IV SA/Gl 372/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA (del.) Teresa Cisyk Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Referent Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika uchyla zaskarżoną decyzję Kierownik Zespołu Obsługi Placówek Oświatowych w K. działający z upoważnienia Rady Gminy K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 70b ust. 1 i 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) odmówił firmie A dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego w osobie G. S. Jako uzasadnienie decyzji podał, że pracodawca nie dysponuje uprawnieniami pedagogicznymi, albowiem takich uprawnień nie daje ukończenie Liceum Pedagogicznego w C. w [...] r. Stanowisko zajęte przez organ pierwszej instancji wynikło z informacji uzyskanej z Delegatury w C. Kuratorium Oświaty w K. z dnia [...] r., w której to wskazano, że osoba, która ukończyła liceum pedagogiczne nie spełnia wymagań określonych w prawie oświatowym niezbędnych do zajmowania stanowiska instruktora praktycznej nauki zawodu. Z decyzją tą nie zgodził się M. J., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. W odwołaniu tym wskazał, że przyjęta interpretacja przepisów prawa jest bezprawnym nadużyciem, gdyż jego zdaniem kończąc liceum pedagogiczne zdobył głębszą wiedzę niż ta, którą można uzyskać w ramach wymaganego 70 godzinnego kursu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczył przepisy, które mają zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i uznał, że odwołujący się M. J. nie posiada wymaganych przepisami prawa kwalifikacji. Organ ten przyznał, że dysponuje on dyplomem mistrza w zawodzie stolarz budowlany oraz stwierdził, że nie jest nauczycielem, z tego też powodu nie spełnia wymogów przewidzianych § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.) w zakresie przygotowania pedagogicznego. Wskazany wymóg jest spełniony wówczas, gdy ubiegający się o dofinansowanie posiada przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach lub ukończony kurs pedagogiczny, organizowany na podstawie odrębnych przepisów, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej albo ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Nadto organ ten zaznaczył, że decyzja organu pierwszej instancji zawiera wadliwe oznaczenie strony postępowania, jednakże uchybienie to nie wpłynęło na prawidłowość podjętej decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł M. J. W skardze tej zarzucił przywołanej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na wadliwej interpretacji postanowień § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu i uznaniu, że jako absolwent liceum pedagogicznego nie posiada wymaganych uprawnień pedagogicznych. Zaznaczył także, że w latach od [...] do [...] pracował jako nauczyciel przedmiotów ścisłych oraz prowadził zajęcia praktyczno-techniczne w szkole podstawowej, a począwszy od [...] r. podjął pracę w warsztacie stolarskim ojca a od [...] r. prowadzi taką działalność na własny rachunek. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie stan normatywny dotyczący wymogów stawianych osobom ubiegającym się o dofinansowanie z tytułu kształcenia młodocianych pracowników regulowany jest z art. 70b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Wskazane powyżej posiadanie kwalifikacji do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych regulowane jest w § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem zajęcia praktyczne prowadzą nauczyciele. Po myśli ust. 2 tego rozporządzenia zajęcia praktyczne realizowane u pracodawców i w indywidualnych gospodarstwach rolnych mogą także prowadzić: 1) pracownicy, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi stanowi podstawowe zajęcie i jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin przewidzianym dla nauczycieli, określonym w odrębnych przepisach, 2) pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli, w ramach obowiązującego ich tygodniowego czasu pracy - zwani dalej "instruktorami praktycznej nauki zawodu". Stosownie do postanowień ust. 3 przywoływanego przepisu instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 1, powinni posiadać kwalifikacje wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach. Natomiast instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2, powinny posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach lub