IV SA/Gl 373/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik, , , po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata W treści skargi z dnia [...] T.M. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu wywodząc, iż nie osiąga dochodów ani nie posiada majątku. Wobec faktu, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 8 maja 2012 r. skarżącego wezwano do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. T.M. nadesłał rzeczony formularz w dniu [...] precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje nie tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, lecz nadto także zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ponownie wskazał, że nie osiąga jakichkolwiek dochodów i nie posiada żadnego majątku. Równocześnie oświadczył, iż gospodaruje samotnie i zamieszkuje w lokalu spółdzielczym o powierzchni [...] m2. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej strony, zarządzeniem z dnia 22 maja 2012 r. zwrócono się do niej o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołała. W tym zakresie skarżącego wezwano o: - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz za zamieszkiwany aktualnie lokal, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży itp.). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media i na zakup leków powinny być udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp. Z kolei w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć stosowne aktualne (to jest wydane nie wcześniej niż w ciągu trzech ostatnich miesięcy) dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.); - wskazanie źródeł, z których skarżący aktualnie czerpie środki na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów utrzymania. Wskazano, że jeśli źródłem tym są świadczenia z pomocy społecznej, należy przedłożyć kopie decyzji administracyjnych o przyznaniu tych świadczeń, wydanych w okresie ostatnich trzech miesięcy lub aktualnie obowiązujących. Jeżeli źródłem tym są pożyczki (kredyty) zaciągnięte w bankach lub podobnych instytucjach, należy nadesłać kopie stosownych umów wraz z harmonogramami spłat. Jeżeli natomiast skarżący zaciągnął w tym celu pożyczki od osób fizycznych, należy podać ich wysokość oraz przedłożyć stosowne umowy, zaś w razie braku pisemnych umów - oświadczenia pożyczkodawców potwierdzające okoliczność ich udzielenia oraz wysokość przekazanych w tym zakresie kwot; - nadesłanie zeznania podatkowego złożonego za rok 2011. Jeżeli natomiast skarżący zeznania takiego nie składał lub nie osiągnął w tym roku dochodu podlegającego opodatkowaniu - zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego, potwierdzającego ten fakt. W odpowiedzi na powyższe, wnioskujący nadesłał jedynie zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...], potwierdzające fakt, iż za rok 2011 nie składał zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu. Przedłożył także pismo procesowe datowane na [...], w którym oświadczył, że "ostatnie trzy miesiące i wcześniej" nie miał żadnych dochodów oraz, że "pożycza na życie od rodziny i znajomych". W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem [...] nie złożył natomiast pozostałych wymienionych w wezwaniu wyjaśnień i dokumentów. W związku z powyższym postanowieniem Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wydanym w dniu 19 czerwca 2012r. sygn. akt IV SA/GL 373/12 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia adwokata. Jak wynikało z treści uzasadnienia przywołanego postanowienia przyczyną odmowy był fakt nieuzupełnienia wniosku przez skarżącego w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej zarządzeniu z dnia 22 maja 2012 r. Odpowiadając na wezwanie Sądu nadesłał jedynie zaświadczenie potwierdzające fakt, iż nie składał zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011. Nie określił natomiast miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych w związku z bieżącym utrzymaniem (czynsz za zamieszkiwany aktualnie lokal, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży itp.), nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby potwierdzać rozmiar tych kosztów ani też nie sprecyzował, czy obciążają go z tytułu tych należności zaległości płatnicze. Równocześnie nie wyjaśnił w sposób dostatecznie wiarygodny, z jakich źródeł czerpie środki na pokrycie tych wydatków, ograniczając się do stwierdzenia, że "ostatnie trzy miesiące i wcześniej" nie miał żadnych dochodów i "pożycza na życie od rodziny i znajomych". Wobec powyższego, zdaniem rozpoznającego wniosek nie można było przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja materialna strony zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny, gdyż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W złożonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprzeciwie od postanowienia odmawiającego mu przyznania prawa pomocy skarżący wyjaśnił, iż "przebywa na klatce schodowej" i nie jest w stanie podać orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych za wywóz śmieci, wodę, energię elektryczną, czynsz, zakup żywności itp. Nie może również podać konkretnych osób, które pomagają mu przeżyć w obawie, "by ich nie spotkało to samo, co jego". Do sprzeciwu skarżący dołączył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w T. potwierdzające fakt zarejestrowania się skarżącego i brak jego uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego wniesienie sprzeciwu przez skarżącego spowodowało utratę mocy postanowienia z dnia 19 czerwca 2012r. o odmowie przyznania prawa pomocy oraz jednocześnie przejęcie sprawy do rozpoznania przez Sąd. Zgodnie z regulacją art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.) stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym w myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. Przedmiotem skargi T.M. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie zasiłku celowego będącego jednym ze świadczeń wymienionych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Skarżący korzysta więc ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. W konsekwencji rozpoznanie jego wniosku Sąd ograniczył do kwestii ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu informacje zawarte w sprzeciwie złożonym przez skarżącego, oceniane poprzez pryzmat akt administracyjnych sprawy, w której zapadła skarżona przez niego decyzja wskazują, iż jest on w chwili obecnej bezdomny (wymeldowanie z lokalu mieszkalnego zakończone egzekucją komorniczą eksmisji), jest bezrobotny bez prawa do zasiłku i podejmuje starania od przyznanie mu pomocy na dożywianie i lekarstwa. Fakty te pozwalają przyjąć, że nie jest więc stanie zgromadzić odpowiednich środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu prowadzenia sprawy w przedmiocie przyznania mu pomocy społecznej. Odmowa przyznania prawa pomocy w sytuacji życiowej skarżącego nie byłaby zatem zasadna z punktu widzenia prawa do obrony gwarantowanego mocą ustawy zasadniczej.. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.