IV SA/Gl 349/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2007r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę Pismem z dnia 23 września 2005 r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. zawiadomił G. K. o wszczęciu z urzędu, na podstawie art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez nią świadczeń. Podniósł, że decyzją z dnia [...]r. nr [...] przyznano G. K. świadczenia rodzinne, w tym również dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna M. L., a następnie decyzją ostateczną z dnia [...]r. nr [...] po przeprowadzeniu wznowionego postępowania uchylono powołaną decyzję przyznającą świadczenia rodzinne i na nowo rozstrzygnięto o uprawnieniach do świadczeń rodzinnych nie przyznając jej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Dodatkowo pismem z dnia 27 października 2005 r. G. K. została poinformowana o możliwości zaznajomienia się z aktami i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] ten sam Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. ustalił na rzecz G. K. kwotę nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna M. L. w wysokości [...],- zł, pobranego na mocy decyzji z dnia [...]r. nr [...] i zażądał jej zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi wyliczonymi na dzień 21 listopada 2005 r. w wysokości [...]- zł. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 104 K.p.a., a jej materialnoprawną podstawę stanowił przepis art. 3 pkt 11, art. 20, art. 30, art. 32, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). W jej uzasadnieniu powołał się na treść art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych i fakt przyznania na mocy przywołanej już wcześniej decyzji z dnia [...]r. nr [...] dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna M. L., a następnie jej zmiany, w oparciu o art. 104 i art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 K.p.a. po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, decyzją ostateczną z dnia [...]r. nr [...]. W odwołaniu wniesionym w dniu 7 grudnia 2005 r. strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji i domagała się wypłaty dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna, jej zdaniem niesłusznie uznanego za nienależny, bowiem ojciec dziecka mieszka pod tym samym adresem, co strona, ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i nie łoży na utrzymanie ich syna. Dodatkowo odwołująca domagała się umorzenia w całości żądanej kwoty nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego wraz z odsetkami. Wniosek w tym zakresie stał się przedmiotem odrębnego postępowania, które zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (postanowienie z dnia [...]r. nr [...]). Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu powołując się na treść art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych i zaistniały w sprawie stan faktyczny wskazało, że osoba która pobrała nienależne świadczenia rodzinne jest zobowiązana do ich zwrotu. Skoro zatem w dniu 24 maja 2004 r., przy składaniu wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, odwołująca wskazała, że stanowi rodzinę z synem M. L. i została wówczas pouczona o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu realizującego świadczenia rodzinne o wszelkich zmianach dotyczących struktury jej rodziny, a z jej oświadczeń z dnia 31 marca i 17 sierpnia 2005 r. wynika, że od roku [...] zamieszkuje z ojcem swojego dziecka, który ma pełną władzę rodzicielską, interesuje się dzieckiem, opłaca czynsz, ale z uwagi na charakter pracy znaczną część czasu spędza poza domem - oznacza to, zdaniem Kolegium, że odwołująca wychowuje dziecko razem z jego ojcem, a w momencie składania wniosku złożyła nieprawdziwe oświadczenie w celu przyznania świadczeń rodzinnych, do których w świetle obowiązujących przepisów nie miała prawa. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca akcentowała swoją trudną sytuację rodzinną i dochodową. Oświadczyła, że nie działała w złej wierze, dlatego nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Wskazywała na brak w aktach sprawy jakiegokolwiek dowodu, który potwierdzałby złożenie przez nią fałszywych zeznań oraz na okoliczność sprawowania opieki nad dzieckiem, które nie pozostawało we wspólnym gospodarstwie domowym obojga rodziców. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 1 lutego 2007 r. skarżąca podniosła, że czuje się skrzywdzona działaniem organów pomocy społecznej. Zaznaczyła, że w momencie składania wniosku o świadczenia rodzinne nikt się jej nie pytał - gdzie jest ojciec dziecka, czy zamieszkuje wspólnie z nią czy nie. Zdaniem skarżącej, dopiero po zmianie przepisów zmuszono ją do złożenia oświadczenia i wówczas podała faktyczną sytuację, że mieszka wraz z synem u byłego męża, który jest ojcem jej syna. Poinformowała również, że nie złożyła odwołania od decyzji z dnia [...]r. nr [...], na podstawie której na nowo rozstrzygnięto o jej uprawnieniach do świadczeń rodzinnych i nie przyznano jej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako ustawa p.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania, ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, że skarżąca przedmiotem skargi uczyniła decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która ustaliła do zwrotu wysokość nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania przez nią syna na kwotę [...],- zł. oraz odsetki ustawowe od tej kwoty wyliczone na dzień 21 listopada 2005 r. w wysokości [...]- zł. Z tej przyczyny skład orzekający w niniejszej sprawie nie może oceniać legalności decyzji ostatecznej z dnia [...]r. nr [...], od której skarżąca nie złożyła odwołania oraz uczynić przedmiotem rozważań ustalenia będące podstawą rozstrzygnięć podjętych w tej decyzji. Zatem kwestie merytoryczne związane z prawidłowością nie przyznania skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, sprecyzowane w skardze, dotyczące braku w aktach sprawy dowodów na okoliczność złożenia fałszywych zeznań i uczestnictwa byłego męża skarżącej w wychowaniu syna, nie mogły wywrzeć wpływu na treść rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja jest konsekwencją wydania powołanej już wcześniej decyzji z dnia [...]r., która na nowo rozstrzygała o uprawnieniach skarżącej do wnioskowanych świadczeń rodzinnych, nie przyznając jej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podlega zatem tylko i wyłącznie postępowanie związane z ustaleniem kwoty zwrotu nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz wyliczone na dzień 21 listopada 2005r. ustawowe odsetki od tej kwoty. Kwestię uprawnień do świadczeń rodzinnych, jak i ich zwrotu reguluje obecnie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), a jej przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Nie ulega wątpliwości, że skarżącej na podstawie decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...]r. nr [...] przyznano świadczenia rodzinne w tym również dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna M. L.. Stosownie do treści art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Jednocześnie warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest jednak uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Z analizy akt administracyjnych wynika bowiem, że decyzją ostateczną z dnia [...]r. nr [...] po przeprowadzeniu wznowionego postępowania uchylono powołaną decyzję z dnia [...]r. nr [...] przyznającą świadczenia rodzinne i na nowo rozstrzygnięto o uprawnieniach skarżącej do świadczeń rodzinnych nie przyznając jej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W zaistniałej sytuacji, mając na uwadze treść powołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w oparciu o art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a za taki należy uznać pobrany w rozpoznawanej sprawie dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami, które naliczane są od dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych. W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd z urzędu nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji takiego naruszenia przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Reasumując, podjęte w sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie pomimo subiektywnych odczuć skarżącej należy uznać za prawidłowe, bowiem nie narusza ono prawa i w sposób wyczerpujący wyjaśnia sposób wyliczenia żądanych do zwrotu kwot. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. należało ją oddalić, co orzeczono w sentencji.