IV SA/Gl 380/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy T. P. na rozprawie w dniu 10 marca 2011 r. wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W złożonym do akt sprawy urzędowym formularzu "PPF" z dnia [...] skarżący wskazał, że od 1997 r. pozostaje bezrobotny i nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Do stanu rodziny zaliczył wprawdzie trójkę pełnoletnich dzieci i małżonkę, jednakże jednocześnie oświadczył, że zamieszkują oni pod innym adresem, a dodatkowo z żoną jest w separacji. Skarżący wskazał również, że posiada mieszkanie komunalne o pow. 35 m2 po zmarłych rodzicach, którego dotyczy wyrok eksmisyjny. Według jego deklaracji nie ma on innego majątku, ani przedmiotów wartościowych, pozostaje natomiast zadłużony, co spowodowało wszczęciem postępowań komorniczych. Ostatecznie skarżący odnosząc się do swoich dochodów podał, że korzysta z zapomogi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie 160 zł miesięcznie przyznanej na okres połowy roku. Zarządzeniem z dnia 23 marca 2011 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych, na które powołał się on we wniosku, m.in. o udokumentowanie toczących się przeciwko niemu postępowań egzekucyjnych oraz kopii decyzji administracyjnych przyznających świadczenia z pomocy społecznej. T. P. w piśmie z dnia [...], złożonym w odpowiedzi na powyższe wezwanie, wyraził swoje niezadowolenie z faktu wezwania go do uzupełnienia wniosku. W ocenie skarżącego ma to na celu wyłącznie przedłużenie postępowania i jego mataczenie. Ponadto wniósł o przesłuchanie wskazanych przez niego świadków, na okoliczność uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 kwietnia 2011 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na brak uprawdopodobnienia przesłanek uzasadniających jej udzielenie. Skarżący pismem procesowym z dnia [...] wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, podnosząc łamanie jego podstawowych praw jako obywatela Rzeczypospolitej Polskiej. Dodatkowo podtrzymał swój wcześniejszy wniosek o przesłuchanie świadków "będących wykonawcami sofizmatycznego stanu, doznanych krzywd, wieloletniego ciągłego bezrobocia": zastępcy dyrektora Wydziału Polityki Społecznej przy Urzędzie Wojewody[ ...], sędziego Sądu Okręgowego w K. oraz dwóch komorników. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia strona może wnieść środek odwoławczy określony w art. 259 tej samej ustawy, czyli sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 p.p.s.a.). Przyjdzie zważyć, że zgodnie z art. 243 §1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast na mocy art. 245 §1 P.p.s.a. może ono zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Przedmiotem skargi T. P. jest decyzja administracyjna dotycząca statusu bezrobotnego, zwolniona z zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa (art. 239 pkt 1 lit. b P.p.s.a.), co czyni wniosek skarżącego w tym przedmiocie bezprzedmiotowym i nie podlegającym dalszemu rozpoznaniu. O tym fakcie skarżący został już poinformowany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 18 marca 2011 r. (k. 34). Odnosząc się w pozostałym zakresie do wniosku T. P. należy podnieść, że warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale i formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s.319). W tym kontekście uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Skarżący pomimo wezwania nie uzupełnił bowiem danych dotyczących swojej trudnej sytuacji materialnej ani nie udokumentował okoliczności, na które powołał się we wniosku. Trzeba stwierdzić, że są to istotne braki, które uniemożliwiają w istocie dokonanie rzetelnej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy, a tym samym czynią niemożliwym obiektywne stwierdzenie, czy wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Aby wykazać zasadność swojego wniosku, strona powinna przedłożyć takie materiały źródłowe, które wykażą w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Dla ich spełnienia nie jest wystarczające wyłącznie samo subiektywne powoływanie się na swoją trudną sytuację majątkową i pozostawanie bez pracy. Sam fakt pozostawiania wnioskodawcy osobą bezrobotną od 1997 r. nie przesądza o spełnieniu warunków określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Tym samym uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W konsekwencji nie sposób przyjąć aby skarżący wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, iż nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Tym samym wymóg wynikający z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. nie został w sprawie zachowany. Natomiast negatywne skutki niewykonania wezwania Sądu obciąża w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Ostatecznie przyjdzie wskazać, że rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy następuje na posiedzeniu niejawnym (bez udziału stron) wyłącznie w oparciu o dokumenty nadesłane przez wnioskodawcę lub znajdujące się w aktach sprawy. Nie jest wobec tego możliwe dopuszczenie innego dowodu, w tym w postaci zeznań świadków W związku z powyższym, na podstawie 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.