IV SA/Gl 340/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2006r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stypendium oddala skargę. Pismem z dnia [...] 2004 r. M. K. wystąpił do Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w W. z wnioskiem o dofinansowanie do nauki w technikum [...] dla dorosłych, którą rozpoczął [...]r. Decyzją z dnia [...] r Nr [...] Zastępca Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w W. działając z upoważnienia Starosty Powiatu W., na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 55 ust.1 i 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M. K. przyznania prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki. W jej uzasadnieniu organ wskazał przesłanki uprawniające do przyznania stypendium określone w art. 55 ust. 1 i 3 powołanej wyżej ustawy. Jednocześnie stwierdził, że osoba ubiegająca się o przyznanie stypendium musi podjąć dalszą naukę w okresie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy, natomiast w przypadku wnioskodawcy rejestracja miała miejsce [...] 2003 r. Strona nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wniosła odwołanie, akcentując, że najważniejszym aktem prawnym jest Konstytucja i wszystkie ustawy powinny być do niej dostosowane. Zarzuciła organowi naruszenie art. 33 oraz 37 ust. 1 oraz art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP, w szczególności zasady równego prawa do nauki poprzez ograniczenie osobom biednym możliwości kształcenia się. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 55 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji zaakcentował, iż strona nie spełnia ustawowych warunków do nabycia stypendium określonych w art. 55 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia. Wskazał przy tym, iż stypendium może być przyznane bezrobotnemu do 25 roku życia lub nie posiadającemu kwalifikacji zawodowych, który w okresie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy podjął dalszą naukę w szkole ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej dla dorosłych albo w szkole wyższej w systemie studiów wyższych lub zaocznych. Natomiast odwołujący się w dniu złożenia wniosku ukończył [...] lat, a ponadto nie jest bezrobotnym bez kwalifikacji zawodowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt. 6 cyt. ustawy, posiada bowiem wykształcenie zawodowe – zawód wyuczony [...] oraz wieloletnie doświadczenie zawodowe na różnych stanowiskach. Ukończył również kursy zawodowe, na które został skierowany przez powiatowy urząd pracy. Ponadto okoliczność, iż strona podjęła naukę po upływie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania również uzasadnia odmowę przyznania stypendium. Końcowo organ odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, iż ocena zgodności obowiązujących aktów prawa z Konstytucją nie leży w kompetencjach organu odwoławczego. Od powyższej decyzji M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy dotyczące przyznawania stypendium są sprzeczne z Konstytucją i łamią gwarancje równego dostępu do nauki, wolności i demokracji. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy powołuje się na ustawy, które łamią równe prawo do kształcenia się oraz prawo do pracy i godziwego życia. Skarżący uważa, że wsparcie finansowe, powinien otrzymać każdy kto chce kontynuować naukę, a nie stać go na nią. Ponadto jest przekonany, iż jako bezrobotny pogłębiając wiedzę ma większe szanse w tym wieku znaleźć pracę, natomiast jedyną przeszkodą są względy finansowe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości dotychczas prezentowaną argumentację. Podkreślił, że stypendium określone w art. 55 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy skierowane jest w szczególności do osób o najniższych dochodach, które ponadto bądź to z uwagi na wiek czy też brak kwalifikacji, są szczególnie narażone na negatywne skutki bezrobocia. Wskazał, że urząd pracy stosował wobec skarżącego inną formę pomocy mającą zwiększyć jego szanse na rynku pracy kierując go na stosowne kursy. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w sytuacji gdy sąd stwierdzi, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że spełnia ona wymogi obowiązującego prawa. Rozstrzygnięcie to wydano w wyniku niekwestionowanych ustaleń faktycznych, które dały podstawę dla poczynienia rozważań prawnych pod kątem spełnienia przesłanek, mającej zastosowanie w spawie normy prawa materialnego. W istocie przyznanie skarżącemu prawa do stypendium w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie mogło nastąpić, gdyż skarżący nie spełnia przesłanek ustawowych w tej materii określonych w art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z powołaną regulacją bezrobotnemu, o którym mowa w art. 49 pkt 1 i 4, który w okresie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy podjął dalszą naukę w szkole ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej dla dorosłych albo w szkole wyższej w systemie studiów wieczorowych lub zaocznych, starosta, na wniosek bezrobotnego, przyznaje stypendium. Stypendium przysługuje pod warunkiem nieprzekroczenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej (art. 55 ust. 3 ustawy). W świetle cyt. uregulowań prawnych stypendium przyznaje się osobie bezrobotnej do 25 roku życia (art. 49 pkt 1) lub bez kwalifikacji zawodowych (art. 49 pkt. 3), co zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy oznacza bezrobotnego o wykształceniu gimnazjalnym lub niższym oraz nieposiadającego kwalifikacji do wykonywania zawodu. Skarżący w dniu złożenia wniosku ukończył [...] lat. Również nie jest sporna okoliczność, iż posiada wykształcenie zawodowe - zawód wyuczony [...]