IV SA/Gl 350/17
WyrokWSA w Gliwicach2017-10-12
Skład orzekający: Szczepan Prax, Bożena Miliczek-Ciszewska, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, która przekazała majątek synowi i synowej w zamian za umowę dożywocia i służebność osobistą, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej, jeśli syn i synowa, mimo zobowiązań, nie są w stanie zapewnić jej całodobowej opieki z powodu własnego wieku i stanu zdrowia, a gmina nie zapewniła jej usług opiekuńczych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością. Kluczowe jest ustalenie, czy osobie nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Skoro skarżąca nie korzystała z usług opiekuńczych, nie można ocenić ich wystarczalności, a umowa dożywocia i służebności stanowi podstawę do zapewnienia opieki przez syna i synową, którzy mogą również ubiegać się o pomoc gminy w formie usług opiekuńczych.Stan faktyczny
Skarżąca S. G. wniosła o skierowanie do domu pomocy społecznej, argumentując, że jej syn i synowa, którym przekazała majątek w zamian za umowę dożywocia i służebność, nie są w stanie zapewnić jej całodobowej opieki z powodu własnego wieku i stanu zdrowia. Organy odmówiły przyznania skierowania, wskazując na istnienie umowy dożywocia i możliwość zapewnienia pomocy przez syna i synową, a także na brak korzystania przez skarżącą z usług opiekuńczych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, podkreślając swój zły stan zdrowia i niepełnosprawność.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.
Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie 104 K.p.a. oraz art. 54 ust 1., art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2016 r, poz. 23 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku S. G. z dnia 17 października 2016 r., odmówił przyznania stronie skierowania do domu pomocy społecznej.
Organ zaznaczył, że zgodnie z aktem notarialnym strona obdarowała syna W. G. i jego żonę Z. G. majątkiem położonym w Z., a obdarowani zobowiązali się do służebności na rzecz darczyńcy polegającej na zapewnieniu prawa do swobodnego poruszania się po nieruchomości, udzielenia pomocy i pielęgnowania w chorobie. Zdaniem Wójta powyższe uzasadnia odmowę udzielenia wnioskowanej pomocy.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie podnosząc, że została ona wydana bez należytego rozpatrzenia sprawy, z pominięciem istotnych dla sprawy faktów oraz z naruszeniem ogólnych zasad prawa i postępowania administracyjnego. Zarzuciła organowi (zwłaszcza pracownikom merytorycznym przygotowującym treść decyzji) brak znajomości przepisów odnoszących się do postępowania administracyjnego, jak również przepisów dotyczących pomocy społecznej. Ponadto zarzuciła:
- brak spełnienia normy prawnej wynikającej z art. 6 K.p.a., bowiem organ wydał decyzję z pominięciem, a w zasadzie ze zignorowaniem właściwych przepisów prawa,
-brak wskazania podstawy prawnej oraz brak racjonalnych podstaw faktycznych uzasadniających wydanie decyzji odmownej,
- brak spełnienia normy prawnej wynikającej z art. 7 K.p.a., bowiem organ wydał decyzję z całkowitym pominięciem słusznego interesu obywatela, czyli strony i jej opiekunów,
- brak spełnienia norm prawnych wynikających z art. 9, 10 § 1 oraz 81 K.p.a., gdyż organ rozstrzygnął sprawę nie zawiadamiając strony o wszczęciu postępowania, o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.
Wobec powyższego wniosła o uchylenie decyzji lub jej zmianę i przyznanie skierowania do domu pomocy społecznej.
Zdaniem odwołującej decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Ponadto art. 54 ust. 1 i art. 59 ust. 1 ustawy nie daje podstaw do odmowy przyznania skierowania z przyczyn zawartych w uzasadnieniu decyzji. Odnosząc się do umowy dożywocia podniosła, że została ona zawarta w 1996 r. Obecnie jej syn i synowa mają ponad 70 lat, są schorowani i nie są w stanie opiekować się stroną w formie całodobowej opieki. Sytuacja finansowa strony również uległa pogorszeniu z powodu wydania większości środków finansowych na dwa pobyty w prywatnych domach opieki. Zaznaczyła, że jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (zgodnie z załączonym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności), wymagającą całodobowej opieki, nie mogącą samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym i nie można jej zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Odmawiając przyznania skierowania do domu pomocy społecznej organ oparł się na przesłance nieznanej ustawie - w związku z czym niedopuszczalnej - a to obowiązku udzielania pomocy i obowiązku pielęgnowania w chorobie przez członków rodziny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ omówił stan faktyczny i prawny sprawy. Podniósł, że skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga oceny stanu zdrowia oraz możliwości korzystania przez daną osobę z pomocy środowiskowej, w szczególności zaś zbadania możliwości zorganizowania usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub ośrodku wsparcia. Niemożność zapewnienia tych usług w miejscu zamieszkania oznaczać będzie niemożność przyznania ich w zakresie niezbędnym do zaspokojenia codziennych potrzeb życiowych. Prowadząc postępowanie w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej, organ obowiązany jest ustalić, czy osoba ta może otrzymać pomoc w miejscu zamieszkania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że strona ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności ze względu na upośledzenie narządu ruchu. Ma problemy z przygotowywaniem posiłków, gotowaniem posiłków, higieną osobistą, dozowaniem leków i załatwianiem spraw urzędowych. Porusza się przy pomocy kul łokciowych lub wózka inwalidzkiego. Jest osobą komunikatywną, ma problemy ze słuchem. Od października 2014r. do marca 2015r. strona przebywała w DPS w B., od 29 kwietnia 2016r. była w DPS K. Obecnie przebywa u syna i synowej w T., którzy opiekują się opiekę, ale nie są w stanie zabezpieczyć takiego zakresu opieki jakiej matka wymaga. S. G. posiada dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.351,41zł. W. G. oświadczył, że udziela mamie pomocy poprzez robienie zakupów, gotowanie i podawanie posiłków, pomoc przy kąpieli, dozowanie i podawanie leków, umawianie i dowożenie na wizyty lekarskie, reprezentowanie mamy w urzędach i innych instytucjach, wychodzenie na spacery, pomoc przy ubieraniu stosowanie do pory roku. Z opinii dotyczącej stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej, sporządzonej przez pracownika socjalnego wynika, że S. G. porusza się przy pomocy sprzętu rehabilitacyjnego, jest osobą komunikatywną, lubi oglądać telewizję, jest osobą spokojną, lubi rozmawiać z innymi osobami. Z uwagi na długotrwałe schorzenie i niepełnosprawność wymaga całodobowej opieki.
Zdaniem organu odwoławczego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał na art. 2, art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej akcentując, że pomoc udzielana jest tylko wtedy, gdy osoba i rodzina wykorzystała już własne uprawnienia, zasoby i możliwości i nie jest w stanie sama pokonać trudnej sytuacji życiowej. Organ podkreślił także, że z treści art. 54 ust. 1 ustawy nie wynika możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która pozostaje w leczeniu ze względu na liczne schorzenia, wymaga badań i porad lekarskich, a nawet pozostaje w stałym leczeniu, czy posiada zaświadczenie lekarskie, że wymaga opieki drugiej osoby. Wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej musi być zatem tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo wykorzystania innych możliwości pomocy, czyli mimo wykorzystania przez tę osobę pomocy w formie usług opiekuńczych.
W ocenie organu ustalenia dokonane podczas przeprowadzonego w dniu [...]r. wywiadu środowiskowego oraz pozostałe dowody (w tym zaświadczenia lekarskie), nie wykazały w sposób jednoznaczny, iż S. G. jest osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności. Choć stan zdrowia odwołującej niewątpliwie wymaga pomocy osoby drugiej, tym niemniej wnioskodawca nie jest osobą leżącą, jest osobą komunikatywną, samodzielnie przyjmuje posiłki i porusza się przy pomocy kul łokciowych. Nie można zatem przyjąć, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzą łącznie przesłanki określone w omawianym przepisie art. 54 ust. 1 ustawy.
Kolegium podniosło, że zgodnie z treścią § 3 aktu notarialnego z dnia [...]r. repertorium [...] "obdarowani w wykonaniu zobowiązania wynikającego z § 2 (prawo dożywotniego użytkowania zbywanej nieruchomości) ustanawiają na rzecz darujących nieodpłatnie i dożywotnio służebność osobistą mieszkania polegającą na prawie użytkowania przez uprawnionych przedmiotowej nieruchomości, zobowiązując się także zapewnić im prawo swobodnego poruszania się po tejże nieruchomości, udzielenia pomocy i pielęgnowania w chorobie". Z przytoczonego § 3 aktu notarialnego jednoznacznie wynika, że syn i synowa w zamian za przeniesienie na ich rzecz prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości Z. gm. P., przyjęli na siebie określone obowiązki względem S. G., w tym zapewnienia jej odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie. Zatem opieka powinna być wykonywana przede wszystkim przez oboje małżonków, przy czym nie jest wykluczone, że może być sprawowana także przez osoby trzecie, tym niemniej to obdarowani syn i synowa winni tę opiekę zapewnić. W ocenie organu z akt sprawy nie wynika, aby stan zdrowia syna i synowej nie pozwalał na wywiązywanie się z przyjętego obowiązku. Jeżeli sami nie mogą zapewnić takiej opieki, to mogą zwrócić się z wnioskiem o przyznanie usług opiekuńczych. Przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej jest uzasadnione, gdy pomoc w formie usług opiekuńczych jest niewystarczająca. Skoro strona nie korzysta z takiej pomocy to nie można ocenić, czy taka pomoc jest wystarczająca.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła jej sprzeczność z przepisami art. 138 K.p.a., sprzeczność z opiniami lekarskimi i przeprowadzonym wywiadem środowiskowym, błędną wykładnię przepisów prawa materialnego - zwłaszcza przepisów ustawy o pomocy społecznej, niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, nieuwzględnienie istotnych uchybień w postępowaniu organu I instancji, które dyskwalifikują jego decyzję z obrotu prawnego. Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o:
a) zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie wniosku o skierowanie mnie do domu pomocy społecznej,
b) ewentualnie, działając z ostrożności procesowej, o uchylenie decyzji obu organów administracji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Skarżąca opisała przebieg postępowania. Podniosła, że twierdzenie organów, iż przedmiotowe świadczenie nie jest jej należne stoi w sprzeczności z opiniami wyrażonymi przez lekarzy specjalistów, jak również z ustaleniami poczynionymi w trakcie postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej takie rozstrzygnięcie sprawy oznacza skazanie ją na konieczność obciążania syna i jego żony (osób, które już potrzebują w wielu sytuacjach pomocy innych w wykonywaniu czynności obarczonych wyższym poziomem wysiłku lub wymagających sprawności na poziomie średnim) opieką nad nią. Skarżąca opisała treść zaskarżonej decyzji w zakresie wyników wywiadu środowiskowego akcentując, że przesłanki z art. 54 ust. 1 ustawy zostały wyczerpane. Tymczasem zarówno organ I, jak II instancji orzekły w sposób przeciwny, uparcie dowodząc, że skoro strona przekazała synowi i jego żonie majątek nieruchomy, to tylko i wyłącznie oni są zobowiązani do opieki nad nią. Zdaniem skarżącej całkowicie pominięte i zbagatelizowane zostały natomiast fakty przedmiotowo istotne w tej sprawie, tj. jej stan zdrowia, stan zdrowia osób najbliższych, które pomimo swojego stanu zdrowia z całej siły usiłują udzielać jej wszelkiej pomocy, gościny i opieki, jak również możliwości finansowe skarżącej i jej syna i jego żony. Jako absurdalne uznała twierdzenia Kolegium o tym, że organ I instancji wszechstronnie przeanalizował okoliczności sprawy. Organ odwoławczy błędnie wskazał, że w trakcie wywiadu środowiskowego wykazano, że skarżąca nie wymaga opieki. Jednocześnie organ przytoczył ustalenia wywiadu wskazujące na jej zły stan zdrowia i znaczny stopień niepełnosprawności ze względu na upośledzenie narządu ruchu. W tej sytuacji skarżąca nie wie, jakie ostatecznie ustalenia wziął organ odwoławczy pod uwagę. Ponadto w decyzji organu I instancji nie odniesiono się do wyników wywiadu środowiskowego.
