IV SA/Gl 393/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją Prezydenta Miasta K. decyzją Nr [...] z dnia [...] odmówił W. G. zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu dodatkowego opału. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż dochód strony wynosi 529 zł i nie przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej, ponadto występują okoliczności wymienione w art. 7 cytowanej ustawy. Wskazano, że ograniczone środki finansowe MOPS i duża liczba osób oczekujących wsparcia powodują konieczność miarkowania przyznawania pomocy i nie istnieje możliwość zaspokojenia wszystkich zgłaszanych potrzeb i w pełnej wysokości. Ponadto zaznaczono, że organ I instancji decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał stronie zasiłek celowy na zakup opału na sezon grzewczy 2013/2014. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie. W. G. podkreślił, że spełnia wszystkie wymagane prawem przesłanki do przyznania zasiłku celowego na zakup opału i świadczenie powinno mu być udzielone. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzje. W uzasadnieniu Kolegium Odwoławcze wskazało, że postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało wszczęte na wniosek strony z dnia 26.11.2013 r., w którym wniosła o zasiłek celowy na zakup dodatkowego opału. Organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalił, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Strona jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, leczy się na schorzenia układu krążenia i układu oddechowego. Na dochód strony wynoszący 529 zł składa się zasiłek stały. Kolegium zważyło, iż stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 par. 2 w/w ustawy). Podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 -15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższy przepis należy stwierdzić, iż strona spełnia wymogi formalne kwalifikujące ją do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego, gdyż dochód strony nie przekracza kryterium dochodowego, a ponadto występuje niepełnosprawność i długotrwała ciężka choroba. Dalej Kolegium podkreśliło, iż zgodnie z ustalonym orzecznictwem oraz przyjętą doktryna, organ administracji ma możliwość - prawo - a nie obowiązek przyznania zasiłku celowego osobom, które zwróciły się ze stosownym wnioskiem. Oznacza to, że strona powinna mieć świadomość tego, że nawet w przypadku ubiegania się o zaspokojenie potrzeby zgodnej z celami pomocy społecznej i spełniania wymogów określonych w tych przepisach, potrzeba ta nie musi być przez ośrodek pomocy społecznej zaspokojona w części lub całości, ponieważ świadczenie w formie zasiłku celowego nie posiada charakteru publicznego prawa podmiotowego, czyli bezwzględnie należnego, a pomoc społeczna nie jest bezwzględnie zobowiązana do zaspokojenia wszystkich zgłaszanych potrzeb, a jedynie do tych, które są niezbędne i odpowiadają możliwościom finansowym pomocy społecznej. Organ odwoławczy zauważył, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ I instancji wyraźnie zaznaczył, że posiada ograniczone środki finansowe i nie ma możliwości zaspokojenia wszystkich zgłaszanych potrzeb. Kolegium nadmieniło, iż strona objęta jest bieżącą pomocą ośrodka pomocy społecznej w formie świadczeń takich jak: zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu żywności , zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat za nośniki energii, dofinansowanie do zakupu biletu miesięcznego. Ponadto organ I instancji przyznał stronie zasiłek celowy na zakup opału na sezon grzewczy 2013/2014. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja podjęta została w ramach uznania administracyjnego, a organ nie stwierdził naruszenia granic tego uznania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący W. G. stwierdził, że Kolegium naruszyło art. 39 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną jego interpretację, art. 7 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienie interesu skarżącego i art. 107 k.p.a. poprzez niepodanie przyczyn z powodu których odmówiono wiarygodności argumentom skarżącego. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie na jego rzecz zasiłku celowego w wysokości 600 zł. Stwierdził, że Kolegium nie podało jakimi konkretnie środkami dysponuje MOPS w K. i jaką liczbę osób MOPS objął swoją pomocą. Podał, że nie jest obecnie w stanie samodzielnie kupić opału niezbędnego do dogrzania mieszkania. Wskazał też, że w analizie budżetu nie ujęto wydatków na leczenie i leki, które miesięcznie kosztują 200 zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że skarżący otrzymał na sezon grzewczy 2013/2014 zasiłek celowy w kwocie 300 zł. wypłacony mu w październiku 2013 r. Natomiast na podstawie decyzji z dnia [...] przyznano mu dodatkową pomoc na opał w postaci zasiłku celowego w kwocie 100 zł . Tym samym skarżący otrzymał stosowną do możliwości finansowych MOPS w K. pomoc na opał na sezon grzewczy 2013/2014. Organ nadmienił, iż strona objęta jest bieżącą pomocą ośrodka pomocy społecznej w formie świadczeń takich jak: zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu żywności, zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat za nośniki energii, dofinansowanie do zakupu biletu miesięcznego. Odnosząc się do zarzutu, że Kolegium w zaskarżonej decyzji nie podało jakimi konkretnie środkami dysponuje MOPS w K. i jaką liczbę osób MOPS objął swoją pomocą zauważono, że ograniczone możliwości finansowe budżetu państwa, a w ślad za tym ośrodków pomocy społecznej są faktem powszechnie wiadomym, o którym szeroko informują środki masowego przekazu. Powoływanie zatem w każdej decyzji dotyczącej pomocy społecznej danych liczbowych dotyczących tych środków i liczby podopiecznych, której to analizy w każdej swojej sprawie domaga się skarżący, wydaje się więc być zbędne, tym bardziej, że obowiązujące przepisy nie nakładają na organ obowiązku udzielania pomocy w formie zasiłku celowego w równej wysokości dla wszystkich zainteresowanych, a wprost przeciwnie, nakazują wyważenie indywidualnych potrzeb i możliwości udzielenia pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach. W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182). Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 powołanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby. Bez wątpienia te warunki przyznania stronie skarżącej pomocy zostały w sprawie spełnione. Jednakże, choć strona skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji osobistej i materialnej nie można z góry niejako przyjmować, że wszelkie możliwe świadczenia udzielane przez organy pomocy społecznej są jej należne i to w żądanej wysokości. Z akt sprawy wynika, że postępowanie będące przedmiotem kontroli sądowej wszczęte zostało w następstwie wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup dodatkowego opału. Z treści wywiadu środowiskowego wynikało, że strona skarżąca mieszka samotnie, a jedynym jej dochodem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc był zasiłek stały w kwocie 529 zł. W chwili orzekania przez organ I instancji ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 542 zł. Stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 § 2 w/w ustawy). Niewątpliwie w świetle wyżej przywołanego przepisu potrzeba zgłoszona przez stronę skarżącą w niniejszej sprawie mieści się w katalogu potrzeb zaspokajanych w drodze tego rodzaju świadczenia. Zatem strona skarżąca mogła oczekiwać, że jej potrzeba zostanie zaspokojona. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że organ pomocowy biorąc pod uwagę występującą u skarżącego dysfunkcję oraz analizę budżetu przyznał stronie skarżącej pomoc na dofinansowanie do zakupu opału w wysokości 300 zł na sezon grzewczy 2013/2014 już we wrześniu 2013 r. Nie mniej jednak dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji niezbędne będzie przywołanie treści art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wskazane unormowanie znajduje się w przepisach dotyczących zasad ogólnych pomocy społecznej. Zatem unormowanie to posiada charakter uniwersalny i musi być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu każdej sprawy. Zgodnie z nim organ pomocy społecznej zobowiązany jest uwzględniać potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z unormowania tego wynika, że nie każda niezbędna potrzeba zgłoszona przez osobę potrzebującą będzie zaspokojona, albowiem uzależnione to będzie także od posiadanych przez te organy środków na ich zaspokojenie. Godzi się zauważyć, że organ pierwszej instancji wydając wcześniejszą decyzję z dnia [...] uwzględniającą wniosek strony o dofinansowanie zakupu opału zaspokoił zgłoszone przez nią potrzeby i w uzasadnieniu tamtej decyzji odwołał się do tego, że nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi umożliwiającymi mu zaspokojenie w pełni zgłoszonej potrzeby, a przy przyznawaniu pomocy kieruje się zasadą jednolitego i równego traktowania wszystkich osób ubiegających się o pomoc (k. 21 akt administracyjnych). Taką samą argumentację organ I instancji zaprezentował w toku rozpoznania niniejszej sprawy. Nie sposób przy tym nie zaznaczyć, że nie jest konieczne precyzyjne wskazanie, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika z norm art. 3 ust. 4, art. 39 ust. 1 i 2 omawianej ustawy, czy też z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (patrz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 483/11,wyrok NSA z dnia 02 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 107/110 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Należy tu zauważyć, że z powołanych wyżej przepisów wynika, iż przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a.. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ administracji podejmując decyzje w ramach uznania administracyjnego winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), czy też nie uwzględnienia w pełni żądań strony, jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. W ocenie Sądu wsparcie finansowe udzielane stronie skarżącej jest odpowiednie do jej sytuacji i zasadniczo zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe oraz z drugiej strony uwzględnia możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, który co już wykazano wyżej posiada bardzo ograniczone środki finansowe. Strona objęta jest bieżącą pomocą ośrodka pomocy społecznej w formie świadczeń takich jak: zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu żywności ,zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat za nośniki energii, dofinansowanie do zakupu biletu miesięcznego. Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 3 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Strona skarżąca, jak już wyżej zaznaczono otrzymała i otrzymuje od organów pomocy społecznej pomoc finansową, która pozwala jej na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka, a zatem w opinii Sądu udzielana stronie pomoc jest adekwatna do możliwości finansowych MOPS. Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcia naruszały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w sposób dostateczny wykazało, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja odmowy przyznania zasiłku nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Stwierdzić także należy, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, są obowiązane zgodnie z zasadą art. 7 k.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie. Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez stronę skarżącą pomoc nie została jej przyznana. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.