IV SA/Gl 342/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W dniu 15 marca 2016 r. W.L. nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż domaga się ustanowienia adwokata. Wnioskodawca oświadczył, że gospodaruje samotnie, jest inwalidą całkowicie niezdolnym do pracy i utrzymuje się z renty, w kwocie 1.100 zł. Zadeklarował przy tym, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Nadto dodał, że ponosi koszty związane z mieszkaniem (700 zł), wydatki na leki (100 zł), a także uiszcza alimenty na rzecz byłej małżonki, w wysokości 100 zł. Do wniosku dołączone zostało zaświadczenie ZUS potwierdzające wysokość renty pobieranej przez skarżącego, przekaz pocztowy dotyczący uiszczanych przezeń alimentów oraz plik recept na szereg leków przepisanych mu przez lekarzy. Wezwaniem z dnia 24 marca 2016 r. zwrócono się do skarżącego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych ujętych we wniosku, a mianowicie o: - udokumentowanie (np. fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłat itp.) wysokość czynszu, oraz opłat za tzw. media (gaz, woda, energia elektryczna, usługi telekomunikacyjne, wywóz śmieci itd.). Wskazano przy tym, iż w razie istnienia zaległości płatniczych w powyższym zakresie, fakt ten należy również potwierdzić stosownymi dokumentami (jak wezwania do zapłaty, zaświadczenia o wysokości zaległości itd.); - określenie orientacyjnej miesięcznej wysokości innych ponoszonych wydatków (wyżywienie, zakup odzieży, środków czystości i odzieży itd.); - sprecyzowanie, czy w okresie ostatnich 3 miesięcy skarżący korzystał z pomocy społecznej. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo procesowe z dnia 17 kwietnia 2016 r., w którym oświadczył, iż w ostatnim okresie nie korzystał z pomocy społecznej. Nadesłał także własnoręcznie sporządzone zestawienia kosztów utrzymania za miesiące styczeń - marzec 2016 r., gdzie wyszczególnił wydatki z tytułu wyżywienia i uiszczanych alimentów, a także opłaty za energię elektryczną i gaz oraz koszty określone przezeń jako "spółdzielnia" i "właścicielowi". Równocześnie wnioskodawca ponownie przedłożył kilka wypisanych na jego nazwisko recept, a nadto jedną fakturę za zakup leków na kwotę 53,96 zł. Nie przedstawił natomiast jakichkolwiek dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania związanych z zamieszkiwanym lokalem. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku W.L. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Nie budzi także wątpliwości, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy zbadać wnikliwie, z jednej strony - stan majątkowy i wysokość dochodów strony, zaś z drugiej - wysokość ponoszonych przez nią kosztów utrzymania. Następnie poddaje się ocenie relację pomiędzy tymi dochodami i kosztami. Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uprawdopodobniła oświadczeń, które podniosła w swoim wniosku, w sposób czyniący zadość wezwaniu z dnia 24 marca 2016 r., nie potwierdzając jakimikolwiek dokumentami aktualnej wysokości obciążających ją kosztów związanych z zamieszkiwanym lokalem. Odpowiadając na wspomniane wezwanie skarżący oświadczył, że uiszcza w tym zakresie opłaty za energię elektryczną i gaz oraz koszty, które określił, jako "spółdzielnia" i "właścicielowi". Charakter i rodzaj dwóch ostatnich należności nie jest do końca jasny. Choć bowiem można się domyślać, że chodzi tu o należności czynszowe, to jednak zobowiązania z takiego tytułu ponoszone są zazwyczaj w stałej miesięcznej wysokości, tymczasem W.L. zadeklarował ich wysokość w zmiennych kwotach, a mianowicie 178,43 zł - styczeń, 326,80 zł - luty i 282,47 zł - marzec ("spółdzielnia") oraz 300 zł - luty i po 400 zł - styczeń i marzec ("właścicielowi"). Trzeba w tym miejscu dodać, iż wnikliwe zbadanie kwestii kosztów utrzymania skarżącego było niezbędne z jeszcze jednego powodu, a mianowicie z uwagi na wątpliwości, jakie budzą jego oświadczenia o samotnym gospodarowaniu. Na istnienie tego rodzaju wątpliwości wskazuje bowiem treść prawomocnych wyroków wydanych przez tutejszy Sąd w innych sprawach ze skarg W. L. zarejestrowanych pod sygn. akt IV SA/Gl 551/13 (wyrok z dnia 26 lutego 2014 r. - skarga kasacyjna od tego orzeczenia została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1406/14) oraz IV SA/Gl 553/13 (wyrok z dnia 9 stycznia 2014 r. - skarga kasacyjna od tego orzeczenia została oddalona przez NSA wyrokiem z dnia 30 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1292/14), gdzie zasygnalizowano nie tylko niejasności co do kosztów jego utrzymania, lecz nadto wskazano, iż może on pozostawać we wspólnym gospodarstwie domowym z inną osobą. Skarżący wątpliwości tych nie usunął, albowiem choć był do tego wyraźnie wezwany, nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych obrazujących koszty utrzymania swego mieszkania, jak faktury VAT, paragony, dowody wpłaty, czy inne jak rozliczenia ze spółdzielni, ewentualna aktualna umowa najmu itp. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, aby sytuacja materialna wnioskującego została zobrazowana w sposób w pełni jednoznaczny i dostatecznie dokładny. W rezultacie nie można przyjąć, aby spełnił on wymóg, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niedostatecznie należyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a.