ukończony kurs pedagogiczny, organizowany na podstawie odrębnych przepisów, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu, z zastrzeżeniem ust. 5. Z kolei instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2, nie mający tytułu mistrza w zawodzie, powinni posiadać przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny, o których mowa w ust. 4, oraz: 1) świadectwo dojrzałości technikum do szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej i tytuł zawodowy w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać oraz co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub 2) świadectwo dojrzałości liceum zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub 3) świadectwo dojrzałości liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego, technikum kształcącego w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub 4) dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku (specjalności) odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać oraz co najmniej trzyletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu dyplomu lub dyplom ukończenia studiów wyższych na innym kierunku (specjalności) oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać. Przedstawiony powyżej stan prawny w zakresie wymogów stawianych osobie będącej instruktorem praktycznej nauki zawodu, zdaniem organów administracji nie daje podstaw do uznania, aby skarżący spełniał te wymogi. Warto zauważyć, że organ pierwszej instancji w ramach prowadzonego postępowania zwrócił się do Kuratorium Oświaty w K. Delegatury w C. z pytaniem czy ukończenie liceum pedagogicznego daje wskazane uprawnienia, czy też nie. Negatywna odpowiedź ze strony wskazanego organu spowodowała wydanie negatywnej decyzji dla strony, a organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji, jednakże nie przeprowadził we własnym zakresie żadnego dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W takim stanie faktycznym niezbędnym jest wyjaśnienie, czy ukończenie liceum pedagogicznego daje wskazane uprawnienia, czy też wymagane będzie ukończenie przewidzianego przepisami specjalnego kursu. Jak wynika z akt sprawy skarżący ukończył Liceum Pedagogiczne w C. w [...] r. Ze świadectwa ukończenia tego Liceum wynika, że "świadectwo niniejsze jest dowodem ukończenia szkoły średniej i posiadania kwalifikacji naukowo-pedagogicznych do nauczania w szkołach podstawowych oraz uprawnia do ubiegania się o przyjęcie na studia w szkołach wyższych". W tej sytuacji niezbędne stało się zbadanie sytuacji prawnej osób kończących licea pedagogiczne. Stosownie do postanowień § 7 rozporządzenia Ministra Oświaty z dnia 12 kwietnia 1962 r. w sprawie kwalifikacji nauczycieli i wychowawców szkół i innych placówek oświatowo-wychowawczych i opiekuńczo-wychowawczych podległych Ministrowi Oświaty (Dz. U. Nr 30, poz. 141) kwalifikacje naukowo-pedagogiczne do nauczania w szkołach podstawowych posiada osoba, która ukończyła między innymi liceum pedagogiczne. Zatem w stanie prawnym obowiązującym w okresie kończenia liceum pedagogicznego przez skarżącego jego ukończenie dawało uprawnienia do wykonywania zawodu nauczyciela w szkole podstawowej. Jak wynika to z oświadczeń skarżącego przez [...] lat to jest do [...] r. wykonywał zawód nauczyciela w szkole podstawowej w oparciu o wskazane kwalifikacje. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że w 1972 r. przyjęta została ustawa z dnia 27 kwietnia 1972 r. Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela (Dz. U. Nr 16 poz. 114). Ustawa ta w art. 10 określała kwalifikacje wymagane od nauczyciela i z przepisu tego wynika, że nauczyciel winien ukończyć szkołę wyższą, jednocześnie ustawa ta w art. 109 wprowadziła przepis przejściowy, mocą którego nauczyciele pozostający w służbie nauczycielskiej albo w administracji szkolnej w dniu wejścia w życie ustawy, którzy uzyskali na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów kwalifikacje naukowe i pedagogiczne do nauczania lub prowadzenia zajęć wychowawczych w szkołach określonego rodzaju i stopnia, uważa się za posiadających kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela lub wychowawcy w tych szkołach, choćby nie odpowiadali warunkom określonym w art. 10 ust. 1. Oznacza to, że mocą przywołanego przepisu skarżący w dalszym ciągu legitymował się odpowiednimi kwalifikacjami do nauczania w szkole podstawowej. Nadto należy