IV SA/Gl 394/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.T. i S.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego w kwestii wniosku skarżącego – P.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W dniu 14 czerwca 2017 r. P.T. nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie postanowienia z dnia 29 maja 2017 r., rozstrzygającego o odrzuceniu skargi. W treści tego formularza skarżący podniósł, że nie jest w stanie opłacić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wywiódł bowiem, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnią córką i uskarża się na zły stan zdrowia (do 31 maja 2017 r. legitymował się lekkim stopniem niepełnosprawności). Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że zamieszkuje w wynajmowanym lokalu o powierzchni 45 m2, posiada oszczędności, w kwocie około 8.000 zł, działkę budowlaną o powierzchni 2.400 m2 (wartość 50.000 zł) oraz samochód marki [...], rok produkcji 1994. Nadto zadeklarował, iż osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, w kwocie netto 1.580 zł, z kolei wśród obciążających go miesięcznych kosztów wymienił czynsz i opłaty za tzw. media (ogółem 600 zł), opłaty za leki i dodatkowe ubezpieczenie zdrowotne (100 zł) oraz wydatki na utrzymanie córki (600-1000 zł). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącego należy wskazać, że po myśli art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do osób, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku w podstawowych potrzebach życiowych jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Zdaniem rozpoznającego wniosek nie sposób uznać, aby skarżący zaliczał się do takich osób. Osiąga on dochód, który - choć niewielki (kwota netto 1.580 zł), to jednak mniej więcej równoważy koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego (1.300 - 1.700 zł - vide: rubryka nr 11 formularza "PPF"). Równocześnie - a okoliczność ta jest zasadniczą przyczyną oddalenia niniejszego wniosku - wyżej wymieniony podał wyraźnie (rubryka nr 7.2.1 formularza "PPF"), iż posiada oszczędności w kwocie około 8.000 zł, która bez trudu umożliwia przecież pokrycie pełnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym, w tym opłacenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Kolejnym argumentem, przemawiającym przeciwko przyznaniu wnioskodawcy prawa pomocy jest przy tym fakt, iż posiada on działkę budowlaną "na obszarze wiejskim" o powierzchni 2.400 m2, której wartość określił na 50.000 zł. Skarżący nie podnosił, aby był w jakikolwiek sposób ograniczony w rozporządzaniu tą nieruchomością, czy też, aby została ona zajęta w toku postępowania egzekucyjnego albo obciążona (np. hipotekami). Tymczasem, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, właściciela nieruchomości o niewątpliwie znacznej wartości, która nie służy zaspokojeniu jego podstawowych potrzeb mieszkaniowych, nie sposób uznać za osobę ubogą, gdyż posiada on wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty postępowania sądowego, pomimo tego nawet, że jego dochód miesięczny jest nieznaczny (por.: między innymi postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt II FZ 211/05, z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1444/15 oraz postanowienie tutejszego Sądu z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1395/13 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, które nie służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych strony (jak ma to miejsce w przypadku działki o pow. 2.400 m2 należącej do skarżącego, który zamieszkuje w wynajmowanym lokalu na terenie C.) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, dostępne w CBOSA). Zważywszy powyższe przyjdzie podkreślić, że skarżący powinien mieć świadomość, iż udział w postępowaniu sądowym, z którym mogą się wiązać określone koszty, wymaga wykorzystania własnych możliwości płatniczych. P.T. niewątpliwie ma takie możliwości, gdyż może z łatwością opłacić profesjonalnego pełnomocnika po pierwsze - ze zgromadzonych oszczędności i po drugie - środkami, które mógłby uzyskać ze zbycia bądź obciążenia posiadanej nieruchomości gruntowej. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że wnioskujący nie spełnił przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.