IV SA/Gl 343/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J.L. na postanowienie Komisarza Wyborczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. Komisarz Wyborczy w K., działając na podstawie art. 383 § 1 pkt 2, § 2a i § 4a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 ze zm.), wygasił mandat radnego Rady Miejskiej w Ś. J.J.L. (L.) wybranego z listy kandydatów na radnych nr [...] Komitet Wyborczy Stowarzyszenie A" w okręgu wyborczym nr [...] utworzonym dla wyboru Rady Miejskiej w Ś. z powodu utraty prawa wybieralności. Przyczyną wygaszenia mandatu radnego było skazanie J.L. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...] (wyrok prawomocny z dniem [...] r.), za przestępstwo [...], popełnione w czynie ciągłym, wyczerpujące znamiona z art. 18 § 2 kodeksu karnego w związku z art. 229 §1 kk i art. 12 kk na karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 3 lata oraz grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych po 40 zł każda. J.L. został skazany za przestępstwo polegające na tym, że w okresie od dnia 25 maja 2009 r. do bliżej nieustalonego dnia miesiąca lipca 2009 r. działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, chcąc, aby P.B. – Prezes Zarządu B Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. wręczył E.M.- Prezydentowi Miasta Ś., w związku z pełnioną funkcją prezydenta miasta korzyść majątkową równoważną trzeciej części premii P.B. za rok 2008, co odpowiadało kwocie 9942,20 złotych, nakłaniał go do tego. Sąd Okręgowy w K., Wydział [...] Karny Odwoławczy w K. wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. Postanowienie Komisarza Wyborczego w K. zostało doręczone J.L. w dniu 7 kwietnia 2016 r. W skardze z dnia 11 kwietnia 2016 r. skarżący wskazał na brak uzasadnienia wygaśnięcia mandatu oraz brak przesłanki umyślności, co wynika z wyroku z dnia [...] r. "Sądu Okręgowego w K. Wydział Kamy Odwoławczy [...]". Zarzucił postanowieniu Komisarza Wyborczego w K. brak przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Stwierdził, że brak uzasadnienia postanowienia, uniemożliwia mu ustosunkowanie się do powodów wygaśnięcia mandatu. W uzasadnieniu argumentował, że wyrok z dnia [...] r. nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 10 § 2 ust. 1 Kodeksu wyborczego, a zarzucany mu czyn nie został popełniony umyślnie. Podkreślił, że czynności zmierzające do nakłonienia sprawcy wykonawczego, a będące znamionami przestępstwa określonego w art. 18 § 2 kk muszą zaistnieć obiektywnie. Wskazywał na okoliczności, które w jego ocenie świadczą o tym, że jego postępowanie nie nosiło znamion umyślności, a czyn zabroniony w formie podżegania nie był popełniony przez niego umyślnie i z zamiarem jego popełniania. W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy w K. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stwierdził, że zaprezentowana w skardze polemika z ustaleniami i prawomocnym rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego w M. jest bezprzedmiotowa w niniejszym postępowaniu. Wskazał, że podstawą wygaśnięcia mandatu radnego jest art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego, a to z uwagi na skazanie J.L. prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Zauważył, że strona podmiotowa przestępstwa określonego w art. 229 § 1 kk polega na umyślności, a także podżeganie do takiego czynu ma charakter umyślny, zaś podżegacz odpowiada jak sprawca bezpośrednio realizujący znamiona przestępstwa. Nadto zauważył, że wskazane przestępstwo ma charakter publicznoskargowy. Prawomocnym orzeczeniem rozstrzygnięto zarówno o winie skarżącego w zakresie zarzuconego mu czynu jak i o karze, a zatem spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 11 § 2 pkt. 1 Kodeksu wyborczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014r. poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a. (Dz.U. z 2012r. poz.270 ze zm.). