IV SA/Gl 370/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r Nr 90 poz. 575 z późn. zm.) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u S. S. choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115). Decyzja powyższa zapadła na podstawie dokumentacji (karty narażenia zawodowego, zaświadczeń o zatrudnieniu i wynagrodzeniu) pozwalającej na przyjęcie , iż w okresie zatrudnienia S.S. narażona była na możliwość powstania choroby zawodowej. Jednakże w orzeczeniu lekarskim wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Poradnię Chorób Zawodowych w S., po przeprowadzeniu diagnostyki laryngologicznej i foniatrycznej z oceną laryngostroboskopową głosu, przed i po obciążeniu, pomiarem parametrów fonacyjnych oraz komputerową analizą akustyczną nie stwierdzono w narządzie głosu badanej zmian patologicznych odpowiadających skutkom przeciążenia w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych czy też niedowładu mięsni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjna głośni i trwałą dysforią, a więc schorzenia opisanego pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych. S.S. zakwestionowała wydane orzeczenie, a w związku z tym faktem organ zwrócił się o wydanie opinii medycznej do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Placówka ta rozpoznała u badanej przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani oraz czynnościowe zaburzenie emisji głosu o typie dysfonii hiperfunkcjonalnej. W konsekwencji uznano, iż brak jest podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Na uzasadnienie tego stanowiska podano, iż stwierdzone u badanej zmiany patologiczne w obrębie narządów głosu nie mają cech klinicznych przewlekłego schorzenia narządu głosu. S. S. odwołała się od opisanej wyżej decyzji organu inspekcji sanitarnej. Do odwołania załączyła obszerną dokumentację medyczną obejmującą historię jej choroby z okresu leczenia w przychodni laryngologicznej począwszy od 2001r., trzykrotnego leczenia szpitalnego oraz leczenia w poradni foniatrycznej w latach 2008- 2009. Domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie choroby zawodowej odwołująca opisała przebieg swej pracy zawodowej podkreślając, iż cały czas zatrudniona jest w uciążliwych warunkach. Kwestionując stanowisko wyrażone w orzeczeniach medycznych wskazała na rozbieżności pomiędzy rozpoznaniem placówki pierwszego i drugiego szczebla. Opisała nadto swoje dolegliwości, przebieg swego leczenia, a także powołała się na rozpoznanie jej stanu zdrowia przez specjalistów z zakresu foniatrii i laryngologii. Wskutek wniesionego odwołania wszczęto postępowanie odwoławcze, a organ inspekcji sanitarnej II instancji zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o ustosunkowanie się do przedstawionej przez odwołującą dokumentacji medycznej. Wykonując polecenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wydał orzeczenie uzupełniające, w którym na podstawie ponownej analizy dostarczonej dokumentacji oraz przeprowadzonej niezależnie przez dwóch lekarzy diagnostyki foniatrycznej obejmującej badanie wziernikowe nosa, gardła i uszu, badanie laryngoskopowe, badanie videostroboskowe, badanie parametrów akustycznych głosu i próbę obciążeniową głosu rozpoznano prosty przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani oraz czynnościowe zaburzenia emisji głosu o typie dysfonii hiperfunkcjonalnej. Wskazano, iż do obrazu klinicznego rozpoznanej dysfonii czynnościowej należy między innymi okresowo pojawiający się brak zwarcia fonacyjnego stwierdzany w badaniach przedłożonych przez pacjentkę. Brak tego objawu w badaniu przeprowadzonym w Instytucje Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, zdaniem lekarzy orzeczników, świadczył o jego nieutrwalonym, czynnościowym charakterze i nie mógł być interpretowany jako niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe w wyniku nadmiernego wysiłku głosowego. W konsekwencji uznano, iż brak jest podstaw do rozpoznania u badanej choroby zawodowej opisanej pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych. Po uzupełnieniu materiału dowodowego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego opisano przebieg pracy zawodowej S. S. począwszy od 1967r. do nadal wskazując, iż była to praca na stanowisku nauczyciela, wykonywana w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu. Podkreślono jednak, iż uprawnieni lekarze specjaliści nie rozpoznali u badanej cech organicznej patologii narządu głosu wywołanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Wykluczono zatem możliwość zakwalifikowania rozpoznanego u odwołującej schorzenia jako choroby zawodowej opisanej pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych zawartego w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie chorób zawodowych. Organ odwoławczy zwrócił nadto uwagę, iż brak jest podstaw, aby kwestionować wydane w sprawie przez kompetentne placówki medyczne orzeczenia lekarskie oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach laryngologicznych i foniatrycznych. S.S., nie godząc się ze stanowiskiem organu administracji, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ze skargą, domagając się stwierdzenia u niej choroby zawodowej narządu głosu. W uzasadnieniu skargi powołała się na bezsporny jej zdaniem fakt 41 lat pracy w warunkach narażenia zawodowego, a za sporne uznała stanowisko lekarzy orzeczników. Jej zdaniem tacy sami lekarze specjaliści, stosując podobne metody badań i podobny sprzęt, podczas jej trzykrotnych hospitalizacji na oddziałach laryngologicznych rozpoznali niedomykalność fonacyjną głosu, a więc rozpoznali chorobę, o jakiej mowa w wykazie chorób zawodowych. Zarzuciła, iż uzasadnienie stanowiska odmawiającego jej stwierdzenia choroby zawodowej jest niespójne i lakoniczne. Zakwestionowała słuszność rozpoznania jako "nieutrwalony", pojawiający się u niej brak zwarcia fonacyjnego oraz uznanie tego stanu zdrowia za niezwiązany z nadmiernym wysiłkiem głosowym. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż w wyniku przeprowadzonych badań skarżącej orzecznicy uprawnionych placówek medycznych nie rozpoznali choroby zawodowej. Brak jest więc podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza konieczność zbadania, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Oceny tej Sąd dokonuje na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ w toku postępowania administracyjnego, a stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko zarzuty zawarte w skardze lecz wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając przedstawioną do kontroli sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jako konieczne zauważyć, iż przepisy prawa materialnego powołane jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji były przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego. W dniu 19 czerwca 2008r. zapadł przed Trybunałem Konstytucyjnym wyrok (sygn. P 23/07 publ. Dz. U. Nr 116 poz.740 z dnia 2 lipca 2008r.), w którym uznano rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczono jednocześnie, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny skorzystał w tym przypadku z uprawnienia nadanego mu mocą przepisu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, określając innych termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, niż dzień ogłoszenia jego wyroku. W takim wypadku wyeliminowanie z porządku prawnego kontrolowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów następuje w innym, niż ogłoszenie wyroku czasie. Z tą też chwilą, w opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie. Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie stwierdzał, iż art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazuje na wyraźną wolę ustrojodawcy, aby sprawa prawomocnie (ostatecznie) rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją była rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi. W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego. Prawo do wznowienia postępowania w wypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności prawnej podstawy prawomocnego orzeczenia sądowego jest bowiem jednym z aspektów konstytucyjnego prawa do sądu (por. wyrok z dnia 2 marca 2004 r., SK 53/03, OTK ZU-A 2004 nr 3, poz. 16 oraz z dnia 9 czerwca 2003 r., SK 5/03 - OTK ZU-A 2003 nr 6, poz. 50). Stosownie do powyższego art. 145a § 1 kpa wskazuje, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno więc w postępowaniu sądowoadministracyjnym przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej. W ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę zapis § 11 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 105 poz. 869) nakazujący sprawy wszczęte, a niezakończone przed dniem wejścia w życie tego aktu prowadzić przy zastosowaniu przepisów w nim zawartych. Przywołanym przepis określa jednocześnie, iż czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje za konieczne zwrócić uwagę na konieczność głębszego ustosunkowania się do zarzutów skarżącej. Zdaniem Sądu, ze względu na rozbieżność kilkakrotnych wyników badań dostarczonych przez skarżącą i jednorazowego badania przeprowadzonego w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., organ inspekcji sanitarnej zwróci się do placówki orzeczniczej o ponowienie przeprowadzonych badań, a w zależności od uzyskanego tym razem rozpoznania medycznego będzie mógł orzec w zakresie żądania strony. Zaznaczyć trzeba, ze w przypadku zaistnienia przesłanki narażenia zawodowego orzeczenie placówki medycznej, stanowiące podstawę odmowy rozpoznania choroby zawodowej nie może nasuwać żadnych wątpliwości co do jego słuszności i rzetelności. Z przytoczonych wyżej wywodów wynika, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy p.p.s.a. Z tych powodów, stosownie do przywołanego przepisu, orzeczono jak w sentencji.