Skarżąca podkreśliła, że jej syn i jego żona sprawują nad nią opiekę przez 20 lat, czynią nakłady i starania, aby mi niczego jej niczego nie brakowało. Nieubłagany upływ czasu powoduje, że i oni tracą siły, sprawność, stają się z powodu własnego wieku i dotykających ich schorzeń niepełnosprawni, co uniemożliwia im spełnianie przyjętych na siebie w 1996 r. obowiązków. Jednocześnie pomoc udzielana przez osoby trzecie nie ma charakteru stałego, ale incydentalny i nie można się na niej całkowicie oprzeć. Zatem działanie obu organów polegające na uwzględnianiu w swoich rozstrzygnięciach faktu funkcjonowania umowy dożywocia i służebności osobistej, jako w zasadzie argumentu przesądzającego o braku możliwości ubiegania się przeze nią o skierowanie do domu opieki społecznej, z pominięciem spełnienia wszystkich innych przesłanek wynikających z przepisu art. 54 ustawy o pomocy społecznej jest niedopuszczalne, nieuzasadnione oraz świadczy o nienależytym rozpoznaniu wszystkich istotnych dla tego postępowania okoliczności. Odnosząc się do kwestii braku korzystania z usług opiekuńczych podniosła, że nie korzystała i nie korzysta z usług opiekuńczych, ponieważ uzyskała wiarygodną informację od służb pomocy społecznej, że jej stan zdrowia, stan osobisty oraz pozostałe okoliczności stanowią przesłankę wystarczającą do ubiegania się o skierowanie do domu pomocy społecznej. Podniosła także, że razem z synem i jego żoną nie spełniają ustawowych przesłanek do przyznania usług opiekuńczych. Zdaniem skarżącej organy nie odniosły się do dokumentacji lekarskiej, zawartej w aktach sprawy. Skarżąca wskazała, że jej stan zdrowia od stycznia 2017 r. uległ pogorszeniu i przebywała w lutym w szpitalu. Podsumowując wskazała na naruszenie art. 54 ustawy, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.
Skarżąca wraz ze skargą przedłożyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko, gdyż zdaniem organu skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2016, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej " p.p.s.a."). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji na zasadach wyżej wskazanych i stwierdził, że skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia stanowi przywołany w decyzji art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 z późn. zm. - dalej "u.p.s."). Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z powyższego przepisu wynika, że organ rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej ma obowiązek zebrać materiał dowodowy oraz wyjaśnić na jego podstawie czy wniosek spełnia następujące materialne przesłanki: 1) osoba, której wniosek dotyczy wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, 2) osoba ta nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, 3) osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Orzeczenie o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wymaga łącznego spełnienia wyżej wyliczonych przesłanek.
W świetle analizowanego przepisu ani posiadanie przez zainteresowaną osobę orzeczenia o niepełnosprawności, ani jej subiektywne przekonanie i wola uzyskania tej formy pomocy nie są okolicznościami wystarczającymi do jej przyznania. Niewątpliwie też ustawa uzależnia korzystanie z systemu pomocy społecznej od sytuacji osobistej i majątkowej osób i rodzin, odwołując się do uprawnień zasobów i możliwości samych wnioskodawców.
Art. 2 u.p.s. stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 3 ust. 3 u.p.s. uzależnia rodzaj formę i rozmiar pomocy od okoliczności udzielenia uzasadniających jej udzielenie. Ust. 4 ww. artykułu stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Prowadząc zatem postępowanie w sprawie wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej organ obowiązany jest ustalić zakres koniecznej dla wnioskodawcy pomocy. Przede wszystkim mieć trzeba na uwadze, że umieszczenie w domu pomocy społecznej, jak wynika to z systematyki chociażby art. 36 pkt 2 lit. l-o u.p.s., jest ostatecznością. Wskazuje na to przede wszystkim jednak redakcja art. 54 ust. 1 u.p.s., który umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej, nawet w razie spełnienia dwóch pierwszych wyżej wskazanych przesłanek materialnych, uzależnia od stwierdzenia, że osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.Tak więc, umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz wnikliwym zbadaniem jej sytuacji rodzinnej (vide wyrok NSA z dnia 21.10.2010 r., sygn. akt I OSK 880/10, LEX nr 745358).
Zatem umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jest rozwiązaniem ostatecznym i wymaga dokładnego zbadania okoliczności faktycznych, w celu dokonania oceny, czy osobie tej nie można udzielić pomocy w miejscu jej zamieszkania, bez konieczności opuszczania przez nią tego miejsca. Kwestiami mającymi istotne znaczenie w tej sytuacji są: stan zdrowia osoby, której dotyczy przedmiot sprawy, okoliczności środowiskowe, w których się znajduje, możliwość skorzystania przez nią z pomocy ze strony osób trzecich, w tym z usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, w zakresie zaspokajania jej podstawowych potrzeb. Skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga oceny stanu zdrowia, jak i możliwości korzystania przez daną osobę z pomocy środowiskowej. Z treści przepisu wynika pewna kolejność zapewnienia pomocy, z pierwszeństwem dla zapewnienia pomocy w miejscu zamieszkania.
Zdaniem Sądu, zasadnie Kolegium w zaskarżonej decyzji uznało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej. Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca, jest osobą w podeszłym wieku, przewlekle chorą - nie wymagającą leczenia szpitalnego. Z zaświadczenia lekarskiego wynika, iż wymaga ona pielęgnacji i opieki, leczenia, rehabilitacji leczniczej oraz korzystania z badań i porad lekarskich, a ponadto powinna być umieszczona w domu pomocy społecznej na pobyt całodobowy dla osób przewlekle somatycznie chorych.
Jednakże przeprowadzony przez organ I instancji wywiad środowiskowy pozwolił na stwierdzenie, iż sposób funkcjonowania skarżącej nie wskazuje aby była ona osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Jak ustalono, skarżąca jest osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności. Choć stan zdrowia skarżącej wskazuje, że niewątpliwie wymaga pomocy opieki osoby drugiej, tym niemniej nie jest ona osobą leżącą - jest komunikatywna, samodzielnie przyjmuje posiłki i porusza się przy pomocy kul łokciowych.
Trafnie też organy wskazały, że w myśl art. 3 ust.3 u.p.s., rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Istotne jest przy tym, że z przepisów ustawy o pomocy społecznej, wynikają różne formy tej pomocy, przy czym zdecydowana większość polega na świadczeniu przejściowej pomocy osobom i rodzinom, pomocy umożliwiającej im przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych i pozwalającej z czasem na dalsze samodzielne funkcjonowanie w rodzinie i środowisku. W każdym wypadku pomoc ta udzielana jest tylko wtedy, gdy osoba, czy rodzina wykorzystała już własne uprawnienia, zasoby i możliwości i nie jest w stanie sama pokonać trudnej sytuacji życiowej.
Sąd przychyla się do stanowiska Kolegium, że nie można pominąć aktu notarialnego z dnia [...]r. i ustaleń tam zawartych zwłaszcza w zakresie przyjęcia przez obdarowanych określonych obowiązków względem skarżącej, w tym zapewnienia jej odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie. Przy czym pomoc ta może być udzielana również przez osoby trzecie. Zauważyć należy, że istnieje możliwość udzielenia skarżącej pomocy przez Gminę w formie usług opiekuńczych w miejscu jej aktualnego zamieszkania, a skarżąca z takiej pomocy nie korzystała i nie korzysta. Sąd wskazuje, że przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej jest uzasadnione, gdy pomoc w formie usług opiekuńczych jest niewystarczająca i organ I instancji winien był pouczyć stronę o możliwości skorzystania przez nią w pierwszej kolejności z pomocy w formie świadczeń opiekuńczych. Warunkiem skierowania do domu pomocy społecznej jest ustalenie, że osoba ubiegająca się o takie skierowanie z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz wnikliwym zbadaniem jej sytuacji rodzinnej, a skoro skarżąca nie korzystała z tej formy pomocy, to nie można ocenić, czy taka pomoc jest wystarczająca, czy też nie.
W ocenie Sądu, zasadnie Kolegium uznało, że organ I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie wyjaśniające, a swoje stanowisko oparte na dokonanych ustaleniach przekonywająco uzasadnił, w szczególności wskazał, że istnieje możliwość zapewnienia skarżącej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, z których skarżąca nie korzystała i nie korzysta.
Nie mogła przynieść zamierzonego skutku zawarta w skardze argumentacja odnosząca się do dołączonego do skargi dokumentu w postaci karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...]r. przywołana na okoliczność wykazania pogarszającego się stanu zdrowia skarżącej.
Zdaniem Sądu, z treści art. 54 ust. 1 u.p.s. nie wynika możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która pozostaje w leczeniu ze względu na liczne schorzenia, nawet gdyby miała zaświadczenie lekarskie, że wymaga stałej całodobowej opieki. Z treści tego przepisu wynika bowiem to, iż wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo innych możliwości pomocy, a więc w przypadku ustalenia, że rozmiar i zakres usług opiekuńczych byłby niewystarczający. Nie były również trafne pozostałe zarzuty skargi zwłaszcza te dotyczące pominięcia przez organy istotnych okoliczności dotyczących w szczególności zarówno stanu zdrowia skarżącej, jak i jej syna i synowej i błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, bowiem wszystkie okoliczności istotne w sprawie zostały wyjaśnione.
Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 p.p.s.a.– tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło