IV SA/Gl 370/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2007 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę W dniu [...]r. podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego D. B. wniósł o przyznanie mu zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat czynszowych, zakupu lekarstw oraz zakupu obuwia zimowego i kurtki zimowej dla konkubiny A. P.. Na podstawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) ustalono, że wnioskodawca jest osobą bierną zawodowo, ma orzeczony [...] stopień niepełnosprawności, prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe wraz z A. P.. Łączny dochód rodziny wynosi [...]zł., na który składa się zasiłek pielęgnacyjny ([...]zł.), zasiłek stały ([...]zł.) oraz dodatek mieszkaniowy ([...]zł). Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R., na podstawie art. 39 ust. 1 i 2, w zw. z art. 8 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., przyznano D. B. pomoc w formie zasiłku celowego pieniężnego w wysokości [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do opłat czynszowych w kwocie [...]zł, do zakupu leków w kwocie [...] zł oraz obuwia w kwocie [...] zł. W ocenie organu dochód rodziny uprawnia do bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz występują okoliczności określone art. 7 ust. 5 tej ustawy, tj. niepełnosprawność i bezrobocie. Organ nie dał wiary oświadczeniu strony o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego z A. P.. Bowiem mimo, iż jest ona zameldowania na pobyt stały w gminie J. swoje centrum życiowe ma w R., a ponadto brak jakichkolwiek znamion prowadzenia oddzielnego gospodarstwa domowego. W odwołaniu od powyższej decyzji D. B. wyraził niezadowolenie kwestionując wysokość udzielonej mu pomocy finansowej. Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne oraz ocenę prawna dokonaną przez organ pierwszej instancji. Stwierdził, że dochód wnioskodawcy jest niższy od ustawowego kryterium dochodowego, gdyż nie przekracza kwoty 316 zł na osobę w rodzinie, a ponadto występują okoliczności o których owa w art. 7 pkt 2-15, tj. niepełnsprawnośc i bezrobocie. Istniały zatem podstawy do udzielenia rodzinie strony pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego. Jednocześnie organ ten wyjaśnił, że zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, co oznacza, że nawet jeżeli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria do przyznania takiej pomocy, na ośrodku pomocy społecznej nie ciąży obowiązek jej udzielenia. Uzasadniając wielkość przyznanego zasiłku organ wskazał na ograniczone środki finansowe ośrodka pomocy społecznej oraz konieczność miarkowania wydatkowania tych środków. Nadto zaznaczył, że rodzina objęta jest bieżącą pomocą ośrodka pomocy społecznej, albowiem otrzymuje liczne świadczenia w formie zasiłków celowych, zasiłku okresowego oraz zasiłku stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Admistracyjnego skarżący wyraził niezadowolenie z wysokości przyznanego zasiłku celowego twierdząc, że ponosi znacznie większe wydatki na lekarstwa, przyznana kwota nie jest wystarczająca na zakup obuwia dla niego oraz A. P.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z e zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd może zaskarżona decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest przyznanie pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego, a ściślej jego wysokość. Poza sporem jest, że skarżący ma prawo do świadczeń z pomocy społecznej, spełnia bowiem przepisane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), kryteria określone w art. 8 ust. 1 (kryterium dochodowe) oraz w art. 7 ust. 5 (niepełnosprawność) uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej Zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 powołanej wyżej ustawy zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu Jednocześnie, stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. Z brzmienia przywołanych wyżej unormowań wynika, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Tak ukształtowany pogląd został utrwalony w orzecznictwie sądowym (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 marca 1998r., sygn. akt: I SA 984/97 oraz z dnia 26 września 2000r., sygn. akt: I SA 945/00). Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości przyznanej pomocy. Należy w tym miejscu zaakcentować, iż norma prawna zawarta w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej zobowiązuje organy orzekające o udzielaniu świadczeń przewidzianych w tej ustawie do uwzględnienia możliwości finansowych pozwalających na realizację potrzeb zgłoszonych przez osoby ubiegające się o pomoc. W sytuacji ograniczonych środków przeznaczanych na cele pomocy społecznej i stale wzrastającej liczby osób ubiegających się o jej uzyskanie, konieczne jest stworzenie gradacji potrzeb tych osób i powiązanie jej z możliwościami finansowymi ośrodków pomocy społecznej Organy orzekające zasady te miały na uwadze, albowiem rozstrzygnęły sprawę zważając na sytuację skarżącego, możliwości finansowe organu pomocy społecznej. W toku postępowania administracyjnego zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji materialnej rodziny skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Nieuwzględnienie żądania przyznania zasiłku celowego w wysokości wyższej nie pozostaje w sprzeczności z prawem, gdyż żaden przepis prawa nie określa wysokości zasiłku celowego. Pomimo, że bezspornie sytuacja rodziny skarżącego jest trudna , to nie należy tracić z pola widzenia faktu , że celem pomocy społecznej nie jest zastąpienie stron w uzyskiwaniu dochodów i zaspokajanie wszelkich ich potrzeb , a jedynie pomoc w tym zakresie. Poza tym należy dodatkowo wskazać, że skarżący nie wykazał, aby wydatki na lekarstwa przewyższały kwotę udzielonego zasiłku przeznaczoną na ten cel. Ponadto wniosek dotyczył dofinansowania do zakupu obuwia wyłącznie dla A. P., co oznacza że wysokość zasiłku nie obejmowała zakupu obuwia dla skarżącego. Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. W ocenie Sądu w sprawie nie nastąpiło także naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Okoliczności przytoczone w uzasadnieniu decyzji świadczą o rozważeniu przez organy całokształtu okoliczności sprawy tak istniejących po stronie skarżącego, jak również uwzględniających cele i możliwości pomocy społecznej. Ponadto jak wynika z akt administracyjnych sprawy rodzina objęta jest bieżąca pomocą ośrodka otrzymując świadczenia w postaci zasiłków celowych, okresowych oraz zasiłku stałego. Odnosząc się do zarzutów skargi należy zaznaczyć, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń określonych w ustawie o pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej są upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych. Tak wyrażony pogląd znajduje oparcie w stanowisku orzecznictwa sądowego, zgodnie z którym udzielona pomoc nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 1996 r., sygn. akt: SA/Gd 3281/95 oraz z dnia 17 kwietnia 2002r., sygn. akt II SA/Gd 4332/01). Podnieść też należy, że w motywach wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. (sygn. akt SK 15/01/OTK ZU Nr 8, poz. 252) Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że "cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy. W komentarzu do art. 67 Konstytucji wskazuje się, że stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych". Natomiast na marginesie należy wskazać, że decyzją z dnia z dnia [...]r. Nr [...] organ I instancji odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup kurtki zimowej dla A. P., jako że potrzeba ta została zaspokojona poprzez przydzielenie takiej kurtki pochodzącej z darów rzeczowych. Mając na względzie przedstawioną wyżej argumentację przyjdzie stwierdzić, że wydając kwestionowane orzeczenia organy administracyjne wypowiadające się w niniejszej sprawie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani procesowego. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.