IV SA/Gl 390/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy policji stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz określa, że decyzja ta nie może być wykonywana Komendant Powiatowy Policji w Z. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] r. jako bezprzedmiotowej decyzji Nr [...] z dnia [...] r. przyznającej J. K. prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że decyzja z dnia [...] r. oparta była o postanowienia § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Jednakże mocą rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 kwietnia 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego ( Dz. U. Nr 70, poz. 633 ) skreślony został przywołany powyżej § 8 rozporządzenia. Konsekwencją tej regulacji stało się to, że z dniem 12 maja 2005 r. emeryci i renciści policyjni utracili prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Pismem z dnia [...]r. odwołanie od tej decyzji wniósł J. K., który wyraził swoje niezadowolenie z jej treści. W motywach odwołania wskazał, że przywołana podstawa prawna wygaśnięcia decyzji jest wadliwa, ponieważ mocą postanowień art. 92 ustawy o Policji jak również art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, przysługuje mu prawo do wskazanego równoważnika. Oznacza to, że uchylenie przywołanego § 8 nie wpływa na utratę posiadanego prawa do tego równoważnika. Jednocześnie J. K. pismem z dnia [...] r. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a uzasadnił go złym stanem zdrowia i chorobą, którą przechodził. [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w następstwie zmiany stosownych przepisów prawa emeryci i renciści policyjni utracili prawo do przedmiotowego równoważnika. Nadto zaznaczył, że art. 92 ustawy o Policji jest przepisem zawierającym delegację dla właściwego ministra do wydania stosownego rozporządzenia, natomiast art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin ( Dz. U. Nr 53, poz. 214 ze zm.) nie dotyczy uprawnień emerytów i rencistów policyjnych do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Pismem z dnia [...]r. J. K. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skargę tę oparł na podstawie art. 28, art. 227 i art. 235 w związku z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach skargi podniósł, że z mocy art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym Policjantów, jak również z treści art. 92 ustawy o Policji przysługuje mu przedmiotowy równoważnik za brak lokalu mieszkalnego, a tym samym nie znajduje podstaw do cofnięcia mu tego równoważnika. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Komendant Policji w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu swojej decyzji. W odpowiedzi tej organ odwoławczy zaznaczył, że rozstrzygnięcie w sprawie podjął po przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga musiała zostać uwzględniona, jednakże z innych powodów niż przywołała je strona skarżąca. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie Sąd zetknął się z tego typu sytuacją. Stosownie do postanowień art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, jest ostateczna. Weryfikacja takiej decyzji możliwa jest jedynie przy wykorzystaniu określonego trybu nadzwyczajnego wskazanego w przepisach prawa. Wskazany przepis wprowadza do postępowania administracyjnego zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jak zostało zaznaczone, decyzją ostateczną jest taka decyzja, od której nie służy odwołanie. Oznacza to, że w przypadku wniesienia odwołania z uchybieniem terminu i złożeniem wniosku o jego przywrócenie. Organ administracji wyższego stopnia nie może merytorycznie rozpatrzeć tego odwołania dopóki nie przywróci terminu do wniesienia odwołania. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, bez jego przywrócenia skutkuje tym, że wyczerpana zostaje przesłanka stwierdzenia nieważności tak wydanej decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się to w literaturze oraz orzecznictwie sądowym oznacza to bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości ( B. Adamiak. /w/ B. Adamiak. J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2004 r. s. 584 i przywołane tam orzecznictwo ). W niniejszej sprawie skarżący decyzję organu pierwszej instancji odebrał w dniu [...]r., co wynika z podpisu jej odbioru znajdującym się na tym egzemplarzu decyzji, który został przedstawiony sądowi wraz z aktami administracyjnymi, zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...]r., natomiast skarżący odwołanie wniósł w dniu [...]r., zatem ze znacznym jego uchybieniem. Wraz z wniesionym odwołaniem złożony został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy zaznacza, że rozpatrzenie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło po wcześniejszym wydaniu postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Jednakże w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych brak jest takiego postanowienia, jak również z treści wskazanej decyzji nie wynika, aby tego typu rozstrzygnięcie przez organ pierwszej instancji zostało podjęte. Oznacza to, że twierdzenie organu odwoławczego zamieszczone w odpowiedzi na skargę nie znajduje żadnego umocowania w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych. Z uwagi na charakter prawny tego rozstrzygnięcia, odgrywa ono kluczową rolę w tym postępowaniu, ponieważ otwiera organowi odwoławczemu możliwość merytorycznego rozpatrzenia wniesionego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Skoro w przedłożonych aktach administracyjnych brak jest przedmiotowego postanowienia, zatem Sąd zobligowany jest uznać, że wskazane postanowienie nie zostało wydane, a okoliczność ta skutkuje tym, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co wyczerpuje przesłankę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu odwoławczego, na etap wniesionego przez skarżącego odwołania. Organ ten zobligowany jest w pierwszej kolejności rozpatrzyć wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Od podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w tym zakresie uzależnione będą dalsze jego działania, ponieważ w przypadku odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ ten zobowiązany będzie do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, natomiast jeżeli przywróci termin do wniesienia odwołania otworzy mu się droga do merytorycznego rozpatrzenia wniesionego odwołania. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji utrzymano w mocy decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji organu pierwszej instancji o przyznaniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, Sąd po myśli art. 152 wyżej wymienionej ustawy określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia.