IV SA/Gl 383/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , , po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Zarządzeniem z dnia 14 czerwca 2010r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) - w terminie siedmiu dni. Pismem z dnia [...] r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie go z kosztów sądowych. W wyniku wezwania referendarza sądowego, w dniu [...] r., skarżący złożył powyższy wniosek na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jest osobą w podeszłym wieku (75 lat), przeszedł zawał serca i pozostaje pod stałą kontrolą lekarską. Oświadczył także, iż gospodaruje samotnie, uzyskuje dochód z tytułu emerytury wraz z dodatkami (w tym kombatanckim) w kwocie ogółem 2 035 zł. Nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Zamieszkuje w lokalu socjalnym o powierzchni 27m2. Do wniosku skarżący załączył pismo zatytułowane "dodatkowe oświadczenie", w którym podał między innymi, iż zamieszkiwany przez niego lokal "socjalny" wymagał kosztownego remontu, który opłacił ze środków uzyskanych z tytułu zaciągniętego kredytu bankowego. Dodał, że nie stać go na wymianę mebli oraz zakup opału. W piśmie z dnia 10 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy - w terminie 7 dni - poprzez: - określenie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, energia elektryczna, gaz, woda, wywóz nieczystości, telefon, wyżywienie, zakup odzieży i środków czystości, zakup leków itp.) oraz udokumentowania stosownymi fakturami, paragonami lub dowodami wpłat wydatków z tytułu czynszu, mediów, zakup leków; - udokumentowanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, w tym przedłożenie "odcinka" emerytury skarżącego za ostatni miesiąc lub decyzji organu rentowego ustalającej aktualną wysokość tego świadczenia; - nadesłanie kopii- umowy kredytu bankowego zaciągniętego na remont mieszkania wraz z harmonogramem spłat bądź innym dokumentem pozwalającym na ustalenie wysokości miesięcznej raty spłaty. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący powołał się na zły stan zdrowia i poinformował, iż w wyznaczonym siedmiodniowym terminie nie jest w stanie przedłożyć wszystkich dokumentów. Do pisma tego załączył natomiast kserokopię karty informacyjnej z pobytu w szpitalu w okresach od [...]r. do [...]r. oraz od [...]r. do [...]r. Zarządzeniem z dnia 3 września 2010 r. przedłużono skarżącemu termin do wykonania wezwania z dnia 10 sierpnia 2010 r. wskazując, iż wymienione w nim dokumenty powinien złożyć do 7 dni od otrzymania zarządzenia. Pomimo to skarżący nie przedłożył dokumentów ani nie określił orientacyjnie wysokości kosztów swego utrzymania. Natomiast w kolejnym piśmie procesowym poinformował, iż "odpisywanie na braki formalne" jest dla niego uciążliwe, gdyż nie przewidział konieczności gromadzenia rachunków dokumentujących koszty utrzymania. Równocześnie zażądał merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy oraz wskazał, iż w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w K. został zwolniony z kosztów. Postanowieniem z dnia 30 września 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że niewykonanie wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku uniemożliwia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] r. W piśmie procesowym wniesionym w dniu [...]r., a więc w terminie do wniesienia sprzeciwu, skarżący domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy oraz zwrócił się do Sądu o pomoc. Na wezwanie Sądu o sprecyzowanie charakteru ww. pisma skarżący w piśmie z dnia [...]r. wskazał ponownie na konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy. Ponadto stwierdził, że odmowa przyznania prawa pomocy jest dla niego niezrozumiałą, gdyż jest osobą pokrzywdzoną. Sąd potraktował pismo skarżącego z dnia [...]r. jako sprzeciw od postanowienia z dnia 30 września 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego wniesienie sprzeciwu przez skarżącego spowodowało utratę mocy postanowienia z dnia 30 września 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy oraz jednocześnie przejęcie sprawy do rozpoznania przez Sąd. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z tym, na podstawie cytowanego wyżej przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tymczasem skarżący nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy. Przede wszystkim stwierdzić bowiem należało, że skarżący, pomimo wezwania oraz przedłużenia terminu do jego wykonania, nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów źródłowych dotyczących wysokości dochodów, oraz wskazujących na wysokość wydatków ponoszonych z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, czy pozostałych dokumentów wymienionych w wezwaniu referendarza sądowego, na podstawie których możliwa byłaby ocena jego stanu majątkowego w ramach rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewykonanie przez skarżącego wezwania do przedłożenia podstawowych dokumentów źródłowych, miało podstawowe znaczenie dla przyjęcia oceny, że nie została w rozpoznawanej sprawie spełniona przesłanka dotycząca wykazania przez niego, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.