IV SA/Gl 372/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , , po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: ustanowić adwokata dla skarżącego. W treści skargi z dnia 24 marca 2012 r. T.M. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu wywodząc, iż nie osiąga dochodów ani nie posiada majątku. Pismem z dnia 8 maja 2012 r. wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. T. M. nadesłał wypełniony formularz w dniu 17 maja 2012 r. precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje nie tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, lecz także zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ponownie wskazał, że nie osiąga jakichkolwiek dochodów i nie posiada żadnego majątku. Równocześnie oświadczył, iż gospodaruje samotnie i zamieszkuje w lokalu spółdzielczym o powierzchni 34,70 m2. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej strony, zarządzeniem z dnia 22 maja 2012 r. zwrócono się do niej o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołała. W tym zakresie skarżącego wezwano o: - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz za zamieszkiwany aktualnie lokal, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży itp.). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media i na zakup leków powinny być udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp. Z kolei w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć stosowne aktualne (to jest wydane nie wcześniej niż w ciągu trzech ostatnich miesięcy) dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.); - wskazanie źródeł, z których skarżący aktualnie czerpie środki na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów utrzymania. Wskazano, że jeśli źródłem tym są świadczenia z pomocy społecznej, należy przedłożyć kopie decyzji administracyjnych o przyznaniu tych świadczeń, wydanych w okresie ostatnich trzech miesięcy lub aktualnie obowiązujących. Jeżeli źródłem tym są pożyczki (kredyty) zaciągnięte w bankach lub podobnych instytucjach, należy nadesłać kopie stosownych umów wraz z harmonogramami spłat. Jeżeli natomiast skarżący zaciągnął w tym celu pożyczki od osób fizycznych, należy podać ich wysokość oraz przedłożyć stosowne umowy, zaś w razie braku pisemnych umów - oświadczenia pożyczkodawców potwierdzające okoliczność ich udzielenia oraz wysokość przekazanych w tym zakresie kwot; - nadesłanie zeznania podatkowego złożonego za rok 2011. Jeżeli natomiast skarżący zeznania takiego nie składał lub nie osiągnął w tym roku dochodu podlegającego opodatkowaniu - zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego, potwierdzającego ten fakt. W odpowiedzi na powyższe, wnioskujący nadesłał jedynie zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 5 czerwca 2012 r., potwierdzające fakt, iż za rok 2011 nie składał zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu. Przedłożył także pismo procesowe datowane na 5 czerwca 2012 r., w którym oświadczył, że "ostatnie trzy miesiące i wcześniej" nie miał żadnych dochodów oraz, że "pożycza na życie od rodziny i znajomych". W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 8 czerwca 2012 r. nie złożył natomiast pozostałych wymienionych w wezwaniu wyjaśnień i dokumentów. W związku z powyższym postanowieniem Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wydanym w dniu 19 czerwca 2012r. sygn. akt IV SA/Gl 372/12 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia adwokata. Z treści uzasadnienia przywołanego postanowienia wynikało, że przyczyną odmowy był fakt nie uzupełnienia wniosku przez skarżącego w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej zarządzeniu z dnia 22 maja 2012 r. Odpowiadając na wezwanie Sądu skarżący nadesłał jedynie zaświadczenie potwierdzające fakt, iż nie składał zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011. Nie określił natomiast miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych w związku z bieżącym utrzymaniem (czynsz za zamieszkiwany aktualnie lokal, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży itp.), nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby potwierdzać rozmiar tych kosztów ani też nie sprecyzował, czy obciążają go z tytułu tych należności zaległości płatnicze. Nie wyjaśnił także w sposób dostatecznie wiarygodny, z jakich źródeł czerpie środki na pokrycie tych wydatków, ograniczając się do stwierdzenia, że "ostatnie trzy miesiące i wcześniej" nie miał żadnych dochodów i "pożycza na życie od rodziny i znajomych". Wobec powyższego, zdaniem rozpoznającego wniosek nie można było przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja materialna strony zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny, gdyż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W złożonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprzeciwie od postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy skarżący wyjaśnił, iż "przebywa na klatce schodowej" i nie jest w stanie podać orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych za wywóz śmieci, wodę, energię elektryczną, czynsz, zakup żywności itp. Nie może również podać konkretnych osób, które pomagają mu przeżyć w obawie, "by ich nie spotkało to samo, co jego". Do sprzeciwu skarżący dołączył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w T. z dnia 27 czerwca 2012 r. potwierdzające fakt zarejestrowania się skarżącego i brak jego uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W dniu 2 lipca 2012 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku T.M. należy wskazać, że zgodnie z regulacją art. 243 § 1 P.p.s.a. stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym w myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. Przedmiotem skargi T.M. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie zasiłku celowego będącego jednym ze świadczeń wymienionych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Skarżący korzysta więc ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. W konsekwencji rozpoznanie jego wniosku Sąd ograniczył do kwestii ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu informacje zawarte w sprzeciwie złożonym przez skarżącego, oceniane poprzez pryzmat akt administracyjnych sprawy, w której zapadła zaskarżona przez niego decyzja wskazują, iż jest on w chwili obecnej bezdomny (przeprowadzona przez komornika eksmisja z lokalu mieszkalnego), jest bezrobotny bez prawa do zasiłku i podejmuje starania o przyznanie mu pomocy na zakup posiłku lub żywności. Fakty te pozwalają przyjąć, że skarżący nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu prowadzenia sprawy w przedmiocie przyznania mu pomocy społecznej. W sytuacji życiowej skarżącego uznać należy, że zachodzą podstawy do ustanowienia adwokata. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie przywołanego art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.