IV SA/Gl 375/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, , , po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata Pismem z dnia 24 marca 2012 r. T.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W skardze zawarł również wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu wskazując, że nie jest prawnikiem oraz, iż nie posiada dochodów ani majątku. Na mocy zrządzenia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. W dniu 17 maja 2012 r. skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje nie tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, lecz nadto także zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ponownie wskazał, że nie osiąga jakichkolwiek dochodów i nie posiada żadnego majątku. Równocześnie oświadczył, iż gospodaruje samotnie i zamieszkuje w lokalu spółdzielczym o powierzchni 34,70 m2. Zarządzeniem z dnia 22 maja 2012 r. Referendarz Sądowy wezwał skarżącego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołał poprzez: - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz za zamieszkiwany aktualnie lokal, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży itp.). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media i na zakup leków powinny być udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp. Z kolei w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć stosowne aktualne (to jest wydane nie wcześniej niż w ciągu trzech ostatnich miesięcy) dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.); - wskazanie źródeł, z których skarżący aktualnie czerpie środki na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów utrzymania. Zaznaczono, że jeśli źródłem tym są świadczenia z pomocy społecznej, należy przedłożyć kopie decyzji administracyjnych o przyznaniu tych świadczeń, wydanych w okresie ostatnich trzech miesięcy lub aktualnie obowiązujących. Jeżeli źródłem tym są pożyczki (kredyty) zaciągnięte w bankach lub podobnych instytucjach, należy nadesłać kopie stosownych umów wraz z harmonogramami spłat. Jeżeli natomiast skarżący zaciągnął w tym celu pożyczki od osób fizycznych, należy podać ich wysokość oraz przedłożyć stosowne umowy, zaś w razie braku pisemnych umów - oświadczenia pożyczkodawców potwierdzające okoliczność ich udzielenia oraz wysokość przekazanych w tym zakresie kwot; - nadesłanie zeznania podatkowego złożonego za rok 2011. Jeżeli natomiast skarżący zeznania takiego nie składał lub nie osiągnął w tym roku dochodu podlegającego opodatkowaniu - zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego, potwierdzającego ten fakt. W odpowiedzi, skarżący nadesłał jedynie zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 5 czerwca 2012 r., potwierdzające fakt, iż za rok 2011 nie składał zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu. Przedłożył także pismo datowane na 5 czerwca 2012 r., w którym oświadczył, że "ostatnie trzy miesiące i wcześniej" nie miał żadnych dochodów oraz, że "pożycza na życie od rodziny i znajomych". Postanowieniem Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wydanym z dnia 19 czerwca 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia adwokata, wskazując, że sprawa z jego skargi objęta jest ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych na mocy art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Referendarz Sądowy uznał, że skarżący nie uzupełnił braków wniosku o przyznanie prawa pomocy w stopniu czyniącym zadość wyżej przywołanemu wezwaniu z dnia 22 maja 2012 r. Odpowiadając bowiem na wezwanie skarżący nadesłał jedynie zaświadczenie potwierdzające fakt, iż nie składał zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011. Nie określił natomiast miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych w związku z bieżącym utrzymaniem (czynsz za zamieszkiwany aktualnie lokal, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków, odzieży itp.), nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby potwierdzać rozmiar tych kosztów ani też nie sprecyzował, czy obciążają go z tytułu tych należności zaległości płatnicze. Dodatkowo skarżący nie wyjaśnił w sposób dostatecznie wiarygodny, z jakich źródeł czerpie środki na pokrycie tych wydatków, ograniczając się do stwierdzenia, że "ostatnie trzy miesiące i wcześniej" nie miał żadnych dochodów i "pożycza na życie od rodziny i znajomych". Wobec powyższego, zdaniem rozpoznającego wniosek nie można było przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja materialna strony zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny, gdyż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Skarżący niezgadzając się z tym postanowieniem złożył w dniu 2 lipca 2012 r. sprzeciw zaznaczając, iż "przebywa na klatce schodowej" i nie jest w stanie podać orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych za wywóz śmieci, wodę, energię elektryczną, czynsz, zakup żywności itp. Nie może również podać konkretnych osób, które pomagają mu przeżyć w obawie, "by ich nie spotkało to samo, co jego". Do sprzeciwu skarżący dołączył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w T. potwierdzające fakt zarejestrowania skarżącego, jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. od zarządzeń i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. Stosownie natomiast do treści art. 260 powołanej ustawy w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem wniesienie sprzeciwu przez skarżącego spowodowało utratę mocy postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 19 czerwca 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy oraz jednocześnie przejęcie sprawy do rozpoznania przez Sąd. W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 P.p.s.a). Przedmiotem skargi T.M. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie zasiłku celowego, a zatem korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. W konsekwencji Sąd ograniczył rozpoznanie wniosku skarżącego do kwestii ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu informacje zawarte w sprzeciwie złożonym przez skarżącego, oceniane również, w kontekście danych zawartych w aktach administracyjnych sprawy w której zapadła skarżona decyzja wskazują, iż jest on w chwili obecnej bezdomny. Został bowiem eksmitowany z zajmowanego lokalu mieszkalnego, jest bezrobotny bez prawa do zasiłku oraz ubiega się o uzyskanie świadczeń z pomocy społecznej. Okoliczności te pozwalają przyjąć, że obecnie skarżący nie jest może poczynić oszczędności umożliwiających mu ustanowienie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Odmowa przyznania prawa pomocy w sytuacji życiowej skarżącego nie byłaby zatem zasadna, a jego sytuacja wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wskazanym wyżej zakresie. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie przywołanego art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.