IV SA/Gl 390/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: NSA Zofia Borowicz /spr./ WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant stażysta Agnieszka Zygmunt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2005 r. sprawy ze skargi W. F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spaw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 22 ust. 1 i art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371/ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania W. F. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że W. F. wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w oddziale Armii Krajowej na terenie R. w charakterze gońca. Wniosek ten nie został zarekomendowany przez organizację kombatancką, wobec czego nie spełnia podstawowego warunku z art. 22 ust. 1 ustawy kombatanckiej, pomimo, że wnioskodawca był informowany o dopełnieniu tej czynności. W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ uznał, że z uwagi na wnioskowany okres działalności kombatanckiej tj. lata [...] –[...]i wiek W. F. w tym czasie tj.[...]–[...] lat, prowadzenie działalności uznanej za kombatancką nie jest wiarygodne. Organ orzekający powołał się przy tym na treść Instrukcji gen. K. S. z dnia [...] z której wynikało, że członkiem ZWZ – AK może być każdy Polak poczynając od wieku lat [...]-tu. W późniejszym okresie granicę wieku obniżono do 16 lat, co wynika z dokumentacji Armii Krajowej w latach 1939 –1945. Wnioskodawca w [...] miał [...] lat. Zatem z uwagi na wiek nie podlega dyspozycji art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy kombatanckiej, albowiem będąc dzieckiem nie mógł pełnić służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny [...] –[...]r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. F. zarzucił, że do wniosku załączył dwie rekomendacje od członków – kombatantów tj. T.P. i R.P.. Wniósł o przyznanie mu uprawnień kombatanckich wskazując, że opisane przez niego, jego działania jako chłopca były dużym przeżyciem i poświęceniem. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy kombatanckiej Kierownik Urzędu utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o odmowie przyznania W. F. uprawnień kombatanckich z tytułu służby w ZWZ – AK w okresie od [...]do [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ orzekający powołując się na zgromadzone dowody tj. obszerne oświadczenia pisemne wnioskodawcy, wyjaśnienia świadków T. P. i R. P. stwierdził, że wynika z nich, iż W. F. nie składał przysięgi, nie miał stopnia wojskowego ani konkretnego przydziału organizacyjnego. W. F. wykonywał tylko ogólnie określoną funkcję łącznika – gońca. W ocenie organu, przy uwzględnieniu powyższych okoliczności oraz treści Instrukcji Komendanta Gł. ZWZ – AK gen. K. S. z [...] wnioskodawca nie pełnił służby w Armii Krajowej ani w żadnej innej organizacji czy formacji partyzanckiej. Zdaniem organu wydaje się prawdopodobne, że wnioskodawca za sprawą swojego ojca pomagał partyzantom wykonując sporadycznie określone czynności konspiracyjne jak np. przenoszenie meldunków czy żywności. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz treść uregulowań ustawy kombatanckiej organ wywiódł, że pomaganie partyzantom było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Ustawa kombatancka do przyznania uprawnień wymaga pełnienia służby, w polskich podziemnych formacjach i organizacjach. Podkreślił też organ, że wnioskodawca pomimo wezwania nie przedstawił rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego. W skardze W. F. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił, że organ błędnie przyjął, iż z uwagi na wiek nie mógł on pełnić służby w organizacji partyzanckiej. Wskazał, że przedłożył dwie rekomendacje członków kombatantów, Wyjaśnił, że w pismach przedstawił swoją działalność w czasie wojny w latach [...] i[...], która w jego ocenie stanowi podstawę do przyznania mu uprawnień kombatanckich. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Stosownie do art. 2 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ - zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne powołane do kontroli spraw sądowoadministracyjnych sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to w świetle brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a., iż sądy te badając czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto badają czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Przeprowadzona przez Sąd ocena zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem nie dała podstaw do uwzględnienia skargi. W świetle art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. z 2002 r. Dz.U. Nr 42, poz. 371 ze zm./ źródłem uprawnień kombatanckich są: działalność kombatancka określona w art. 1 ust. 2, zrównana z nią działalność określona w art. 2 oraz represje oznaczone w art. 4 tej ustawy. Zatem działalnością kombatancką stanowiącą tytuł do uprawnień kombatanckich, jest m.in. pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji partyzanckich w okresie wojny 1939 – 1945 /art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy/. Jak trafnie zauważył organ orzekający, w powołanym przepisie ustawodawca nie wprowadza granicy wieku jako warunku przyznania uprawnień, jednakże konieczne jest wykazanie, że osoba ubiegająca się o uprawnienia pełniła służbę w organizacji. Pełnienie służby w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy mogło polegać bądź na bezpośrednim uczestnictwie w działaniach zbrojnych tych formacji i organizacji, bądź też na pełnieniu wyłącznie czynności usługowych /zaopatrzeniowych, leczniczych, związanych ze zbieraniem informacji/, zawsze jednak uzależnione było od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności /por. wyrok NSA z dnia 12.08.1993 r. sygn. SA/Wr 243/03/. Ciężar dowodu na okoliczności uzasadniające uzyskanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie, która ubiega się o uprawnienia /por. wyrok NSA z dnia 8.06.2001 r. sygn. V SA 2874/00, zbiór LEX 84350/. Skarżący ani jego świadkowie nie twierdzą, by w okresie od [...] do końca wojny, był on członkiem Armii Krajowej bądź też innej konkretnej organizacji czy formacji partyzanckiej. Skarżący zarówno we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, w życiorysie jak i w obszernych wyjaśnieniach złożonych w piśmie z dnia [...] wskazywał, że jego działalność kombatancka polegała na udzielaniu pomocy partyzantom, którym jako łącznik dostarczał pisemne rozkazy, żywność i broń na P. Podkreślał on, że jego ojciec współpracował z partyzantką, której szefowie byli bardzo dobrymi znajomymi jego rodziców. On zaś przenosił dla partyzantów żywność i prawdopodobnie amunicję, gdyż jak podkreślił: "nigdy nie wiedział co było w plecaku" /karta[...]–[...]akt adm./. Z oświadczeń świadka T. P. wynikało, że informacje o działalności skarżącego w okresie wojny uzyskał z rozmów z nim przeprowadzonych w czasie spotkań, na których wspominali oni przeżycia z czasów okupacji. Natomiast świadek R. P. w swym oświadczeniu przyznał jedynie, że ojciec skarżącego był zaangażowany w walkę partyzancką. Potwierdził on wyjaśnienia złożone przez skarżącego w piśmie z [...] Zarówno z zeznań skarżącego jak i w.w. świadków nie wynika, aby przenoszenie przez W. F. meldunków, żywności czy ewentualnie amunicji stanowiło jego stałą funkcję organizacyjną. Skarżący nie wykazywał aby składał przysięgę, czy też miał konkretny przydział organizacyjny. W tak ustalonym stanie faktycznym trafnie uznał organ orzekający, że skarżący nie wykazał, aby pełnił służbę w Armii Krajowej bądź też w innej organizacji czy formacji partyzanckiej, zaś pomoc jaką udzielał partyzantom wykonując sporadycznie niektóre czynności konspiracyjne nie może stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy. Czynności te nie stanowią również działalności równorzędnej z działalnością kombatancką według art. 2 tej ustawy. Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny działalnością kombatancką nie jest udzielanie pomocy oddziałom partyzanckim przez ludność cywilną /por. wyrok NSA z 18.12.2001 r. sygn. V SA 807/01, zbiór LEX 84344, wyrok z dnia 12.04.2002 r. sygn. V SA 1408/01, zbiór LEX 121896/. Treść zawartych w skardze zarzutów sprowadza się w istocie do zakwestionowania oceny dowodów dokonanej przez Kierownika Urzędu na podstawie art. 80 kpa. W myśl ostatnio przywołanego przepisu swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oaz zachowaniami określonych reguł tej oceny. Reguły te oznaczają, że organ orzekający musi opierać się na zebranym materiale dowodowym, wszechstronnie ocenionym, dokonując oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się konkretnie sprawy. Nadto rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z prawidłami logiki. W myśl tych zasad ustalenia faktyczne muszą być dokonane w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący /art. 77 § 1 kpa/. Organ orzekający wbrew zarzutom skargi dokonał wnikliwej i wszechstronnej oceny wszystkich dowodów przedstawionych przez wnioskodawcę, zgodnie z wymogami art. 80 kpa. Jeśli się zważy zakres czynności jakie skarżący wykonywał w latach [...] – [...] przy uwzględnieniu jego sytuacji rodzinnej w jakiej się wówczas znajdował, a przede wszystkim uwzględni - na co zwrócił uwagę organ – że w tym okresie W. F. miał zaledwie[...]–[...] lat, to nie można uznać, że ocena zebranych dowodów była pozbawiona reguł prawidłowej logiki. Przenoszenie zatem przez skarżącego żywności czy ewentualnie amunicji dla partyzantów miało charakter doraźny i uzasadnione było prawdopodobnie jedynie tym, że jako dziecko nie był podejrzewany o udział w ruchu oporu, do którego zresztą jeszcze nie należał. Wobec pozostałych zarzutów skargi należy zauważyć, że w myśl art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach o spełnieniu warunków stanowiących podstawę uprawnień kombatanckich i o ich przyznaniu uprawnionemu orzeka Kierownik Urzędu na podstawie udokumentowanego wniosku oraz rekomendacji. Rekomendacja jest jednym z dowodów na okoliczność tego rodzaju działalności podlegającym ocenie przez organ orzekający z uwzględnieniem całokształtu okoliczności, materiału dowodowego. Brak rekomendacji nie wyklucza automatycznie przyznania uprawnień, tak jak przedstawienie rekomendacji nie przesądza samo przez się o przyznaniu uprawnień /por. wyrok NSA z dnia 4.07.2000 r. sygn. V SA 1786/99, zbiór LEX 49296/. Wbrew zarzutom skarżącego nie złożył on do organu orzekającego dowodu w postaci rekomendacji, o której mowa w art. 22 ust. 1 cyt. ustawy. Organ ten przed wydaniem decyzji wzywał skarżącego o przedstawienie tego dowodu co wynika z treści pism z dnia [...],[...],[...]oraz z dnia [...] /karty[...],[...],[...] i [...] akt/. Zatem nie można zarzucić organowi naruszenia zasad zawartych w art. 6, 7 i 9 kpa. Oświadczenia świadków, które skarżący załączył do wniosku nie stanowią rekomendacji w rozumieniu art. 22 ust. 1 cyt. ustawy lecz są innymi zgłoszonymi dowodami w sprawie, które zostały przez organ orzekający ocenione stosownie do art. 80 kpa, przy uwzględnieniu art. 77 § 1 kpa. Nadto trzeba podkreślić, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni spełnia wymogi zawarte w art. 107 § 3 kpa. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem przepisów ustawy o kombatantach ani przepisów postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. Dlatego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.