IV SA/Gl 349/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta K. w trybie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) obniżył przysługujący A.G. zasiłek stały z kwoty 240,81 zł do kwoty 87,81 zł miesięcznie – od 1.11.2013 r. Organ orzekający ustalił, że w październiku 2013 r. nastąpiła zmiana sytuacji życiowej strony ze względu na przyznany zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Przy wyliczeniu aktualnego zasiłku stałego organ do dochodu strony doliczył także 301,19 zł, którą strona mogłaby otrzymać z tytułu dodatku mieszkaniowego, gdyby złożyła wniosek w tym przedmiocie. Na skutek odwołania strony zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło powyższą decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że w oparciu o art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej możliwe jest dokonanie korekty wysokości zasiłku stałego unormowanego w art. 37 tej ustawy w związku z uzyskaniem nowego dochodu, np. zasiłku pielęgnacyjnego. Jednakże brak jest podstaw prawnych do wliczania do dochodu strony hipotetycznego dochodu, jaki strona uzyskałaby, gdyby wykorzystała własne możliwości i uprawnienia. Do dochodu wlicza się bowiem jedynie dochody faktycznie uzyskane. Ponadto wysokość dodatku mieszkaniowego nie musiałaby się pokrywać z wysokością tego dodatku, jaki strona pobierała do czerwca 2013 r. Dlatego też brak było podstaw do obniżenia zasiłku stałego, mimo że strona świadomie zaniechała polepszenia swojej sytuacji finansowej. W skardze, dotyczącej łącznie trzech decyzji, A.G. w odniesieniu do kwestii zasiłku stałego wyraził oczekiwanie, by przysługiwał mu on w pełnej wysokości. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wskazał, że nie wystąpiły przesłanki do przyznania skarżącemu zasiłku stałego w pełnej wysokości, bowiem w październiku 2013 r. otrzymał on nadpłatę zasiłku pielęgnacyjnego za 3 miesiące, co przy dotychczasowej wysokości pobieranego zasiłku stałego dawałoby w październiku 2013 r. dochód w kwocie 546,81 zł, a ustawowa kwota maksymalnego zasiłku wynosi 529 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona wyłącznie z przyczyn, które nie zostały podniesione przez żadną ze stron postępowania sądowego, które jednak Sąd wziął pod uwagę z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: ppsa). Otóż sprawa administracyjna toczyła się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym do weryfikacji decyzji w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten umożliwia zmianę pierwotnej decyzji zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść strony. W kontrolowanym postępowaniu organ I instancji z urzędu zmienił decyzję z dnia [...] r. przyznającą skarżącemu zasiłek stały w kwocie 240,81 zł. W aktach brak jest zawiadomienia o wszczęciu postępowania, w związku z czym należy przyjąć, iż doszło do niego wraz z pierwszymi czynnościami organu, datowanymi na dzień 31.10.2013 r. Tymczasem z wyroku tut. Sądu z dnia 16.10.2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 91/14, wynika, że już wcześniej, bo w dniu 10 lipca 2013 r. skarżący wystąpił z żądaniem zwiększenia wysokości zasiłku stałego. Co prawda organy obu instancji rozpatrzyły to żądanie w trybie zwyczajnym, jednak powyższym wyrokiem decyzje te zostały uchylone. W uzasadnieniu wyroku Sąd jednoznacznie przesądził, że niedopuszczalne było załatwienie sprawy na gruncie art. 37 ustawy o pomocy społecznej, a właściwy tryb do ewentualnej zmiany decyzji ostatecznej przyznającej zasiłek stały ustawa ta przewiduje w art. 106 ust. 5. W rezultacie wniosek skarżącego z dnia 10 lipca 2013 r. musi być rozpatrzony w tym trybie. Jednocześnie nie mogą się natomiast toczyć dwa postępowania tożsame przedmiotowo i podmiotowo. Taka sytuacja miałaby zaś miejsce w razie hipotetycznego uchylenia zaskarżonej decyzji. Wówczas organ odwoławczy i tak musiałby wydać takie samo rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania, skoro postępowanie z wniosku skarżącego o zmianę decyzji przez podwyższenie kwoty zasiłku jest wcześniejsze (decyduje chwila zgłoszenia żądania). W ramach tamtego postępowania organ administracyjny zobowiązany będzie oczywiście do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które mają wpływ na prawo do zasiłku stałego i na jego wysokość w poszczególnych okresach czasu. W tych warunkach, niezależnie od motywów w niej wyrażonych, zaskarżona decyzja odpowiada kryteriom legalności, w ramach których odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.). Dlatego też na podstawie art. 151 ppsa orzeczono, jak w sentencji. Ubocznie można dodać, że gdyby zaskarżona decyzja została oceniona niezależnie od sprawy objętej tym drugim wyrokiem, to oddalenie skargi musiałoby nastąpić ze względu na zakaz reformationis in peius z art. 134 § 2 ppsa. Skoro bowiem chodziło w tej sprawie o obniżenie pobieranego przez skarżącego zasiłku stałego, to uchylenie przez organ odwoławczy decyzji, która takie obniżenie wprowadziła, i umorzenie postępowania w sprawie w żaden sposób nie naruszyło jego interesu prawnego, co według art. 50 § 1 ppsa jest warunkiem wniesienia skargi. sw