IV SA/Gl 345/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia NSA Wiesław Morys Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi H. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] 2006 r. H. T. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o przeliczenie zasiłku stałego otrzymanego na podstawie decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] r. [...] w związku ze zmianą kryterium dochodowego. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w R. uchylił w całości począwszy od dnia [...] 2006 r. wcześniej wydaną na rzecz strony decyzję z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie zasiłku stałego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w jej rodzinie. W uzasadnieniu wskazał, że strona nie spełnia warunków określonych w art. 8, art. 37, art. 106 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.), bowiem dochód na osobę w jej rodzinie jest wyższy niż kryterium dochodowe na osobę w takiej rodzinie tj. [...],- zł. Zatem, w oparciu o art. 99 ustawy o pomocy społecznej, wypłacony w okresie od dnia [...] 2005 r. do dnia [...] 2006 r. zasiłek stały w łącznej kwocie [...]- zł. podlega zwrotowi z przysługującego stronie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła strona, która domagała się wypłaty zasiłku stałego oraz wyjaśniła, że kwotę nadpłaconej renty przeznaczyła w większości na spłatę zadłużeń. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na skutek odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Powołując się na treść wniosku z dnia [...] 2006 r. i aktualizację wywiadu środowiskowego z dnia [...] 2006 r. organ odwoławczy stwierdził, że odwołujący nie został poinformowany, że prowadzone będzie postępowanie dotyczące uchylenia prawa do zasiłku stałego przyznanego mu decyzją z dnia [...] r. Nr [...]. Uchybienie to, stanowi naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażonej w art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego i skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ wobec potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie. Zaznaczył również, że w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji zapewni odwołującemu czynny w nim udział, a po wyjaśnieniu w ramach tego postępowania, czy zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały, wyda właściwą w sprawie decyzję administracyjną w oparciu o treść art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do kwestii zwrotu wypłaconych zasiłków stałych Kolegium podzieliło argumentację organu pierwszej instancji, iż w tym zakresie, w oparciu o treść art. 99 ustawy o pomocy społecznej, organy pomocy społecznej nie podejmują rozstrzygnięć. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia krzywdzącej i niezgodnej z zasadami współżycia społecznego decyzji organu odwoławczego. Jednocześnie powołał się na trudną sytuację zdrowotną i finansową, jak również zawyżenie wyliczenia dochodu jego rodziny przez organ pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, w zależności od rodzaju naruszenia - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Powołana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracyjnym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie skarżącego decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niego bądź jego rodziny, ale związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie również z przyczyn, które Sąd zobowiązany był wziąć pod uwagę z urzędu. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja kasacyjna wydana w trybie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, tj. w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo co prawda postępowanie takie przeprowadził, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Ta ostatnia sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji, bowiem nie zastosowano w nim zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, określonej w art. 10 K.p.a. W myśl art. 10 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 K.p.a., ale żadna z nich nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Zauważyć należy, że nie wywiązanie się przez organ administracyjny z obowiązków nałożonych przez art. 10 § 1 K.p.a. ma wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez skarżącego okoliczności faktycznych za udowodnione i oparcia na nich nowego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 K.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 K.p.a. Zatem niewykonanie przez organ pierwszej instancji obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 K.p.a. stanowi w rozpoznawanej sprawie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik, co musiało skutkować uchyleniem decyzji wydanej przez ten organ. Wyjaśnienia te, należało poczynić z tego względu, że badający zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd ocenia ją w zakresie ograniczającym się do wystąpienia przesłanek wynikających z powołanego art. 138 § 2 K.p.a. W tym względzie Sąd nie stwierdził naruszeń uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż skarżący nie został poinformowany, że prowadzone będzie postępowanie dotyczące uchylenia prawa do zasiłku stałego przyznanego mu decyzją z dnia [...] r. Nr [...]. Uchybienie to stanowi naruszenie powołanej już wcześniej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażonej w art. 10 K.p.a. i skutkuje, z uwagi na potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie, koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniem sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji zobowiązany jest zapewnić skarżącemu czynny w nim udział. Dopiero po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy i ustaleniu czy zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały, w oparciu o treść art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej organ pierwszej instancji będzie mógł wydać stosowne rozstrzygnięcie. Wojewoda [...] nie przekroczył zatem przyznanych mu przepisem art. 138 § 2 K.p.a. uprawnień, ponieważ okoliczności, których wyjaśnienie nakazał w zaskarżonej decyzji były niezbędne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i znalazły jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu tej decyzji (art. 107 § 1 i 3 K.p.a.). oraz nie mogły zostać wyjaśnione w toku uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 K.p.a.). Zważywszy na zarzuty skargi wskazać trzeba, że zgodnie z treścią art. 6 K.p.a. organy administracyjne działają na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. W niniejszej sprawie są to art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 8 ust. 1 i art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.). Odnosząc się do kwestii zwrotu wypłaconych zasiłków stałych podzielić należy argumentację organu odwoławczego, że w tym zakresie w sprawie ma zastosowanie art. 99 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na trudną sytuację skarżącego podkreślić należy, że rolą organu pomocy społecznej jest ustalenie, czy występują szczególne okoliczności dające możliwość ubiegania się o pomoc także wówczas, gdy dochód rodziny jest wyższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, bowiem zgodnie z treścią art. 100 ust. 1 tej samej ustawy w związku z art. 9 K.p.a., w postępowaniu w sprawach świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się dobrem osób korzystających z tej pomocy. W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji takiego naruszenia przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na podjęte w niej rozstrzygnięcie. Kierując się powyższymi względami, pomimo subiektywnych odczuć skarżącego, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania P.p.s.a. zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.