IV SA/Gl 394/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Wyrokiem wydanym w dniu 14 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę B. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...]. Następnie, to jest w dniu 21 marca 2013 r. skarżący złożył do Sądu pismo procesowe, w którym wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu. Odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 22 marca 2013 r. B.R. nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż domaga się nie tylko ustanowienia adwokata lecz nadto także zwolnienia od kosztów sądowych. W treści formularza wnioskujący oświadczył, iż gospodaruje samotnie i posiada mieszkanie o powierzchni 34,90 m2, które "współużytkuje" z synem. Nie dysponuje przy tym żadnymi środkami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi i osiąga miesięczny dochód z tytułu emerytury, w kwocie 1.248 zł. Wezwaniem z dnia 20 czerwca 2013 r., wystosowanym na zarządzenie Sądu z dnia 18 czerwca 2013 r. skarżącego wezwano do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych dotyczących jego sytuacji materialnej. W tym zakresie zwrócono się do niego o: - udokumentowanie uzyskiwanego dochodu. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać np. przekaz pocztowy (tzw. odcinek) potwierdzający pobranie emerytury za ostatni miesiąc bądź kopię decyzji ustalającej aktualną wysokość tego świadczenia; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media czyli energię elektryczną, wodę, gaz, telefon, a także wydatki na zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu i opłat za tzw. media należy udokumentować (np. stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp.). Z kolei w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć aktualne dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.). W odpowiedzi na powyższe B.R. nadesłał decyzję ZUS o waloryzacji pobieranej przezeń emerytury. Równocześnie przedłożył pismo procesowe datowane na 22 lipca 2013 r., w którym wywiódł, że "pozostałą część wezwania uważa za niestosowną i wnosi o jej uchylenie". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie została złożona na decyzję administracyjną wydaną w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych. Tym samym skarżący jest w niej zwolniony od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (skarżący został już o tym poinformowany przez Sąd odrębnym pismem z dnia 22 kwietnia 2013 r.). Odnosząc się natomiast do wniosku B.R. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) jest wykazanie przez nią niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale co więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności umożliwiających dokonanie oceny całokształtu jego sytuacji materialnej. Jakkolwiek dochód uzyskiwany przez B.R. z tytułu emerytury nie jest wysoki, to jednak nie uzupełnił on swego wniosku w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej wezwaniu z dnia 20 czerwca 2013 r. nie określając orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów swojego utrzymania, nie precyzując, czy ma z tego tytułu zaległości płatnicze ani też nie przedkładając jakichkolwiek dokumentów źródłowych potwierdzających te wydatki. Brak danych w powyższym zakresie uniemożliwia w pełni miarodajną ocenę jego sytuacji majątkowej. Ocena taka polegać musi wszakże nie tylko na analizie posiadanego przez stronę majątku i dochodów lecz również wysokości i charakteru obciążających ją wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, a także na zbadaniu, czy wydatki te znajdują pokrycie w deklarowanych przez nią dochodach. Nie sposób przy tym uwzględnić wywodów skarżącego, jakoby wezwanie do złożenia oświadczeń w zakresie obciążających go kosztów utrzymania było "niestosowne". Trzeba bowiem raz jeszcze zaakcentować, że to wnioskodawcę, nie zaś rozpoznającego wniosek, obciąża obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest natomiast przeszkodą wykluczającą uznanie wskazanych we wniosku okoliczności za uprawdopodobnione, a w konsekwencji nie pozwala na przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zważywszy wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.