IV SA/Gl 374/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Matan po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; W treści skargi z dnia 24 marca 2012 r. T.M. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu wywodząc, iż nie osiąga dochodów ani nie posiada żadnego majątku. Następnie - w odpowiedzi na wezwanie z dnia 8 maja 2012 r., skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż zakres jego żądania obejmuje nie tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, lecz nadto także zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ponownie wskazał, że nie osiąga jakichkolwiek dochodów i nie posiada majątku. Równocześnie oświadczył, iż gospodaruje samotnie i zamieszkuje w lokalu spółdzielczym o powierzchni 34,7 m2. W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej strony, zarządzeniem z dnia 22 maja 2012 r. zwrócono się do niej o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołała. W tym zakresie skarżącego wezwano o: ▪ podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz za zamieszkiwany aktualnie lokal, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży itp.). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media i na zakup leków powinny być udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp. Z kolei w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć stosowne aktualne (to jest wydane nie wcześniej niż w ciągu trzech ostatnich miesięcy) dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.); ▪ wskazanie źródeł, z których skarżący aktualnie czerpie środki na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów utrzymania. Wskazano, że jeśli źródłem tym są świadczenia z pomocy społecznej, należy przedłożyć kopie decyzji administracyjnych o przyznaniu tych świadczeń, wydanych w okresie ostatnich trzech miesięcy lub aktualnie obowiązujących. Jeżeli źródłem tym są pożyczki (kredyty) zaciągnięte w bankach lub podobnych instytucjach, należy nadesłać kopie stosownych umów wraz z harmonogramami spłat. Jeżeli natomiast skarżący zaciągnął w tym celu pożyczki od osób fizycznych, należy podać ich wysokość oraz przedłożyć stosowne umowy, zaś w razie braku pisemnych umów – oświadczenia pożyczkodawców potwierdzające okoliczności ich udzielenia oraz wysokość przekazanych w tym zakresie kwot; ▪ nadesłanie zeznania podatkowego złożonego za rok 2011. Jeżeli natomiast skarżący takiego zeznania nie składał lub nie osiągnął w tym roku dochodu podlegającego opodatkowaniu - zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego, potwierdzającego ten fakt. W odpowiedzi na powyższe, wnioskujący nadesłał jedynie zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r., potwierdzające fakt, iż za rok 2011 nie składał zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu. Przedłożył także pismo procesowe datowane na 5 czerwca 2012 r., w którym oświadczył, że "przez ostatnie trzy miesiące i wcześniej" nie miał żadnych dochodów oraz, że "pożycza na życie od rodziny i znajomych". W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 8 czerwca 2012 r. nie złożył natomiast pozostałych wymienionych w wezwaniu wyjaśnień i dokumentów. W związku z powyższym, postanowieniem Referendarza Sądowego wydanym w dniu 19 czerwca 2012 r. skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy. Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia, przyczyną odmowy był fakt nieuzupełnienia wniosku w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej zarządzeniu z dnia 22 maja 2012 r., a w szczególności brak określenia miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych w związku z bieżącym utrzymaniem oraz brak nadesłania jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby potwierdzać rozmiar tych kosztów. Podkreślono również, że wnioskodawca nie sprecyzował, czy obciążają go z tytułu tych należności zaległości płatnicze ani też nie wyjaśnił w sposób dostatecznie wiarygodny, z jakich źródeł czerpie środki na pokrycie tych wydatków. W sprzeciwie od przywołanego wyżej postanowienia, skarżący wyjaśnił, że "przebywa na klatce schodowej" i nie jest w stanie podać orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych za wywóz śmieci, wodę, energię elektryczną, czynsz, zakupy żywności itp. Nie może również podać konkretnych osób, które pomagają mu przeżyć w obawie, "by ich nie spotkało to samo, co jego". Do sprzeciwu strona dołączyła zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w T. potwierdzające fakt, iż zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, bez prawa do pobierania zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego, wniesienie sprzeciwu przez skarżącego spowodowało utratę mocy postanowienia z dnia 19 czerwca 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy oraz jednocześnie przejęcie sprawy do rozpoznania przez Sąd. Zgodnie z regulacją art. 243 § 1 P.p.s.a. stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym w myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. Przedmiotem skargi T.M. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie zasiłku celowego będącego jednym ze świadczeń wymienionych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Skarżący korzysta więc ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., a w konsekwencji rozpoznanie jego wniosku Sąd ograniczył do kwestii ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu informacje zawarte w sprzeciwie złożonym przez skarżącego, oceniane poprzez pryzmat akt administracyjnych sprawy, w której zapadła zaskarżona przez niego decyzja wskazują, że jest on w chwili obecnej osobą bezdomną (wymeldowanie z lokalu mieszkalnego zakończone egzekucją komorniczą eksmisji), bezrobotną bez prawa do zasiłku i podejmuje starania o przyznanie pomocy na dożywianie i lekarstwa. Fakty te pozwalają przyjąć, że nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika celem reprezentowania go w niniejszej sprawie. Odmowa przyznania prawa pomocy w sytuacji życiowej skarżącego nie byłaby zatem zasadna z punktu widzenia prawa do obrony gwarantowanego mocą ustawy zasadniczej. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie przywołanego art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.