IV SA/Gl 362/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie: NSA Tadeusz Michalik (spr.) WSA Stanisław Nitecki Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skargi J.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., na podstawie art. 70a i art. 20 w zw. z art. 3 pkt 11 oraz art. 32 i 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada .2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez J.P., przyznał wnioskującej prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka –D.P. w kwocie [...] zł miesięcznie w okresie od [...] do [...]. Jednocześnie organ orzekający przyznał prawo do wyrównania w/w dodatku za okres od [...] do [...] w kwocie [...] zł. W odwołaniu J.P. zauważyła, że z uwagi na fakt, iż wniosek złożyła w [...] to organ orzekający przyznał jej uprawnienie z wyrównaniem od [...]. Podniosła dalej, że w świetle art. 70a ust. 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych, dodatek powinien zostać przyznany za okres od [...]. Zaznaczyła jednocześnie, że pod dniu [...] nie występowała z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego z uwagi na przekroczenie limitu dochodu. Również na dzień złożenia odwołania J.P. nie posiada uprawnienia do zasiłku rodzinnego. W jej ocenie spełnione zostały jednak przesłanki do przyznania wyrównania począwszy od [...], co znajduje uzasadnienie w wyjaśnieniu Ministerstwa Polityki Społecznej do ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z interpretacji wynika, że dodatek powinien być przyznany i wypłacony z wyrównaniem od [...], tzn. niezależnie od miesiąca, w którym wniosek został złożono. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w dniu [...] podtrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej tej decyzji Kolegium wskazało art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 roku, Nr 79, poz. 856) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że strona spełnia kryteria ustawowe do otrzymania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, o którym mowa w art. 70 a ust. 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z jego treścią, osoba która do wejścia w życie ustawy otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego i po dniu [...] nie otrzymała dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka nabywa w okresie od [...] do [...] na wniosek prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] % świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego w [...], jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł i rodzina spełnia pozostałe warunki określone w ustawie. We wniosku strona oświadczyła, że jest [...], a w strukturze rodziny wpisała jedynie syna D.P. oraz przedłożyła zaświadczenie z ZUS w Z., z którego wynika, że [...] do [...] na rzecz D.P. w kwocie [...] zł. Z zaświadczenia wydanego przez Urząd Skarbowy w Z. z dnia [...] wynika, że strona po odliczeniu obciążeń podatkowych i na ubezpieczenie społeczne uzyskała dochód w wysokości [...] zł co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł i kwalifikuje stronę do otrzymania w/wym. świadczenia w wysokości [...] % z pobieranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. w kwocie [...] zł w okresie od [...] do [...]. Zgodnie bowiem z treścią art. 24 ust. 2 prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Kolegium podkreśliło, że jest w tej sprawie bezspornym, że strona złożyła wniosek w dniu [...], a zatem nie ma prawnych możliwości przyznania jej wnioskowanej pomocy za okres od [...] do [...], a jedynie za okres od [...] do [...]. W wyniku poczynionych ustaleń faktycznych i wywodów prawnych Kolegium uznało, iż nie było podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wyraziła niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, domagając się przyznania prawa do świadczeń w obliczonej wysokości od [...]. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumenty podane w odwołaniu. Dodała, że art. 70a ustawy oświadczeniach rodzinnych został dodany ustawą z dnia 30 lipca 2004 r., która została opublikowana w dniu 3 września 2004 r. Z tych względów skarżąca nie mogła złożyć wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, bowiem taki dodatek zaczął obowiązywać od 1 października 2004 r. Brak jest zatem jakichkolwiek możliwości wniesienia wniosku przed datą opublikowania ustawy, a więc należy domniemać, że w tej sytuacji nie stosuje się art. 24 ust. 2, gdy chodzi o okres wstecznego obowiązywania cytowanego przepisu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi. Po przywołaniu okoliczności stanu faktycznego, przywołał wywody prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. skarżąca poinformowała, że od dnia [...] nosi nazwisko O. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd podzielił stanowisko strony skarżącej i dlatego skarga w tej sprawie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Jednakowoż sądy administracyjne -w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. -rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Dokonując zatem oceny zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Bezsporną w sprawie była kwestia spełnienia przez skarżącą wymagań formalnych w postaci kryterium dochodowego do przyznania jej wnioskowanego dodatku. Ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji sprowadzała się do ustalenia daty, od której skarżącej przysługiwało prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a co za tym idzie wysokości przyznanych świadczeń. Na wstępie wskazać należy, iż w dniu 1 maja 2004 roku weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2003, Nr 228, poz. 2255), która uchyliła poprzednio obowiązującą ustawę z dnia 01 grudnia 1994 roku o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U z 1998, Nr 102, poz. 651). Art. 24 ust. 2 nowo obowiązującej ustawy określa, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z kolei, z dniem 01 października 2004 r. na mocy ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 192, poz. 1963) -dalej w skrócie: ustawa zmieniająca, do ustawy o świadczeniach rodzinnych został wprowadzony przepis art. 70a. Zgodnie z treścią art. 70a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, osoba, która do dnia wejścia w życie ustawy otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego i po dniu 01 maja 2004 r. nie otrzymywała dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, nabywa w okresie od 01 maja 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r., na wniosek, prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 70 % świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego w kwietniu 2004 r., jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 612 zł i rodzina spełnia warunki określone w ustawie. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż strona w dniu [...] złożyła we właściwym organie "wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego". Do wniosku dołączono komplet wymaganych dokumentów. Organy orzekające w tej sprawie przyjęły więc, zgodnie z treścią cytowanego wyżej art. 24 ust. 2, że skarżąca nabyła prawo do wnioskowanych świadczeń począwszy od [...] do końca okresu zasiłkowego. Należy w tym miejscu podnieść, iż ustalenie daty, od której przysługuje wnioskowane świadczenie niewątpliwie przekłada się na wysokość dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a co za tym idzie na łączną kwotę przyznanego świadczenia. Dokonując analizy treści przepisu art. 70a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych Sąd uznał, że zapis ten jest unormowaniem szczególnym w stosunku do treści art. 24 ust. 2 ustawy. Za taką oceną przemawia wykładnia celowościowa zastosowanej dyspozycji. Skład obecnie rozpoznający stanął na stanowisku, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 70 % świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego w kwietniu 2004 r. stanowi pewnego rodzaju rekompensatę dla osób, które przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych posiadały uprawnienia do świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego. O zasadności przyjętego stanowiska może świadczyć nadto ograniczenie kręgu podmiotów, które mogą się ubiegać o wnioskowane w tej sprawie świadczenie. W tych ramach należy wymienić kryteria wynikające z art. 70a ustawy, których łączne spełnienie mogło uprawniać do przyznania spornego świadczenia, tj.: 1) fakt otrzymywania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, 2) nie otrzymywanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka po dniu 1 maja 2004 r., 3) dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 612 zł, 4) spełnienie pozostałych warunków wynikających z ustawy. Należy w końcu zwrócić uwagę na ramy czasowe oznaczone w treści art. 70a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyby bowiem przyjąć za słuszne stanowisko organu orzekającego w tej sprawie to dodatek z art. 70a ust. 2 ustawy stałby się świadczeniem fikcyjnym. Dotyczy to okresu od 01 maja 2004 r. do dnia 30 września 2004 r. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń Sąd uznał, że organy administracji publicznej dokonały błędnej interpretacji treści art. 70a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z tych względów należało stwierdzić, że zarówno w decyzji organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego nietrafnie ustalono datę, od której przysługiwało w tej sprawie wnioskowane świadczenie, co przyczyniło się również do błędnego ustalenia kwoty tegoż świadczenia. Mając na uwadze powyższe rozważania należało stwierdzić, że w toku rozstrzygnięcia tej sprawy organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe uchybienia skutkowały koniecznością uchylenia wydanych w sprawie decyzji, co też orzeczono na podstawie art. 145 § 1 lit. a P.p.s.a. wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyżej zaprezentowanych rozważań Sądu. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych rozważań Sądu.