IV SA/Gl 364/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak Protokolant po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2008 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.- B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] Nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza C. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał H.C. zasiłek celowy na zakup żywności w okresie od [...] do [...] w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267 poz. 2259) oraz art. 7, art. 8, art. 9 ust. 1 i 8a, art. 39 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593), a nadto rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25 poz.186). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołano się na ustalenia dokonane w trakcie przeprowadzonego u strony wywiadu środowiskowego wskazując, iż dochód na osobę w rodzinie strony wynosi [...] zł, a zatem mniej niż [...]% wysokości kryterium dochodowego na osobę, a rodzina jej znajduje się w trudnej sytuacji życiowej spowodowanej [...] oraz [...]. Ustalono jednocześnie, iż H.C. nie jest w stanie zapewnić rodzinie [...] i kwalifikuje się do przyznania pomocy w ramach programu w zakresie dożywiania. Jednakże ze względu na [...] strony, przyznano w miejsce posiłku, wsparcie w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie [...] zł. Od decyzji organu I instancji H.C. odwołała się kwestionując słuszność przyznanego jej wsparcia w zakresie jego wysokości. Podniosła, iż przez ostatnie [...] przyznawano jej kwotę [...] zł. Decyzję przyznająca jej [...] zł na miesięczne wyżywienie uznała za krzywdzącą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpoznaniu sprawy wskutek wniesionego odwołania, decyzją dnia [...] Nr [...] wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżone orzeczenie organu I instancji w mocy. Po dokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy oraz przywołaniu przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż wysokość udzielonej pomocy określa organ I instancji w zależności od posiadanych środków. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdzono, iż pomoc społeczna może zostać uruchomiona dopiero po wykorzystaniu przez stronę własnych możliwości i zasobów, w tym wykorzystaniu pomocy osób bliskich. Możliwości finansowe przeznaczone na wsparcie osób potrzebujących są ograniczone, a zatem strona nie może liczyć na zaspokojenie w pełni jej oczekiwań. Jako znaczące dla oceny słuszności swego stanowiska organ wskazał, iż odwołującej odrębną decyzją przyznano pomoc na [...]. H.C. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W skardze tej określiła swoją osobę jako pokrzywdzoną działaniem pracowników organu pomocy społecznej, którzy działają w jej odczuciu w sposób nieuczciwy. Zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o spowodowanie przywrócenia jej zasiłku stałego, który pobierała przez [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie zaznaczając, iż skarżąca objęta jest również inną formą pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na [...]. Wobec treści skargi zawierającej wniosek o przywrócenie skarżącej zasiłku stałego wyjaśniono, iż z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego rodziny nie kwalifikuje się ona do przyznania tej formy pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach kontroli wydawanych przez organu administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, słuszność zastosowania prawa materialnego, a także słuszność zastosowanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej p.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a). To właśnie uprawnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wynikające z możliwości oceny zaskarżonej decyzji z urzędu, ponad zawarte w skardze zarzuty, spowodowało uwzględnienie skargi H.C.. Przystępując do oceny zgodności z prawem poddanej kontroli sądowej decyzji organu, Sąd dostrzegł takie uchybienia procesowe, które mogły mieć wpływ na jej treść. Zauważyć należy bowiem, iż stosownie do art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. W ustawie tej natomiast, dla przypadków w niej nieuregulowanych, znajduje się odesłanie do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Niewątpliwie przeto rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie pomocy państwa w zakresie dożywiania ma charakter decyzji administracyjnej. Ten rodzaj aktu administracji publicznej musi przeto oprócz osnowy i wskazania jego podstawy prawnej zawierać uzasadnienie. Jak stanowi art. 107 § 3 k.p.a uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przenosząc wskazany zapis na grunt ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", a pośrednio na grunt ustawy o pomocy społecznej, do istotnych faktów, które organ uznaje za udowodnione powinno zaliczyć się zarówno okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy, jak i również możliwości pomocy społecznej. Zadaniem organu pomocy społecznej jest zatem nie tylko dokładne ustalenie sytuacji życiowej strony. Organ zobowiązany jest także przekonywująco wyjaśnić z jakich przyczyn wsparcie udzielane stronie przybiera konkretną wysokość. Zdecydowanie nie spełnia tych kryteriów powołanie się w sposób lakoniczny przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na "ograniczone możliwości finansowe przeznaczone na wsparcie osób potrzebujących". Nie stanowi również logicznego uzasadnienia dla przyznania skarżącej kwoty [...] zł z tytułu pomocy na dożywianie, powołanie się na fakt otrzymania przez skarżącą zasiłku celowego na [...], gdyż potrzeby te nie wykluczają się wzajemnie. Budzi także wątpliwość, jako argumentacja wydanej decyzji, powoływanie się bez odniesienia do konkretnej sytuacji skarżącej, na generalne zasady przyznawania pomocy społecznej, a w tym na okoliczność, iż pomoc społeczna może zostać uruchomiona dopiero po wykorzystaniu przez stronę własnych możliwości i zasobów w tym wykorzystanie pomocy osób bliskich. Nie bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma także zasada przekonywania stron postępowania opisana w treści art. 11 k.p.a., a pozostająca w ścisłym związku z obowiązkiem organu należytego uzasadniania wydanych aktów indywidualnych. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia ma bowiem zasadnicze znaczenie dla przekonania strony o słuszności wydanego w jej sprawie rozstrzygnięcia. Stosownie do tej zasady organ administracji publicznej obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. W kontrolowanej sprawie obowiązkiem organu było przekonywująco uzasadnić przyczynę przyznania skarżącej wsparcia na dożywianie w określonej w decyzji wysokości. Zasadność przyznania pomocy w konkretnej wysokości oceniona powinna była być zarówno z punktu widzenia potrzeb skarżącej, jak i możliwości finansowych organów pomocowych. Podkreśla się, iż nie jest spełnieniem tego obowiązku autorytarne, nie poparte faktami, zacytowane wyżej sformułowanie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ponownym zatem postępowaniu rolą organu będzie wyjaśnienie skarżącej w sposób przekonywujący i logiczny, dlaczego przyznano jej tytułem pomocy na dożywianie kwotę [...] zł przy odniesieniu się także do jej twierdzeń o wysokości przyznawanej jej w latach ubiegłych pomocy na zakup żywności. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a orzekł jak w sentencji