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Tylko na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych istnieje bowiem możliwość prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa. Przy czym zauważyć należy, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego, gdyż rolą sądu jest kontrola prawidłowości działania organu administracji w zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Sąd zbadał więc jej prawidłowość zarówno pod względem zastosowania przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 383 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112 ze zm. – dalej "Kodeks wyborczy"), wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku utraty prawa wybieralności lub nieposiadania go w dniu wyborów. Z kolei art. 11 § 2 Kodeksu wyborczego stanowi, że prawa wybieralności nie ma osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. W takim przypadku, wygaśnięcie mandatu radnego stwierdza komisarz wyborczy w drodze postanowienia w terminie 14 dni od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu (art. 383 § 2a Kodeksu wyborczego). Od postanowienia komisarza wyborczego zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia, którą wnosi się za pośrednictwem organu, stwierdzającego wygaszenie mandatu (art. 384 § 1 Kodeksu wyborczego). Odpowiednikiem obecnie obowiązującego przepisu art. 11 § 2 Kodeksu wyborczego, był uprzednio art. 7 ust. 2 pkt 1 Ordynacji wyborczej, który również stanowił o pozbawieniu biernego prawa wyborczego osób skazanych za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 Ordynacji wyborczej był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, która to ocena prawa zachowuje aktualność (zdaniem Sądu orzekającego) również na tle obecnie obowiązującego art. 11 § 2 Kodeksu wyborczego. W wyroku z dnia 24 listopada 2008 r. (sygn. K 66/07; OTK-A 2008/9/158) Trybunał uznał, że przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 ordynacji wyborczej jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku TK zawarto istotne uwagi, pomocne przy interpretacji przepisów dotyczących biernego prawa wyborczego. W szczególności Trybunał podkreślił, że prawa wyborcze nie są prawami absolutnymi. Bierne prawo wyborcze może podlegać koniecznym społecznie ograniczeniom i może być poddane bardziej surowym wymaganiom, niż czynne prawo wyborcze. Celem regulacji zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 1 ordynacji było stworzenie gwarancji prawidłowego sprawowania funkcji przez osoby wchodzące w skład organów wykonawczych samorządu terytorialnego. Osoby te powinny charakteryzować się nie tylko tzw. fachowością, ale także cechami takimi jak: nieposzlakowana opinia, nieskazitelny charakter czy walory moralne (...). Przyjmuje się powszechnie, że osoby, które popełniły czyn zabroniony przez prawo karne, nie dają takiej samej rękojmi wykonywania obowiązków publicznych jak osoby, które nie popadły w konflikt z prawem karnym. Niewątpliwie zarówno wygaśnięcie mandatu, jak i utrata biernego prawa wyborczego, stanowi daleko idące wkroczenie przez ustawodawcę w materię podmiotowego prawa konstytucyjnego (biernego prawa wyborczego). Jednakże w niektórych wypadkach np. popełnienia przez osobę wybraną przestępstwa i skazania jej prawomocnym wyrokiem sądowym, pozbawienie jej mandatu jest działaniem odpowiadającym powadze sytuacji i chroni wyborców przed przedsięwzięciami jednostki niegodnej zaufania publicznego". W świetle powyższych ustaleń i argumentacji prawnej niewątpliwie w badanej sprawie zostały spełnione przesłanki wygaśnięcia mandatu skarżącego. Taka sytuacja obligowała Komisarza Wyborczego do wydania postanowienia stwierdzającego wygaśnięcie mandatu radnego. Należy przy tym wskazać, że wygaśnięcie mandatu radnego następuje ex lege, zaś postanowienie Komisarza ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy niniejszej, stwierdzić należy, że: - radny Rady Miejskiej w Ś. J.L. wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r. sygn. akt [...], utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...], skazany został za przestępstwo [...], popełnione w czynie ciągłym, wyczerpujące znamiona z art. 18 § 2 kodeksu karnego w związku z art. 229 §1 kk i art. 12 kk na karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 3 lata oraz grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych po 40 zł każda, a więc za przestępstwo ścigane z urzędu, - powyższa, niewątpliwa przyczyna była podstawą do wygaszenia mandatu radnego, - Komisarz Wyborczy w K. w dniu [...] r. otrzymał odpis prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. [...], - Komisarz Wyborczy w K. po otrzymaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. odpisu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...], wydał postanowienie o wygaszeniu mandatu w dniu 5 kwietnia 2016 r., zachowując ustawowy termin 14 dni. Zgodnie z art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego, wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku utraty prawa wybieralności lub nieposiadania go w dniu wyborów. Nie mają prawa wybieralności: (1) osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe (art. 11 Kodeksu wyborczego), (2) osoba, wobec której wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2a ustawy lustracyjnej (art. 11 Kodeksu wyborczego), (3) obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim pozbawiony prawa wybieralności w państwie członkowskim Unii Europejskiej, którego jest obywatelem (art. 11 Kodeksu wyborczego), (4) osoby kandydujące do więcej niż jednej rady lub sejmiku województwa (art. 370 § 2 Kodeksu wyborczego). Powyższe oznacza, iż sankcja utraty mandatu radnego pochodzącego z wyboru musi być zastosowana w sytuacji zaistnienia ww. przesłanek nakazujących wygaszenie takiego mandatu. Przepis art. 11 § 2 pkt 1 Kodeksu wyborczego ma charakter normy prawnej bezwzględnie obowiązującej. Zawiera on imperatywne sformułowanie "Nie ma prawa wybieralności w wyborach osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego". W takim przypadku organ prowadząc postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia biernego prawa wyborczego ma obowiązek zastosowania tego przepisu. Podobnie przepis art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego normujący wygaszenie mandatu radnego jest przepisem o charakterze bezwzględnym. Obydwa te przepisy, zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda (nie dokonuje się wykładni tego, co jasne) nie wymagają interpretacji przy pomocy wykładni systemowej i celowościowej, szczególnie, iż pojęcie pochodzące z gałęzi prawa karnego, a zamieszczone w art. 11 § 2 pkt 1 Kodeksu wyborczego nie budzą żadnych wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie. Wskazać również należy, że art. 11 § 2 pkt 1 Kodeksu wyborczego mówi o osobie skazanej prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności, w pojęciu skazania na karę pozbawienia wolności mieści się zarówno orzeczenie bezwzględnego wykonania kary, jak i orzeczenie warunkowego zawieszenia jej wykonania. Tym samym ustawodawca uznaje, że osoby, które dopuściły się czynu karalnego zagrożonego określonym rodzajem kary stają się niegodne piastowania funkcji w urzędach publicznych, a co za tym idzie tracą prawo wybieralności. Według gramatycznej wykładni art. 229 § 1 kk przekupstwo w formie obietnicy udzielenia korzyści osobie pełniącej funkcję publiczną jest dokonane w momencie złożenia obietnicy, chociażby nie została ona przyjęta (tak wyrok SN z dnia 7 listopada 1994 r., WR 186/94, OSNKW 1995, nr 3-4, poz. 20). Jest to przestępstwo umyślne, które można popełnić tak w zamiarze bezpośrednim, jak i ewentualnym. W ocenie Sądu zostały spełnione przesłanki z art. 383 § 1 pkt 2, § 2a i § 4a Kodeksu wyborczego będące podstawą prawną wydania zaskarżonego postanowienia. Zatem, zarzut skargi o bezzasadności wygaszenia mandatu radnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przyznać rację skarżącemu twierdzącemu, że postanowienie nie zostało pisemnie uzasadnione. Zdaniem Sądu, Komisarz Wyborczy powinien umotywować wydane postanowienie, chociaż obowiązek taki nie wynika z przepisów Kodeksu wyborczego. Natomiast, powyższe uchybienie formalne, nie miało, w ocenie Sądu, wpływu na merytoryczny wynik rozstrzygnięcia sądowego. Przyczyna wygaszenia mandatu radnego była oczywista, a wynikała z treści prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...], utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...], skazany został za przestępstwo podżegania do łapownictwa czynnego, popełnione w czynie ciągłym. W zaskarżonym postanowieniu zostały powołane przepisy odnoszące się do skazania radnego. Nie ulega wątpliwości, że treść wyroku karnego była znana skarżącemu, jako osobie najbardziej i osobiście zainteresowanej sprawą. Stąd też twierdzenie, w skardze, że brak uzasadnienia postanowienia uniemożliwił skarżącemu zajęcia stanowiska stanowi chybioną linię obrony. Uchybienie w postaci braku uzasadnienia postanowienia, przy oczywistości stanu faktycznego i złożonych przez organ dowodów, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Wobec powyższego, Sąd orzekający działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.