IV SA/Gl 349/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.Ś. (Ś.) na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie informacji publicznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; Wraz ze skargą z dnia 23 marca 2015 r. D.Ś. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych wywodząc, że jego sytuacja materialna jest ciężka, zaś uzyskiwany dochód z trudem wystarcza na opłacenie podstawowych rachunków. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i małoletnią córką, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, zaś na dochód jego rodziny składa się wynagrodzenie za pracę żony, w kwocie 2.000 zł oraz dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, w wysokości 4.000 zł. Nadto skarżący wskazał, że obciążają go zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów (raty w wysokości 1.500 zł oraz 850 zł), rat leasingu związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, a także zaległych składek ZUS. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny aktualnej sytuacji materialnej wnioskodawcy, pismem z dnia 24 kwietnia 2015 r. zwrócono się do niego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołał. W tym zakresie skarżącego wezwano o: - udokumentowanie dochodu uzyskanego przezeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 3 ostatnie miesiące. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć kopię księgi przychodów i rozchodów za te miesiące; - udokumentowanie wysokości dochodu uzyskiwanego przez jego małżonkę. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać np. zaświadczenie pracodawcy o wysokości pobieranego wynagrodzenia ewentualnie wyciąg bankowy lub wydruk z listy płac, potwierdzający jego pobranie za ostatni miesiąc; - podanie miesięcznej wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego (czyli nie związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą), a mianowicie czynszu lub podatku od nieruchomości, opłat za tzw. media, to jest: wodę, gaz, energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne, wywóz śmieci itd., a także zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne wydatki. Wydatki ponoszone z tytułu czynszu lub podatku od nieruchomości, opłat za tzw. media, powinny zostać nadto udokumentowane stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp.; - udokumentowanie aktualnej wysokości spłacanych rat zobowiązań kredytowych. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć dowody wpłaty lub wyciągi bankowe, potwierdzające spłatę rat kredytów za ostatni miesiąc. - podanie i udokumentowanie (np. wypisem z księgi wieczystej, kopią stosownego aktu notarialnego) tytułu prawnego, jaki przysługuje skarżącemu aktualnie do zamieszkiwanej nieruchomości. W wyznaczonym w wezwaniu siedmiodniowym terminie D.Ś. nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku D.Ś. należy wskazać, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uzupełniła swoich oświadczeń, które podniosła we wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że D.Ś. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. Wezwanie to zostało mu doręczone w dniu 4 maja 2015 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru - karta nr 13 akt sprawy), a w rezultacie termin na jego wykonanie upłynął z dniem 11 maja 2015 r. W terminie tym wnioskodawca nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Nie złożył bowiem żadnych wyjaśnień ani nie nadesłał dokumentów, które zostały w rzeczonym wezwaniu wymienione. Należy tu wprawdzie odnotować, że w zakresie innych spraw zawisłych przed tutejszym Sądem, D.Ś. przyznano prawo pomocy (postanowienia: z dnia 27 czerwca 2014 r. oraz z dnia 26 maja 2014 r., wydane odpowiednio w sprawach o sygn. akt II SA/Gl 777/14 oraz IV SA/Gl 433/14). Trzeba jednak podkreślić, że miało to miejsce około rok temu, a w rezultacie nie budzi wątpliwości, że koniecznym było ponowne wnikliwe zbadanie jego sytuacji majątkowej, w tym zaktualizowanie danych w niniejszym zakresie. Wnioskodawca uniemożliwił jednak dokonanie takiej oceny, gdyż nie zareagował na wspomniane wyżej wezwanie z dnia 24 kwietnia 2015 r. W tym stanie rzeczy wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Należy bowiem zaakcentować, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Nienależyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając na względzie powyższe stwierdzić przyjdzie, iż strona nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.