- oraz ukończone kursy zawodowe. Zatem już z tego powodu skarżący nie kwalifikuje się do uzyskania stypendium. Dodatkowo już tylko organ odwoławczy wskazał, iż podjęcie nauki nastąpiło po upływie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania. W tych okolicznościach organy orzekające w sprawie słusznie uznały, że skarżący nie spełnia ustawowych warunków do nabycia stypendium, określonych w art. 55 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia. Powyższe oznacza, że bez wpływu na wynik sprawy pozostaje sytuacja materialna skarżącego. Zatem, przyjdzie stwierdzić, że organy prawidłowo zastosowały przepis obowiązującego prawa. Odnosząc się do zarzutu, że Wojewoda powołuje się na ustawę, która nie jest zgodna z Konstytucją w zakresie dotyczącym przyznawania stypendium trzeba wskazać, że zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Wyrażona we wskazanym przepisie zasada praworządności została przyjęta w procedurze administracyjnej w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle powyższej regulacji organy administracji publicznej zobowiązane są działać zgodnie z normami powszechnie obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Źródłem powszechnie obowiązującego prawa są ustawy (art. 87 Konstytucji). Dopóki ustawa bądź przepisy ustawy obowiązują, korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją, zaś organy administracji publicznej są nimi związane, a zatem zobowiązane są do ich stosowania. Słusznie skarżący twierdzi, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z regulacji art. 8 ust. 1 Konstytucji. Jednakowoż Konstytucja zobowiązuje organy władzy publicznej do działania na podstawie i w granicach prawa, a zatem na podstawie aktów powszechnie obowiązujących, a więc ustaw. Ponadto trzeba wskazać, że sądy są związane ustawami (art 178 ust. 1 Konstytucji). Oznacza to, że Sąd nie może odmówić zastosowania obowiązującego przepisu ustawy. Natomiast, jeżeli sąd byłby przekonany co do niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją lub miałby wątpliwości w tym względzie, to - na podstawie art. 193 Konstytucji i art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym – może zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim pytaniem prawnym. Dopiero stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją otwiera możliwość niezastosowania przez sąd tego przepisu. W niniejszej sprawie sąd nie znalazł podstaw do takiego wystąpienia. Sąd nie podziela poglądu skarżącego, że przepis ustawy będący materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, o której mowa w art. 32 Konstytucji, a w szczególności wyrażającą się w równym dostępie do nauki (art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji), poprzez ograniczenie możliwości kształcenia się osobom, które nie mają odpowiednich środków finansowych. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalone jest stanowisko, że konstytucyjna zasada równości wobec prawa nie oznacza bezwzględnej równości obywateli wobec prawa. Zatem samo odstępstwo od równego traktowania nie prowadzi jeszcze do uznania, że przepisy to odstępstwo wprowadzające są niekonstytucyjne. Nierówne traktowanie podmiotów podobnych nie musi oznaczać dyskryminacji lub uprzywilejowania, a w konsekwencji niezgodności z Konstytucją. Istotna jest kwestia kryterium, na podstawie którego dokonano zróżnicowania, zaś jego ocena musi być dokonana w oparciu o cel i zasadniczą treść przepisów, w których zawarte są kwestionowane normy oraz służyć realizacji tego celu i treści. (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 1998 r., U. 17/97, OTK 1998 nr 3, poz. 34). Zasadniczym celem ustawy o promocji zatrudnienia jest łagodzenie skutków bezrobocia oraz aktywizacja zawodowa zaś realizacja tego celu następuje poprzez działania m.in. mające zwiększyć szanse osób bezrobotnych na rynku pracy. Zróżnicowanie form pomocy bezrobotnym, wynika ze szczególnej sytuacji na rynku pracy niektórych grup bezrobotnych, którzy ze względu na wiek, niepełnosprawność, brak kwalifikacji zawodowych są szczególnie narażeni na negatywne skutki bezrobocia i ma na celu zwiększenie ich szans na podjęcie zatrudnienia. Ustawodawca dał temu wyraz w art. 49 tej ustawy. W tych warunkach wskazanie kryteriów odnoszących się do wieku, czy braku kwalifikacji zawodowych, jako podstawowej przesłanki uzyskania prawa do stypendium, a nie wyłącznie do sytuacji materialnej osób bezrobotnych, nie może być uznane, w ocenie Sądu, za sprzeczne z wyrażoną w Konstytucji zasadą równości wobec prawa, nie stanowi również naruszenia art. 37 ust. 1 Konstytucji RP. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.