IV SA/Gl 351/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Miliczek - Ciszewska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi P. W., N. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego uchyla zaskarżoną decyzję. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił przyznania stypendium szkolnego w roku szkolnym 2015/2016 dla ucznia P. W. oraz dla ucznia N. W. Organ wskazał, że wniosek B. W. złożony w dniu 18 stycznia 2016 o przyznanie stypendium szkolnego na rok 2015/2016 dla ww. uczniów został złożony z przekroczeniem ustawowego terminu. Zgodnie bowiem z art. 90n ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 – zwanej dalej "u.s.o.") wniosek taki składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego. Organ stwierdził, że jest to termin zawity, a jego przekroczenie powoduje wygaśnięcie przysługującemu podmiotowi prawa do dokonania tej czynności. Zauważył jednocześnie, że w dniu 30 listopada 2015 r. B. W. złożyła wniosek o przyznanie stypendium szkolnego na rzecz wymienionych uczniów, a że czynności tej dokonała również z przekroczeniem terminu wydano decyzję z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą przyznania stypendium szkolnego. Dalej organ organ wyjaśnił, że w uzasadnionych przypadkach ustawa dopuszcza możliwość złożenia wniosku po upływie wskazanego terminu. Wnioskodawczyni jako powód niedotrzymania terminu podała przekroczenie kryterium dochodowego w terminie ustawowym do składania wniosków. Organ stwierdził, że w ustawowym terminie do złożenia wniosku strona spełniała przesłanki do przyznania świadczenia z art. 90d ust. 1 i 7 u.s.o., natomiast wskazane powody niezłożenia wniosku w terminie nie stanowią uzasadnionego przypadku. B. W. wniosła odwołanie, w którym nie zgodziła się z się powyższym rozstrzygnięciem. Stwierdziła, że nie mogła złożyć wniosku w terminie ponieważ w sierpniu 2015 r. dochód jej rodziny przekraczał kryterium dochodowe. Natomiast we wniosku z dnia 30 listopada 2015 r. błędnie wykazała swoje dochody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, w skrócie "k.p.a."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał treść decyzji organu pierwszej instancji i zarzuty odwołania. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 90n ust. 6 u.s.o. wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do 15 września danego roku szkolnego. Wyjaśnił, że termin ten ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że po jego upływie uprawniony traci prawo do dokonania tej czynności, a nadto nie może ubiegać się o jego przywrócenie. Przyznanie stypendium jest jednak możliwe, jeżeli nastąpi uzasadniony przypadek, o czym stanowi art. 90n ust. 7 u.s.o. Zdaniem Kolegium, za uzasadniony przypadek nie można jednak uznać wyjaśnień strony co do błędnie wskazanych dochodów. Strona nie wskazała natomiast na żaden niekorzystny zbieg okoliczności, który uniemożliwiłby jej złożenie wniosku w terminie, ani okoliczności, które wystąpiły dopiero po dniu 15 września 2015 r., które uzasadniałyby ubieganie się o stypendium szkolne. W ocenie Kolegium o uzasadnionym przypadku można mówić bowiem wyłącznie w sytuacji, w której wnioskodawca z przyczyn od niego niezależnych nie mógł złożyć wniosku w terminie sytuacji, w której okoliczności uzasadniające złożenie wniosku wystąpiły dopiero po dniu 15 września danego roku szkolnego, a istnieją okoliczności uzasadniające przyznanie stypendium szkolnego mimo uchybienia terminu. Z analizy akt nie wynika, aby jakakolwiek z ww. sytuacji miała miejsce w sprawie. B. W., przedstawiciel ustawowy P. i N. W., wniosła skargę na powyżej opisaną decyzję. W jej treści podniosła, że w październiku utraciła pracę w związku z tym jej dochód drastycznie uległ obniżeniu. Natomiast po zasięgnięciu informacji w Ministerstwie Edukacji została poinformowana, że utrata pracy może być potraktowana jako uzdatniony przypadek do złożenia wniosku w późniejszym terminie. Po przedstawieniu wszystkich dokumentów w MOPS została wydana decyzja, która Kolegium utrzymało w mocy. Czuje się pokrzywdzona, gdyż zna osobę, której zostało przyznane stypendium po utracie pracy za granicą i powrocie do Polski. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - w skrócie P.p.s.a), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może, w zależności od rodzaju naruszenia, skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Skarga okazała się zasadna, jednakże zasadniczo z innych względów niż w niej podniesione. Przede wszystkim sprawa z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. nie została należycie wyjaśniona. Mianowicie chodzi o kwestię wydanej już wcześniej decyzji w przedmiocie przyznania stypendium szkolnego na rok szkolny 2015/2016. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że wniosek o przyznanie stypendium został złożony wcześniej tj. w dniu 30 listopada 2015 r. i był przedmiotem rozstrzygnięcia decyzją odmowną z dnia [...] r. nr [...] ze względu na jego złożenie po terminie wskazanym w art. 90n ust. 6 u.s.o. Tymczasem jest to okoliczność o istotnym znaczeniu, bowiem w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych określona w art. 16 § 1 k.p.a. Zasada ta wyraża się natomiast w tym, że decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone, zmienione bądź dopóki nie zostanie stwierdzona ich nieważność na podstawie odpowiednich przepisów prawa. Naruszenie wskazanej zasady przez ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy pociąga za sobą sankcje nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Powyższe ma zastosowanie w przypadku zaistnienia tożsamości sprawy pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość ta istnieje, gdy w sprawie występują te same podmioty, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Zatem w wypadku, gdy orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tego samego podmiotu oraz przedmiotu w tym samym stanie prawnym i faktycznym jest bezprzedmiotowe, a zatem winno być umorzone decyzją wydaną w trybie art. 105 § 1 k.p.a. W przypadku złożenia wniosku w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną istotne jest zatem ustalenie, czy sprawa, której wniosek ten dotyczy jest tożsama ze sprawą już uprzednio rozpoznaną i rozstrzygniętą. W rozpatrywanym w niniejszej sprawie przypadku identyczność podmiotowa zdaje się być oczywista, skoro organ I instancji wskazuje na decyzję wydaną uprzednio w stosunku do stron postępowania. Co do przedmiotu postępowania wskazano, że wniosek o przyznanie stypendium szkolnego na rok 2015/2016 był już przedmiotem rozstrzygnięcia o odmowie jego przyznania, co nastąpiło decyzją z dnia [...] r. Z powyższego wynikałoby, że obie sprawy dotyczą przyznania pomocy w formie stypendium szkolnego na ten sam okres szkolny. Jednocześnie tożsamość przedmiotowa winna obejmować zarówno podstawę prawną jak i stan faktyczny, ale z ograniczeniem do faktów prawotwórczych. Fakty prawotwórcze to takie fakty, które mają znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Zatem są to zarówno fakty, których zmiana powoduje konieczność zastosowania innego przepisu prawa materialnego, jak i te, których zmiana pociąga za sobą konieczność odmiennego załatwienia sprawy, choć w oparciu o ten sam przepis prawa materialnego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17.07I.2008 r., sygn. akt II SA/Rz 76/08, Lex 510203). Dla poczynienia ustaleń w powyżej wskazanym zakresie konieczne było natomiast sięgnięcie do akt poprzedniej sprawy (wniosku strony i dokumentów), a zwłaszcza decyzji, umożliwiające porównanie stanu faktycznego obu spraw, czego jednak organ odwoławczy nie uczynił. Brak dokonania ustaleń i rozważań w powyższym zakresie stanowiło naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ zachodzi konieczność wyjaśnienia sprawy w powyższych kierunkach, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.