IV SA/Gl 35/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi R.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie może być ona wykonana; 2) przyznaje na rzecz adwokata A. K. wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. uchylił z dniem [...] r. decyzję nr [...] z dnia [...] r. przyznającą S.J. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W konsekwencji, decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji uznał kwoty zasiłku pielęgnacyjnego pobrane na mocy decyzji z dnia [...] r., w okresie od 1 października 2008 r. do 28 lutego 2009 r. w łącznej wysokości 765 zł. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne i zażądał zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. J., który w dniu [...] r. został opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej żony S.J. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W wyniku rozpoznania skargi wniesionej przez R. J. od powyższego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r. uchylił powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że z akt administracyjnych wynika, iż w dacie decyzji organu I instancji, S.J. była już całkowicie ubezwłasnowolniona i ustanowiony był dla niej opiekun w osobie R.J. Pomimo to, decyzja została zaadresowana na S. J. i do niej, a nie do jej przedstawiciela ustawowego, została skierowana przesyłka pocztowa. Wobec tego Sąd podkreślił, że pominięcie przez organ administracji publicznej, przedstawiciela ustawowego strony jest równoznaczne z pominięciem strony. W takiej sytuacji wniesienie odwołania przez przedstawiciela ustawowego strony, któremu nie doręczono decyzji, nie może być uznane za spóźnione i wobec tego brak było podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło niedopuszczalność odwołania R. J. od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył wyżej cytowane stwierdzenia zawarte w wyroku WSA z dnia 9 listopada 2010 r. Jednocześnie wskazał, że wobec niedoręczenia R.J., będącemu przedstawicielem ustawowym S.J., decyzji z dnia [...] r. i wobec zaadresowania tej decyzji na ubezwłasnowolnioną S.J., należało uznać, że decyzja ta nie weszła skutecznie do obrotu prawnego. Wobec tego uznał, że nie było możliwe skuteczne zaskarżenie tej decyzji. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie R.J. jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, tj. z uwagi na to, że decyzja nie weszła skutecznie do obrotu prawnego. Skarga wniesiona przez R.J. od powyższego postanowienia została odrzucona postanowieniem WSA z dnia 26 lipca 2011 r. z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem terminu. Decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji uznał kwoty zasiłku pielęgnacyjnego pobrane na mocy decyzji z dnia [...] r., w okresie od 1 października 2008 r. do 28 lutego 2009 r. w łącznej wysokości 765 zł. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne i zażądał zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji. W wyniku wniesienia odwołania przez R.J., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej pkt 2, tj. żądania zwrotu w terminie 30 dni nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego – należności głównej w wysokości 765 zł. i w tym zakresie organ odwoławczy orzekł obowiązek zwrotu w terminie 30 dni nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego – należności głównej w wysokości 765 zł. wraz z ustawowymi odsetkami. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W skardze od powyższej decyzji R.J. obszernie przedstawił własną ocenę działania organów administracji w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn, niż w niej wskazane. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] r. uznające kwoty zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego S.J., pobrane na mocy decyzji z dnia [...] r., w okresie od 1 października 2008 r. do 28 lutego 2009 r. w łącznej wysokości 765 zł. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne i uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej pkt 2, orzekając w tym zakresie obowiązek zwrotu w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji – należności głównej w wysokości 765 zł. wraz z ustawowymi odsetkami. Na wstępie podkreślenia zatem wymagało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r. uchylił postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]r., wydanej w tym samym przedmiocie, którego dotyczyła decyzja utrzymana w mocy decyzją zaskarżoną w niniejszym postępowaniu sądowym. W wyżej wymienionym wyroku, WSA stwierdził przede wszystkim, że wniesienie odwołania przez przedstawiciela ustawowego strony, któremu nie doręczono decyzji, nie może być uznane za spóźnione i że wobec tego brak było podstaw do stwierdzenia uchybienia przez niego terminu do wniesienia odwołania. Pomimo powyższej oceny, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania R.J. od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Wobec tego stwierdzić należało, że organ odwoławczy naruszył art. 153 P.p.s.a., według którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zamiast bowiem rozpatrzyć odwołanie wniesione przez R.J. od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r., organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność tego odwołania. Co więcej – w postanowieniu wskazał, że wobec niedoręczenia R.J., będącemu przedstawicielem ustawowym S.J., decyzji z dnia [...] r. i wobec "zaadresowania tej decyzji na ubezwłasnowolnioną S.J.", decyzja ta "nie weszła do obrotu prawnego". Z tego powodu organ uznał, że nie było możliwe skuteczne zaskarżenie tej decyzji. Podkreślenia zatem wymagało, że – niezależnie od tego jak wadliwie została zaadresowana decyzja z dnia [...] r. – jest niewątpliwe, że dotarła do przedstawiciela ustawowego strony, skoro wniósł odwołanie od tej decyzji. Nie sposób zatem przyjąć, że przedmiotowa decyzja nie weszła do obrotu prawnego – jak stwierdził organ odwoławczy w postanowieniu z dnia [...] r. Wskutek błędnego uznania, że decyzja organu I instancji z dnia [...] r. nie weszła do obrotu prawnego, została wydana kolejna decyzja w tym samym przedmiocie, tj. decyzja z dnia [...] r. Następnie zaskarżoną decyzją, organ odwoławczy w istotnej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W związku z tym stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji, doszło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Przede wszystkim jednak organ odwoławczy naruszył art. 153 P.p.s.a., według którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jak już bowiem była o tym mowa wyżej, organ odwoławczy nie uwzględnił wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 listopada 2010 r., według których, wniesienie odwołania w przedmiotowej sprawie przez przedstawiciela ustawowego strony, któremu nie doręczono decyzji, nie może być uznane za spóźnione i wobec tego brak jest podstaw do stwierdzenia uchybienia przez niego terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji tego naruszenia, organ odwoławczy nie rozpatrzył odwołania wniesionego przez R.J. od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Co więcej – w następstwie uchybień tego organu - została wydana kolejna decyzja w tym samym przedmiocie, tj. decyzja organu I instancji z dnia [...] r. Nie ulega wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zatem zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy uwzględni powyższe wskazania, w tym przede wszystkim podejmie działania zmierzające do usunięcia następstw jego uchybień. W ich wyniku została bowiem wydana kolejna decyzja w tym samym przedmiocie, tj. decyzja organu I instancji z dnia [...] r. Następnie organ zastosuje się do wskazań zawartych w wyroku WSA z dnia z dnia 9 listopada 2010 r. według których, wniesienie odwołania od decyzji z dnia [...] r. przez przedstawiciela ustawowego strony, któremu nie doręczono decyzji, nie może być uznane za spóźnione i wobec tego brak jest podstaw do stwierdzenia uchybienia przez niego terminu do wniesienia tego odwołania. W związku z tym organ rozpatrzy przedmiotowe odwołanie i wyda decyzję. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika skarżącego stanowił art. 250 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348). Na podstawie art. 152 P.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.