zauważyć, że w art. 94 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) stanowi się, że nauczycieli zatrudnionych w szkołach lub organach administracji rządowej na stanowiskach wymagających kwalifikacji pedagogicznych w dniu wejścia w życie ustawy, którzy uzyskali na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów kwalifikacje naukowe i pedagogiczne do nauczania lub prowadzenia zajęć wychowawczych w szkołach określonego rodzaju i stopnia, uważa się za posiadających kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela lub wychowawcy w tych szkołach, choćby nie posiadali wykształcenia określonego art. 9 ust. 1 pkt 1. Przywołany przepis zawiera analogiczną regulację do tej, która została wprowadzona w 1972 r., a tym samym, gdyby skarżący uczył w szkole to legitymowałby się odpowiednim wykształceniem uprawniającym do nauczania w szkole podstawowej. Stwierdzenie to posiada istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, albowiem jak zostało to zaznaczone skarżący przez 9 lat wykonywał zawód nauczyciela w szkole podstawowej, a zatem posiadał odpowiednie kwalifikacje do wykonywania tego zawodu, a jak wynika z przepisów przejściowych obu ustaw regulujących status prawny nauczyciela w nowym stanie prawnym zachowałby te kwalifikacje. Zatem powyższa analiza pozwala stwierdzić, że skarżący posiada odpowiednie kwalifikacje naukowo-pedagogiczne do nauczania w szkole podstawowej. W świetle przeprowadzonych rozważań należy dokonać wykładni postanowień § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. W przepisie tym stanowi się, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać, i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach lub ukończony kurs pedagogiczny. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że skarżący dysponuje tytułem mistrza w zawodzie i okoliczność ta nie jest przez organy administracji kwestionowana, natomiast sporne są kwalifikacje pedagogiczne. W analizowanym przepisie wskazuje się, że osoba chcąca pełnić rolę instruktora praktycznej nauki zawodu winna legitymować się przygotowaniem pedagogicznym wymaganym od nauczycieli. Jednakże brak jest w przepisie tym wskazania czy mają to być kwalifikacje przewidziane dla nauczyciela w szkole podstawowej, gimnazjum czy w szkole średniej, zatem z perspektywy tego przepisu wystarczające będą kwalifikacje pedagogiczne wymagane do nauczania w szkole podstawowej, ponieważ te wyznaczane były na najniższym poziomie. Jednocześnie ustawodawca wprowadził alternatywnie możliwość ukończenia specjalnego kursu dającego wymagane kwalifikacje pedagogiczne. W świetle przeprowadzonych rozważań przyjdzie stwierdzić, że skarżący wbrew twierdzeniom organów administracji spełnia wymogi określone § 10 ust. 4 wyżej wymienionego rozporządzenia do prowadzenia zajęć praktycznej nauki zawodu, albowiem ukończenie przez niego liceum pedagogicznego umożliwiało mu wykonywanie zawodu nauczyciela w szkole podstawowej i co więcej kolejne ustawy regulujące status prawny nauczyciela zachowywały jego uprawnienia. Zatem gdyby skarżący nie zrezygnował z wykonywania zawodu nauczyciela w [...] r. to w obecnym stanie prawnym legitymowałby się odpowiednimi kwalifikacjami pedagogicznymi i mógłby wykonywać ten zawód, zatem skoro skarżący legitymuje się uprawnieniami przewidzianymi dla nauczycieli uczących w szkołach podstawowych to tym samym wyczerpuje przesłanki uprawniające do nauczania w ramach zajęć praktycznej nauki zawodu, tym bardziej, że uprawnienia takie daje ukończenie specjalnego kursu. Zatem zgodzić się należy ze skarżącym, który utrzymuje, że legitymuje się przygotowaniem pedagogicznym co najmniej równym niż to, które można nabyć kończąc przedmiotowy kurs. W świetle powyższego Sąd stwierdza naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie postanowień § 10 ust. 4 wyżej wymienionego rozporządzenia, które miało wpływ na wynik sprawy, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. Organ ten winien kierując się wskazaniami zamieszczonymi w niniejszym wyroku, a w szczególności ustaleniami dotyczącymi spełniania przez skarżącego wymagań pedagogicznych, podjąć rozstrzygnięcie w zakresie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącemu przyznania dofinansowania do kształcenia młodocianych Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" wyżej wymienionej ustawy należało uchylić zaskarżoną decyzję. SJ/