnego musi być ocenione jako okoliczność negatywnie świadcząca o postawie skarżącego, mająca wpływ na wysokość przyznanego zasiłku okresowego. Po drugie – D.B. jest stałym beneficjentem świadczeń z zakresu pomocy społecznej udzielanych przez MOPS w G., w postaci zasiłku stałego zasiłków celowych, dodatku mieszkaniowego itd. Roczna suma przyznanych świadczeń pieniężnych przekracza zdecydowanie kryterium dochodowe odnoszone do osoby samotnie gospodarującej. Zważywszy na to, że skarżący mógłby podjąć pracę (ukończył studia prawnicze, ma tylko lekki stopień niepełnosprawności) i tym samym uzyskiwać dochody na swoje utrzymanie, to obciążanie budżetu MOPS w G. trzeba ocenić jako nadmierne. Po trzecie – organ pierwszej instancji przyjął pewne zasady przyznawania świadczeń pomocowych, zgodnie z którymi wysokość zasiłku okresowy ustala się w wysokości 50% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem wnioskodawcy. Wysokość zasiłku może ona zostać podwyższona do 80 % bądź do 100% różnicy pomiędzy kryterium a dochodem, przy czym podwyższenie do 80% następuje w sytuacji, kiedy gdy osoba lub rodzina realizuje postanowienia zawarte w kontrakcie socjalnym regulującym zasady współpracy z pracownikiem socjalnym w zakresie aktywizacji zawodowej, zdrowotnej i społecznej, natomiast podwyższenie do 100 % następuje w bardzo szczególnych przypadkach i na krótki okres czasu związany z wydarzeniem lub okolicznością, która ma charakter przejściowy np. wypadek losowy, konieczność zapewnienia opieki nad dzieckiem na czas trwania kursu podwyższającego kompetencje zawodowe lub społeczne itp. W ocenie Sądu kryteria te nie mieszczą się w ramach granic uznania administracyjnego, którym dysponował organ podejmując rozstrzygnięcie w części dotyczącej ustalenia wysokości zasiłku okresowego dla D. B., zwłaszcza z tej racji że odpowiadają podstawowym zasadom pomocy społecznej (w szczególności zasadzie pomocniczości – art. 2 u.p.s. oraz zasadzie współdziałania – art. 4 u.p.s.). Wobec powyższego uznać przyjdzie, iż kontrolowana decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego i tym samym w przypadku jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 b, ze względu na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt. 3 k.p.a., w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W ocenie Sądu organy administracji nie dopuściły się naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów postępowania oraz nie naruszyły granic uznania administracyjnego. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zebrany materiał dowodowy znalazł pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, sporządzonej zgodnie z wymogami art. 107 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło