IV SA/Gl 360/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2008 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 4, art. 5 ust. 5 i art. 7 ust. 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Kierownika Działu Dodatków Mieszkaniowych w B., odmówiono J. B. dodatku mieszkaniowego. Organ ustalił bowiem, że J. B. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z pozostającą z nim w separacji M. B. oraz [...] ich dzieci, z którymi zamieszkuje. Tym samym strona prowadząc [...] gospodarstwo domowe nie spełniła kryteriów metrażowych wymaganych do przyznania dodatku mieszkaniowego. W wyniku odwołania J. B. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...]r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium stwierdził bowiem, iż wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie jest stanem faktycznym, którego ustalenie musi być dokonane na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z [...] r. nr [...] organ pierwszej instancji odmówił J. B. dodatku mieszkaniowego z uwagi na przekroczenie powierzchni normatywnej w zajmowanym lokalu mieszkalnym. Organ w oparciu o zeznania M. B. ustalił, że w dniu złożenia wniosku o dodatek mieszkaniowy zamieszkiwała ona wraz z J. B. oraz z dziećmi korzystając z jednego pokoju, wspólnej łazienki i kuchni, lecz nie prowadziła z wyżej wymienionym wspólnego gospodarstwa domowego. Natomiast J. B. z racji prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego otrzymywał świadczenia w postaci zasiłków okresowych. Ponadto M. B. otrzymuje dodatek mieszkaniowy na inny lokal mieszkalny, w którym obecnie zamieszkuje wraz z dziećmi. W rezultacie organ przyjął, że wnioskodawca prowadzi [...] gospodarstwo domowe, a tym samym nie spełnia kryteriów metrażowych wymaganych do przyznania dodatku mieszkaniowego. J. B. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wyraził swoje niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...]r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdyż organ ten nie zweryfikował oświadczenia M. B. i nie ustalił bezspornie czy oboje małżonkowie aktualnie będący w separacji są najemcami zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zdaniem Kolegium wyjaśnienie tej okoliczności ma znaczenie dla ustalenia, czy w świetle art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych można uznać, że małżonkowie pozostający w separacji mogą prowadzić odrębne gospodarstwo domowe i z tego tytułu ubiegać się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych w B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., po ponownym rozpatrzeniu wniosku J. B., na podstawie art. 1–9a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz art. 104 i 108 k.p.a. przyznał w.w. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...]zł miesięcznie na okres od dnia [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z oświadczenia strony wynika, że mieszkanie nie było "ani przez zarządcę budynku, ani sądownie podzielone" między wnioskodawcą a jego żoną, co potwierdził również zarządca budynku w piśmie z dnia [...] r. Uwzględniając powyższą okoliczność jak również stanowisko Kolegium organ uznał, że małżonkowie B., pomimo, iż są w orzeczonej separacji i obecnie nie zamieszkują wspólnie, na dzień złożenia wniosku stale razem mieszkając prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Organ przyjął więc, iż gospodarstwo domowe wnioskodawcy składało się z czterech osób, zajmujących mieszkanie o pow. [...] mkw. Ustalił, iż kwota wydatków na to mieszkanie wynosiła [...] zł, zaś w przeliczeniu na powierzchnię normatywną ([...] zł) oraz ryczałtem za opał ([...]) wyniosła [...] zł oraz, że średni miesięczny dochód [...] gospodarstwa domowego wynosił [...] zł, tj. [...] zł na osobę, a zatem nie przekroczył 125% najniższej emerytury dla gospodarstwa wieloosobowego. Na tej podstawie organ przyznał stronie dodatek w kwocie [...]zł. W odwołaniu od powyższej decyzji J. B. wskazał, iż w wyniku zwłoki w przyznaniu dodatku mieszkaniowego Spółdzielnia Mieszkaniowa naliczyła mu odsetki karne od nieopłaconego czynszu, "podała go do Sądu oraz straszyła windykacją i komornikiem". W związku z tym odwołujący zwrócił się o przyznanie [...] tyś. zł tytułem odszkodowania zadośćuczynienia za przewlekłość i utrudnianie przyznania dodatku. Ponadto odwołujący się podniósł, iż dodatek powinien w całości pokrywać czynsz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami regulującymi tryb przyznawania dodatków mieszkaniowych, a okoliczności podniesione w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy do jej uchylenia. Kolegium przywołało treść właściwych przepisów prawa materialnego, a następnie podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że odwołujący prowadził w dniu złożenia wniosku [...] gospodarstwo domowe. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że przyznana kwota dodatku mieszkaniowego jest prawidłowa i została wyliczona na podstawie danych liczbowych podanych we wniosku oraz deklaracji o dochodach. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że ani przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych, ani przepisy postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania odszkodowania – zadośćuczynienia oraz wskazał, iż z takim żądaniem strona może wystąpić do sądu powszechnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. B. wyraził swoje niezadowolenie z decyzji organu II instancji. Podniósł, iż kodeks precyzuje zasady ochrony godności i prywatności oraz budowania dobrego wizerunku przez osoby zaufania publicznego dla obywatela. Ponadto wskazał na fakt naliczenia przez spółdzielnię mieszkaniową odsetek za opóźnienie w zapłacie czynszu, które nastąpiło w wyniku zwłoki w przyznaniu dodatku mieszkaniowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w tej sprawie stanowisko oraz argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w skrócie P.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Dodatkowo w oparciu o art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przy czym zgodnie z § 2 art. 134 P.p.s.a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Badając sprawę w zakreślonych wyżej granicach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargi nie uwzględnił. Zasady przyznawania świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r., o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm). Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 tej ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach, do których mają tytuł prawny, a średni miesięczny dochód na jednego członka w gospodarstwie domowym w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie tego dodatku nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym. Art. 5 wyżej wymienionej ustawy określa normatywną powierzchnię użytkową w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego, uprawniającą do przyznania dodatku mieszkaniowego - w przypadku gospodarstwa jednoosobowego, wynosi ona 35 mkw, natomiast w przypadku gospodarstwa czteroosobowego wynosi ona 55 mkw. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą, z zastrzeżeniem ust. 2, dodatek w wysokości: 1) 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym, 2) 12% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 2-4-osobowym, 3) 10% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 5-osobowym i większym, a w ust. 2, że jeżeli średni miesięczny dochód, o którym mowa w art. 3 ust. 1, jest równy lub wyższy od 150% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekracza odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1, wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości: 1) 20% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym, 2) 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 2-4-osobowym, 3) 12% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 5-osobowym i większym. Za dochód zaś, zgodnie z treścią art. 3 ust. 3 ustawy uważa się natomiast wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba, że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej oraz jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze :. z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r.. Z kolei w myśl art. 4 omawianej ustawy przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Bezspornym w sprawie jest, iż skarżący w chwili złożenia wniosku zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym o powierzchni użytkowej [...] mkw. wraz z żoną, z którą pozostaje w orzeczonej przez Sąd separacji oraz [...] dzieci. Z faktu wspólnego zamieszkiwania i braku orzeczenia o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania organy wywiodły pozostawanie osób zamieszkujących w tym mieszkaniu we wspólnym gospodarstwie. Na tej podstawie organy przyjęły, że strona spełnia przesłanki (dochodową i powierzchniową) do przyznania jej dodatku mieszkaniowego. Przyjmując powyższe należało uznać , że dodatek mieszkaniowy określony na kwotę [...] zł został prawidłowo wyliczony. Wbrew twierdzeniom skarżącego wysokość dodatku mieszkaniowego zgodnie z przepisami ustawy traktuje się jako różnicę pomiędzy ponoszonymi wydatkami na mieszkanie (czyli według ustalenia kwotą [...] zł, na którą składa się kwota przypadająca na powierzchnię normatywną [[...]mkw.] - [...]zł oraz ryczałt na zakup opału – [...] zł) a udziałem własnym (stanowiącym kwotę [...]zł, tj. [...]% z kwoty średniomiesięcznych dochodów czteroosobowego gospodarstwa, które ustalono w wysokości [...]zł). Przyjdzie wskazać, że ocena organu uwzględniła sytuację małżonków pozostających w orzeczonej przez Sąd separacji, zajmujących spółdzielcze lokatorskie prawo do przedmiotowego lokalu, tak jakby prowadzili oni wspólne gospodarstwo domowe, pomimo odmiennych w tym zakresie oświadczeń przez nich składanych. Przyjęte w tym względzie stanowisko umożliwiło w ostateczności skarżącemu uzyskanie dodatku w określonej przez organ wysokości w sytuacji, w której pozostawał on z resztą rodziny w konflikcie. Zdaniem Sądu organ przyznając skarżącemu dodatek mieszkaniowy nie naruszył prawa w zakresie, który uzasadniałby stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 134 § 2 P.p.s.a.) Odnosząc się natomiast do żądania skarżącego dotyczącego wypłacenia odszkodowania z tytułu zadośćuczynienia za straty materialne powstałe na skutek przewlekłości postępowania w przyznaniu dodatku mieszkaniowego, należy stwierdzić, iż roszczenia odszkodowawcze mogą być dochodzone, jak słusznie wskazuje Kolegium, wyłącznie na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi i dlatego stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.