IV SA/Gl 375/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędziowie NSA Adam Mikusiński WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant st. ref. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Wojewody Ś. z dnia 12 marca 2004 r. nr PS.VII.9116/1/04 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda Ś. odmówił A. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta M. R. Ś. z dnia [...] orzekającej o odmowie umorzenia pozostałej do spłaty części pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy na rozpoczęcie pozarolniczej działalności. Orzeczenie to organ wydał na podstawie art. 58 i 59 kpa oraz art. 134 kpa. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona córce A. W. w dniu [...] i zawierała ona pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Organ wywiódł, iż w dniu [...] A. W. złożyła w siedzibie Powiatowego Urzędu Pracy w R. Ś. "powiadomienie" z prośbą o wstrzymanie toku postępowania w sprawie spłaty pożyczki. Pismem z dnia [...] poinformowała, że nie jest to odwołanie, a powiadomienie o odwołaniu złożonym do Wojewody Ś.. Nadto organ ustalił, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji A. W. nadała na poczcie w dniu [...] czyli w momencie, gdy decyzja była już prawomocna. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż w wyniku stwierdzenia przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] nr [...] nieważność decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] , organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. A. W. pismem z dnia [...] skierowanym bezpośrednio do Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kolejny wniosek w tej sprawie złożyła w dniu [...] Wojewody Ś.. Jak wskazał organ odwoławczy, na wnioskach tych skarżąca, jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania powołała okoliczności dotyczące stanu zdrowia tj. trudności w poruszaniu się w związku z operacją kręgosłupa i z tego powodu konieczność korzystania z pomocy znajomych. Przywołując w uzasadnieniu postanowienia treść art. 58 kpa organ odwoławczy wskazał, że jedną z przesłanek wymienionych w tym przepisie jest uprawdopodobnienie braku swej winy. Brak winy w ocenie organu występuje, gdy złożenie odwołania stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Organ wywiódł, że treść wniosków skarżącej i zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do przyjęcia, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło z przyczyny, która w sposób obiektywny i niezawiniony przez nią uniemożliwiła jej złożenie odwołania w terminie wskazanym w pouczeniu. Organ podkreślił, że skoro skarżąca w dniu [...] w siedzibie Powiatowego Urzędu Pracy złożyła prośbę o wstrzymanie postępowania, a w dniu [...] potwierdziła, że nie jest to odwołanie, nadto, że była pouczona o terminie i sposobie wniesienia odwołania, które nie wymagało szczególnej formy, to bezpodstawne są jej twierdzenia, iż stan zdrowia nie pozwalał jej złożyć odwołanie w terminie. Operacja kręgosłupa, na którą skarżąca się powołuje miała miejsce w [...] i odtąd wielokrotnie kontaktowała się ona z PUP w R. Ś. W skardze wniesionej na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, A. W. powołała się na swój stan zdrowia podkreślając, że operację kręgosłupa miała w [...] jednakże z uwagi na częste i silne bóle oraz schorzenie ma trudności w poruszaniu się i wielokrotnie musi korzystać z pomocy osób trzecich. Taka sytuacja wystąpiła przy wnoszeniu przedmiotowego odwołania, które w jej imieniu nadała na poczcie M. L.. Odwołała się do trudnej sytuacji życiowej i dotychczasowego przebiegu postępowania w tej sprawie. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odwołując się do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu skargi, podkreślił, że okoliczności dotyczące powierzenia wysłania odwołania pani M. L. wskazują na brak szczególnej staranności w działaniu skarżącej. Nadto organ wywiódł powołując się na okoliczności faktyczne, iż skarżąca mieszka z uczącą się córką, zatem mogła jej powierzyć wysłanie przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona postanowieniem narusza normy obowiązującego prawa. W art. 58 § 1 i 2 kpa zostały ustanowione przesłanki przywrócenia terminu, które muszą zaistnieć łącznie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy. To kryterium wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Uchybienie terminu może być stronie poczytane jako zawinione przez nią, jeżeli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie tego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu. Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu ( nieprzywracalnego ) do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tej prośby zaczyna biec dopiero od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Czwartą przesłanką jest jednoczesne z wniesieniem prośby dopełnienie czynności, dla której określony był termin ( w tym wypadku wniesienie odwołania ). Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Wojewoda wskazał jedynie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w dokonaniu tej czynności z uwagi na stan zdrowia, zaś sytuacja materialna na którą powoływała się nie ma znaczenia. W ocenie organu skoro skarżąca w dniu [...] osobiście złożyła w siedzibie Powiatowego Urzędu Pracy pismo zatytułowane "powiadomienie", to nie było przeszkód, aby odwołanie wniosła w terminie, który upływał w dniu [...] Otóż tego stanowiska nie można podzielić, bowiem w świetle tak przedstawionych okoliczności sprawy, trudno uznać, że po stronie skarżącej, po powrocie przez nią z siedziby w Urzędzie Pracy, nie wystąpiły takie przeszkody, które uniemożliwiły jej następnie dokonanie tej czynności w terminie. Dwutygodniowy termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] Zatem skarżąca mogła planować dokonanie tej czynności w ostatnim dniu upływu tego terminu ( por. wyrok NSA z dn. 9.09.1998 r., sygn. akt SA/Bk 1081/97, LEX 34772 ). Organ nie wyjaśnił bliżej dlaczego w jego ocenie skarżąca nie doznała przeszkody nie do przezwyciężenia do wniesienie odwołania w ostatnim dniu upływu terminu do dokonania tej czynności. Skarżąca w złożonych wnioskach o przywrócenie terminu wskazywała, że w związku z przebytą operacją kręgosłupa ma często problemy z poruszaniem się i wówczas musi korzystać z pomocy osób trzecich. Fakt sporządzenia notatki służbowej w dniu [...] przez pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w miejscu zamieszkania skarżącej, także wskazywał, iż stan zdrowia uniemożliwiał jej poruszanie się. Skarżąca w złożonych prośbach o przywrócenie terminu odwoływała się nadto do bardzo trudnej sytuacji materialnej, a także przywoływała okoliczności związane z dotychczasowym przebiegiem postępowania administracyjnego w tej sprawie, w szczególności w związku z doręczonymi jej rozstrzygnięciami organów administracji państwowej, a także działaniami urzędników podejmującymi określone czynności. Rozpoznając zatem prośbę A. W. organ orzekający zobligowany był jednoznacznie ustalić jaka była przyczyna uchybienia terminu i kiedy przyczyna ta ustała. W szczególności zaś wezwać skarżącą, aby okoliczności te wykazała. Bez tych ustaleń nie jest możliwe stwierdzenie czy spełnione zostały czy też nie, przesłanki z art. 58 § 1 i 2 kpa. Postępowanie takie narusza art. 7 i 77 § 1 kpa, a w konsekwencji może doprowadzić do naruszenia art. 58 kpa. Pozbawia skarżącą możliwości przedstawienia posiadanych na te okoliczności dowodów, które wcześniej uważała za nieistotne lub których przedstawienie uznała za zbędne. Powoływanie w odpowiedzi na skargę okoliczności dotyczących powierzenia przez skarżącą wysłania odwołania pani M. L. jako wskazujących na brak szczególnej staranności w jej działaniu nie mogło odnieść skutku, skoro nie były one przedmiotem wyjaśnień i oceny w zaskarżonym orzeczeniu. Podobnie jak okoliczności dotyczące możliwości powierzenia wysłania przesyłki uczącej się córce skarżącej, skoro w tym zakresie organ orzekający przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego. Wobec tak postawionego zarzutu godzi się jedynie zauważyć, że zebrany dotychczas w sprawie obszerny materiał dowodowy, który nie był przedmiotem oceny organu orzekającego wskazywałby, iż doręczenie skarżącej decyzji organu pierwszej instancji w dniu [...] ( k akt [...] akt adm. część II ) nastąpiło poprzez faktyczne doręczenie tego dokumentu jej córce. Z kolei z dokumentów zawartych w aktach administracyjnych ( odpis wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z 16.12.1996 r. – K [...] b cz. I akt adm.) wynikałoby, że w dacie doręczenia ww. decyzji M. W.– córka skarżącej była niepełnoletnia. W orzecznictwie sądowym przyjmowano, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy zainteresowanego można zaliczyć nieprawidłowe doręczenie pisma np. małoletniemu, o ile strona wskaże na takie ( por. wyrok NSA z dnia 14.12.2000 r., sygn. IV SA 2121/98, Lex 54744 ). Zatem dopiero po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności dotyczących przyczyny uchybienia terminu i okresu jej trwania, należy dokonać oceny, czy w ogóle istniała przyczyna usprawiedliwiająca uchybienie terminu, kiedy przyczyna ta ustała oraz czy prośba o przywrócenie terminu wniesiona została w ciągu 7 dni od dnia jej ustania. Wobec powyższego, skoro zaskarżone postanowienie narusza ww. przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy należało je uchylić na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). su.