IV SA/Gl 354/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta J., na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 ze zm.), odmówił M.K. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – E.T. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2a tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że jej małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania M.K., decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył art. 17 ust. 1 i ust. 1a oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 ze zm.). Następnie wskazał, że wymagająca opieki matka skarżącej – E.T. – orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] r., została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jej małżonek – Z.T. w dniu 12 grudnia 2012 r. oświadczył, że nie jest w stanie opiekować się nią, gdyż często pracuje po godzinach, a jest jedynym żywicielem rodziny. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że jej małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na podstawie przytoczonych wyżej ustaleń, organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad matką. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, M.K. podniosła, że nie może podjąć zatrudnienia, gdyż jest jedyną osobą, mogącą zapewnić opiekę matce, której stan zdrowia wymaga stałej obecności i pomocy drugiej osoby. Podkreśliła, że jej ojciec nie może zrezygnować z zatrudnienia, w celu sprawowania opieki nad jej matką, gdyż jest jedynym żywicielem rodziny. Zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, według którego wszyscy są równi wobec prawa. W tym zakresie wskazała, że decyzja jest przejawem dyskryminacji osoby wymagającej opieki - ze względu na jej pozostawanie w związku małżeńskim. Ponadto dodała, że już raz organ odwoławczy przyznał jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. W decyzji z dnia [...] r. stwierdził bowiem, że pozostawanie w związku małżeńskim, osoby wymagającej opieki, nie powinno być negatywną przesłanką dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji, gdy małżonek tej osoby nie jest w stanie sprawować opieki. Następnie skarżąca przytoczyła art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548 ) i podkreśliła, że wniosek w niniejszej sprawie, został przez nią złożony w dniu 12 grudnia 2012 r., a więc przed datą wejścia w życie zmian ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazała, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ma pierwszeństwo przed wykładnią literalną. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zaskarżonym rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – E.T. Podstawę odmowy przyznania świadczenia, zastosowaną w przedmiotowej sprawie przez organy obydwu instancji, stanowił art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), według stanu obowiązującego od daty wejścia w życie nowelizacji tego przepisu, tj. od dnia 14 października 2011 r. Zgodnie zatem z wymienionym przepisem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z ustaleń w sprawie, przedstawionych przez organ odwoławczy – matka skarżącej – E. T. – orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] r., została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast jej małżonek Z.T. - zgodnie z jego oświadczeniem złożonym w toku postępowania (w dniu 12 grudnia 2012 r.) – nie jest w stanie opiekować się nią z powodu zakresu obowiązków wykonywanych w ramach pracy zawodowej. Na podstawie powyższych ustaleń, prawidłowo zatem organ odwoławczy – podobnie jak i organ I instancji – stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki umożliwiające przyznanie skarżącej, wnioskowanego przez nią świadczenia. Wobec tego zasadnie organ odwoławczy - zaskarżoną decyzją - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Natomiast nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty i twierdzenia zawarte w skardze. W szczególności - nie mógł mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji - podniesiony w skardze argument, że już raz organ odwoławczy przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Podkreślenia bowiem wymaga, że przedmiotem oceny dokonywanej w niniejszej sprawie, nie może być wymieniona w skardze, decyzja organu odwoławczego z dnia [...] r. Jedynie na marginesie dodać należało, że decyzja ta została wydana przed datą wejścia w życie nowelizacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. przed dniem 14 października 2011 r., a więc dotyczyła innego stanu prawnego niż obowiązujący w dacie wydania decyzji zaskarżonej w niniejszym postępowaniu. Nie ulega zaś wątpliwości, że – jak skarżąca podniosła w skardze - postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na jej wniosek z dnia 12 grudnia 2012 r., a więc przed datą wejścia w życie zmian ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzonych na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548 ). Jednakże nie miało to znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż zmiany wprowadzone tą ustawą, nie dotyczyły art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który jest podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia. Natomiast wspomniane w skardze, orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczyło zupełnie innych stanów faktycznych niż występujący w tej sprawie. W konsekwencji tego – całkowicie pozbawiony podstaw był również zarzut skargi, według którego, zaskarżona decyzja jest przejawem dyskryminacji - ze względu na pozostawanie w związku małżeńskim - osoby wymagającej opieki. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji, podobnie jak i decyzji organu I instancji, nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, ani też prawa materialnego. Wobec tego uznać należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.