IV SA/Gl 352/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. nr [...] Decyzją z dnia [...] r., nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta R. Starszy Specjalista Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. odmówił P. K. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na córkę K.K.. W podstawie prawnej organ I instancji przywołał regulacje zawarte w art. 10 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 pkt 11, art. 2 pkt 19 i 20, art. 4 ust. 2 i 3, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1, 2, art. 13, art. 18 ust. 1 w związku z art. 48 ust, 1, art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 zwanej dalej ustawą), a także rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz U. z 2017 roku, poz. 1465), jak również upoważnienia Prezydenta Miasta R.Nr [...] z dnia [...] r. dla Starszego specjalisty w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w R. do prowadzenia postępowania w sprawach świadczenia wychowawczego i wydawania w tych sprawach decyzji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że dochód w rodzinie po uwzględnieniu utraty i uzyskania dochodu wynosi 839,53 zł na osobę i przekracza ustawowe kryterium stanowiące kwotę 800 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że organ I instancji w sposób nieprawidłowy obliczył dochód uprawniający do przedmiotowego świadczenia. Zdaniem odwołującej, zgodnie z regulacją zawartą w art. 7 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 3 dochód uzyskany z tytułu nadpłaconej w dniu 31 maja 2016 r. renty z tytułu niezdolności do pracy, a następnie regularnie wypłacanej, powinien być podzielony przez czas za jaki została ona przyznana. Kwotę uzyskanego z tytułu renty świadczenia w wysokości 15 348, 70 zł podzieliła przez 24 miesiące, co dało kwotę 639,52 zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępnie organ odwoławczy przytoczył regulacje prawne dotyczące przyznania świadczenia wychowawczego podkreślając że, w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma pojęcie dochodu i dochodu rodziny. Wskazał, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 2 pkt 4 ustawy dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zaś stosownie do art. 2 pkt 1 ustawy dochód - oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Dochód członka rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3; dochód rodziny - oznacza sumę dochodów członków rodziny. Kolegium zauważyło, że organ I instancji ustalając dochód rodziny uwzględnił dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne skarżącej osiągnięte w 2016 r. w wysokości 15 348,70 zł (dochód brutto 18 207,94 zł, składka na ubezpieczenie społeczne 0,00 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne 1 638,69 zł należny podatek 1 220,55 zł (98,91 % z kwoty 1234,00 zł)) podzielony przez 12 miesięcy daje kwotę 1 279,06 zł, dochód niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągnięty w 2016 r. w kwocie 4 800 zł z funduszu alimentacyjnego, co w przeliczeniu na 12 miesięcy daje kwotę 400 zł miesięcznie. Kolegium uznało, że osiągnięty przez skarżącą w 2016 r. dochód z tytułu umowy zlecenia zawartej z firmą A sp. z o. o. z siedzibą w W prawidłowo został zakwalifikowany jako dochód utracony w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W związku z powyższym wyliczony przez organ I instancji dochód rodziny wynosił 1 679,06 zł, co w przeliczeniu na 2 osoby w rodzinie daje kwotę 839,53 zł. Następnie organ odwoławczy przytoczył regulacje zawartą w art. 7 ust. 2 ustawy zgodnie z którą, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Tym samym w ocenie organu odwoławczego, zgodnie ze wskazanym przepisem dochód uzyskany przez stronę w 2016 r. z tytułu renty z ZUS należałoby podzielić przez 7 miesięcy, tj. przez liczbę miesięcy w których ten dochód był uzyskiwany w roku bazowym, co w rozpatrywanej sprawie oznaczałoby, że dochód na osobę w rodzinie strony z tytułu renty w 2016 r. wynosiłby 2 192,68 zł, a po uwzględnieniu dochodu z funduszu alimentacyjnego stanowiło kwotę 2 592,68 zł a w przeliczeniu na 2 osoby w rodzinie dało kwotę 1 296,34 zł. Jednak nawet podzielenie uzyskanego w 2016 r. dochodu z tytułu renty na 12 miesięcy, jak błędnie uczynił to organ pierwszej instancji, nie uprawnia skarżącej do uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, gdyż dochód na osobę w rodzinie nadal przekracza ustawowe kryterium dochodowe. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu organów oraz przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Stwierdziła, że dochód w postaci renty z tytułu niezdolności do pracy przyznany został na okres dłuższy niż 1 rok, bo od 19 grudnia 2014 r. do 31 sierpnia 2016 r. zatem zdaniem skarżącej przez tę ilość dwudziestu miesięcy powinna być podzielona ta część świadczenia rentowego, która została jej nadpłacona za ten okres decyzją organu rentowego z dnia 31 maja 2016 r. Pozostała natomiast część renty powinna być podzielona przez taką ilość miesięcy, w jakich była wypłacana, czyli 4. Wskazała, że przepis art. 7 ust. 2 cytowanej ustawy, stanowi, że dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym rok za jaki ustala się prawo do świadczenia, dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany. Nie zawiera zaś zacytowany przepis słów "w tym roku" po słowie "uzyskiwany", co ograniczałoby ilość miesięcy, przez które należy podzielić otrzymany w omawianym roku bazowym dochód do tego miesiąca kalendarzowego. Tymczasem organ pierwszej instancji całą nadpłaconą rentę za wskazany wyżej okres podzielił przez 12 miesięcy, a organ odwoławczy wskazał, że zasadne byłoby podzielenie dochodu z tytułu renty z ZUS przez 7 miesięcy. W ocenie skarżącej zarówno wykładnia prezentowana przez organ I instancji jak i organ odwoławczy jest sprzeczna jest z literą prawa, gdyż nie uwzględnia tego, że dochód uzyskiwany był za większą liczbę miesięcy, co wynika z decyzji ZUS. Zdaniem skarżącej przy prawidłowym obliczeniu uzyskanego przez nią dochodu nie przekracza on ustawowego kryterium albowiem wynosi 519,76 zł na osobę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. W przepisie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1202, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", wymienione zostały przesłanki, których spełnienie się nakazuje uwzględnienie skargi inicjującej kontrolę legalności działania administracji publicznej, sprawowanej przez sądy administracyjne. Zgodnie z przyznanymi kompetencjami sądy administracyjne zobowiązane są uwzględnić skargę, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując w tym świetle kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Kontrolowana decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dotychczas nazywanej "ustawą". Na mocy tego aktu, określonym w nim podmiotom spełniającym wymagane warunki, przyznawane jest świadczenie nazwane świadczeniem wychowawczym. Przyznanie prawa do tego świadczenia nie zostało oddane zatem do dyskrecjonalnej decyzji właściwego organu, gdyż możliwość jego przyznania uzależniona jest od wystąpienia ściśle określonych przesłanek ustawowych, a brak którejkolwiek z nich powoduje, że świadczenie to nie może być przyznane. Jak stanowi art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu pierwszego dziecka w rodzinie do ukończenia przez to dziecko 18 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Jedną zatem z przesłanek, jakich spełnienie organ kontroluje, jest wysokość dochodu przypadającego na członka rodziny dziecka, którego wydatki miałyby zostać pokrywane przy wsparciu państwa. W kontrolowanej sprawie skarżąca występowała o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy rozpoczynający się 1 października 2017 r. i kończący się 31 października 2018 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, a więc rokiem bazowym, co do zasady jest rok kalendarzowy 2016 r. Również co do zasady, jako dochód członka rodziny przyjmuje się przeciętny miesięczny dochód uzyskany przez niego w roku bazowym. Ustawodawca przewidział jednak odstępstwo od wskazanej zasady wprowadzając instytucję dochodu uzyskanego i utraconego. Sposób obliczenia dochodu uzyskanego zróżnicowany został przez ustawodawcę w zależności, czy dochód ten uzyskany został w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (a więc w roku bazowym) lub po tym roku (art. 7 ust. 2 i 3 ustawy). Organ I instancji nie dostrzegł jednak konieczności rozważenia stanu faktycznego sprawy w świetle instytucji dochodu uzyskanego. W konsekwencji tego pominął treść regulacji zawartej w art. 7 ust. 2 ustawy, zgodnie z którą w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ten dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany. Błąd organu I instancji dostrzegł organ odwoławczy. Zauważył, że w myśl art. 7 ust. 2 ustawy, który powinien mieć zastosowanie w sprawie, dochód uzyskany przez skarżącą w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy powinno podzielić się przez taką ilość miesięcy, jaka odpowiada okresowi uzyskiwania tego dochodu. Kolegium uznało jednak, że błąd organu I instancji nie prowadzi do zmiany rozstrzygnięcia, gdyż obliczony w ten sposób dochód skarżącej tym bardziej przekraczałby kryterium dochodowe. Sąd zwraca uwagę, że Kolegium w swoich rozważaniach nie dostrzegło jednak drugiej części przepisu art. 7 ust. 2 ustawy. Ustawodawca w przepisie tym, unormował dwie kwestie. Pierwszą z nich jest ustalenie kwoty dochodu branego pod uwagę w przypadku uzyskania dochodu. W tym zakresie bierze się pod uwagę kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Drugą kwestią wynikającą z tego unormowania jest to, że dochód ten może stanowić dochód członka rodziny o ile jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Inaczej rzecz ujmując, ustawodawca wprowadził do tej regulacji zasadę kontynuacji i uwarunkował zaliczenie takiego dochodu do dochodu rodziny od tego, czy dochód ten będzie uzyskiwany przez okres na jaki będzie wnioskodawcy przysługiwało określone świadczenie - tak też WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 27/18. Faktycznie skarżąca otrzymała w roku 2016, a więc w roku poprzedzającym rok zasiłkowy, bieżące świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy wraz z zaległością z 2014 roku. Świadczenie to przyznano jej decyzją ZUS na czas określony, do 31 sierpnia 2018 r. Skarżąca wnioskowała o świadczenie wychowawcze na okres zasiłkowy 2017/2018, a więc o świadczenie, które należałoby się jej do 31 października 2018 r. Dochód z tytułu renty nie jest zatem dochodem uzyskiwanym przez okres zasiłkowy 2017/2018. Tymczasem organ odwoławczy uznał, że "dochód uzyskany przez stronę w 2016 r. z tytułu renty z ZUS należałoby podzielić przez 7 miesięcy, tj. przez liczbę miesięcy w których ten dochód był uzyskiwany w 2016 r. tj. roku bazowym faktycznie wypłacony (a nie przez liczbę miesięcy za jaki przedmiotowy dochód był stronie należny tj. 24 miesiące), co w rozpatrywanej sprawie oznaczałoby, że dochód, na osobę w rodzinie strony z tytułu renty w 2016 r. wynosiłby 2192,68 zł, a po uwzględnieniu dochodu z funduszu alimentacyjnego stanowiło kwotę 2592,68 zł a w przeliczeniu na 2 osoby w rodzinie dało kwotę 1296,34 zł". Kolegium nie zajęło się natomiast zagadnieniem wynikającym z treści art. 7 ust. 2 in fine ustawy co Sąd ocenia jako wadliwe. Brak oceny zaistnienie opisanej tam przesłanki w postaci "dochodu uzyskiwanego w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego" stanowi naruszenie prawa o istotnym znaczeniu dla wydanego rozstrzygnięcia. W konsekwencji powyższego, w ocenie sądu, organy orzekające w sprawie naruszyły art. 7 ust. 2 ustawy przez jego niezastosowanie w pełnym brzmieniu. Wskutek tego doszło do uchybień proceduralnych w postaci braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do wydania decyzji. Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji ustali prawidłowo dochód rodziny uprawniający do świadczenia wychowawczego, biorąc pod uwagę przedstawioną przez sąd ocenę prawną, a następnie podejmie stosowną decyzję wyjaśniając stronie postawy rozstrzygnięcia. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną.