IV SA/Gl 352/06

WyrokWSA w Gliwicach2007-03-20

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Stanisław Nitecki, Edyta Żarkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba zamieszkująca z inną osobą i korzystająca z jej uprzejmości w zakresie zamieszkania, ale nieprowadząca z nią wspólnego gospodarstwa domowego, może być uznana za pozostającą w rodzinie w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej na potrzeby przyznania zasiłku stałego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku stałego, ponieważ organy administracji prawidłowo ustaliły, że skarżący stanowi rodzinę z M. B. w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Definicja rodziny zawarta w ustawie o pomocy społecznej obejmuje osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Skarżący, mimo twierdzeń o braku wspólnego gospodarstwa domowego, zamieszkuje z M. B. od lat i sam określił ich relację jako nieformalny związek, co w kontekście wcześniejszych postępowań, w których nie kwestionował tej okoliczności, uzasadniało utrzymanie dotychczasowej oceny faktycznej. W związku z tym dochód na osobę w rodzinie przekraczał kryterium dochodowe.
Stan faktyczny
Skarżący W. K. ubiegał się o przyznanie zasiłku stałego. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że skarżący tworzy rodzinę z M. B., a dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu go za członka rodziny M. B. oraz naruszenie przepisów Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2007r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, ust. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./ odmówił przyznania W. K. zasiłku stałego. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że odmowa spowodowana została tym, że rodzina składa się z dwóch osób, których dochód miesięczny wynosi [...]zł i jest wyższy od kryterium dochodowego przewidzianego dla tego typu rodziny tj. 632 zł. Organ ten uznał, że W. K. stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej z M. B.. Pismem z dnia [...]r. skarżący wniósł odwołanie od wskazanej decyzji. W odwołaniu tym wyraził niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podniósł, że nie stanowi rodziny z M. B.. Wskazana osoba umożliwia mu zamieszkiwanie w swoim mieszkaniu i z uwagi na zły stan zdrowia i zwiększone wydatki na leki i leczenie nie jest w stanie już mu pomagać. Nadto wskazał, że w następstwie braku wsparcia ze strony organów pomocy społecznej jego stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu, gdyż obecnie ma [...] stopień niepełnosprawności, a wcześniej miał [...] stopień. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił w pierwszej kolejności przebieg dotychczasowego postępowania, jak również przywołał treść kluczowych w sprawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Następnie organ ten dokonał analizy sytuacji osobistej i majątkowej W. K. i ustalił, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z M. B. i nie posiada żadnych własnych środków finansowych. Dochód tak ustalonej rodziny wynosi [...] zł i składa się ze świadczenia emerytalnego M. B. oraz dodatku mieszkaniowego. Dochód ten jest wyższy od kryterium dochodowego przewidzianego dla tego typu rodziny, a wynoszącego 632 zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odniósł się do zarzutów strony sformułowanych w odwołaniu i uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł W. K.. W skardze tej wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i zarzucił jej naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że stanowi rodzinę z M. B.. W motywach skargi zaznaczył, że przyjęcie przez organy administracji, że zamieszkuje z M. B. i stanowi z nią rodzinę pozostaje w rażącej sprzeczności ze stanem faktycznym, ponieważ nie prowadzi ze wskazaną osobą wspólnego gospodarstwa domowego, a jedynie dzięki jej uprzejmości zamieszkuje w tym mieszkaniu. Nadto zaznaczył, że takie ujęcie relacji łączących go z M. B. jest dla organu pomocy społecznej wygodne, gdyż umożliwia uzasadnienie wydawanych negatywnych dla niego decyzji. Dodatkowo skarżący opisał swoje wydatki związane z leczeniem, a wynikające z jego złego stanu zdrowia. W konkluzji doszedł do przekonania, że organy administracji naruszają postanowienia art. 32 ust. 1 oraz art. 67 i 68 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismami z dnia [...]r. i z dnia [...]r. skarżący uzupełnił skargę jak również przedstawił dokumenty ilustrujące wydatki, jakie ponosi M. B.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /DzU. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zapoczątkowane zostało wnioskiem skarżącego z dnia [...] r., a w dniu [...] r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy. W przypadku rozpatrywanej sprawy rozważenia wymagają dwie kwestie, czy skarżący spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U Nr 64, poz. 593/ zasiłek stały przysługuje osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W świetle przywołanego przepisu osoba ubiegająca się o przyznanie wskazanej formy świadczenia z pomocy społecznej musi kumulatywnie spełnić przesłanki wskazane w przywołanym przepisie, jak również w jej przypadku nie może wystąpić żadna z okoliczności negatywnych wymienionych w art. 37 ustawy o pomocy społecznej. Osoba ubiegająca się o zasiłek stały musi być osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, co oznacza, że albo ukończyła 60 rok życia /kobieta/ lub 65 rok /mężczyzna/, albo też legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, względnie innym orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy. Dodatkowo osoba taka musi spełniać wymogi w zakresie dochodów, otóż jej dochód jak również dochód na osobę w rodzinie nie może przekraczać kryterium dochodowego przewidzianego na osobę w rodzinie. W rozpatrywanej sprawie przywołane przepisy nie stanowią przedmiotu sporu między skarżącym a organami administracji, natomiast rozbieżność stanowisk sprowadza się do ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Otóż organy administracji utrzymują, że skarżący stanowi z M. B. rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, natomiast skarżący temu przeczy i twierdzi, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Stosownie do postanowień art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej przez pojęcie rodziny rozumie się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Przywołany przepis stanowi definicję rodziny obowiązującą na gruncie tej ustawy Definicja ta wykorzystywana jest tylko dla potrzeb wskazanej ustawy, a zatem definicji tej nie można łączyć z powszechnym rozumieniem pojęcia rodziny, ujmującym osoby będące spokrewnionymi lub też pozostającymi w formalnym związku. W świetle powyższego kluczowym zagadnieniem w sprawie jest ustalenie, czy skarżący stanowi rodzinę z M. B. w przedstawionym powyżej znaczeniu, wyznaczonym przez przepisy ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika z dostarczonych akt administracyjnych skarżący zamieszkuje z M. B. już od [...] lat i jak sam określa to w piśmie z dnia [...]r. pozostaje z tą osobą w nieformalnym związku i z tego tytułu ma zapewniony dach nad głową. W świetle powyższego stwierdzenia skarżący sam określił rodzaj relacji, jakie łączą go z M. B.. W ramach wcześniej prowadzonych postępowań administracyjnych organy administracji także uznawały skarżącego za stanowiącego rodzinę z M. B. i wówczas skarżący tej okoliczności nie kwestionował. Wobec powyższego należy rozważyć, czy w sytuacji skarżącego od wskazanego okresu wystąpiła taka zmiana. która uzasadniałaby zmianę oceny sytuacji faktycznej, w jakiej znajduje się skarżący. Z akt administracyjnych wynika, że od wskazanego czasu, stan zdrowia skarżącego uległ pogorszeniu w następstwie czego, wzrosły jego wydatki na leki i leczenie, jak również uznany został za osobę legitymującą się [...] stopniem niepełnosprawności, który uprawnia go do ubiegania się o przyznanie zasiłku stałego. Zmianie uległa także sytuacja zdrowotna M. B., ponieważ rozchorowała się i aktualnie wydaje więcej środków pieniężnych na własne leki i leczenie. Oznacza to, że rodzina z uwagi na zły stan zdrowia znaczną część swoich środków pieniężnych przeznacza na zaspokajanie tego typu potrzeb. Okoliczność ta w sposób negatywny wpływa na ilość dostępnych środków niezbędnych do zaspokojenia innych potrzeb rodziny Z tychże samych akt nie wynika natomiast, aby sytuacja osobista skarżącego uległa zmianie, ponieważ w dalszym ciągu zamieszkuje wspólnie z M. B. i wspólnie z nią prowadzi gospodarstwo domowe. Relacje, jakie występują między skarżącym a M. B. nie uległy zmianie. W tej sytuacji twierdzenia skarżącego, że nie stanowi rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej z M. B. nie mogą zostać uwzględnione, a oznacza to, że skarżący nie spełnia wymogów do otrzymania zasiłku stałego, ponieważ dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. W konsekwencji należy uznać, że organy administracji w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa zinterpretowały sytuację faktyczną, w jakiej znajduje się skarżący i nie dopuściły do naruszenia przepisów postępowania dowodowego w zakresie jej ustalenia. W skardze skarżący zarzucił organom administracji naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten gwarantuje równość wszystkich obywateli, jak również prawo do równego traktowania przez organy władzy publicznej. Skarżący nie sprecyzował swojego zarzutu kierowanego pod adresem organów administracji. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych nie wynika, aby skarżący był traktowany odmiennie od innych osób znajdujących się w analogicznej, co on sytuacji. Zatem zarzut ten nie może zostać uwzględniony. Skarżący zarzucił organom administracji naruszenie postanowień art. 67 i art. 68 Konstytucji RP, które to zawierają obowiązek zapewnienia szczególnej opieki osobom niepełnosprawnym. Skarżący i w tym przypadku nie stawia swoich zarzutów w sposób jednoznaczny, zatem Sąd nie ma możliwości do nich się odnieść. Z akt administracyjnych nie wynika, aby wydając zaskarżoną decyzję organy te dopuściły się wskazanego naruszenia. Na marginesie powyższych rozważań należy zauważyć, że organ pierwszej instancji mocą innych decyzji przyznawał skarżącemu inne formy świadczeń z pomocy społecznej, a mianowicie zasiłki okresowe przyznawane pod warunkiem ich zwrotu. Oznacza to, że organ ten stosownie do posiadanych możliwości oraz przy uwzględnieniu trudnej sytuacji zdrowotnej występującej w rodzinie skarżącego przyznawał dostępne świadczenia pieniężne. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło