IV SA/Gl 395/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. G., N. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznał prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla K.G. i N.G. od dnia 1 lutego 2009 r. do 30 września 2009 r. w wysokości po 200 zł miesięcznie. Pismem z dnia 12 października 2010 r. Prezydent Miasta Z. poinformował K.G. o wszczęciu z urzędu postępowania zmierzającego do zmiany lub uchylenia powyżej wydanej decyzji z uwagi na fakt pozyskania informacji, iż w lutym i marcu 2009 r. strona otrzymała alimenty za pośrednictwem komornika. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego Prezydent Miasta Z. uchylił prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla K.G. i N.G. od dnia 1 lutego 2009 r. do 31 marca 2009r. w kwocie po 200 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przywołał wpierw treść art. 2 pkt 11, art. 9 ust. 1, art. 18 ust. 1 i art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a następnie wskazał, że z informacji jakich uzyskał od Komornika prowadzącego egzekucję przeciwko osobie zobowiązanej do alimentów to jest przeciwko K.G. wynika, że w lutym 2009 r. przekazał na konto strony kwotę 394,30 zł, a w marcu 2009 r. kwotę 536,20 zł. Następnie organ ten zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona otrzymała w tym okresie alimenty uznaje się za świadczenia nienależnie pobrane. Nadto organ ten podkreślił, że przy składaniu wniosku została poinformowana o konieczności niezwłocznego poinformowania organu pierwszej instancji o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, a o fakcie mającym wpływ na prawo do świadczenia organ pozyskał informację już po wypłacie przedmiotowych świadczeń. Z decyzją tą nie zgodziła się K.G., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym podkreśliła, że w trakcie ubiegania się o przedmiotowe świadczenie na kolejny okres została poinformowana o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia. Wówczas też poinformowała pracownika socjalnego, że otrzymane w lutym i marcu alimenty były alimentami zaległymi, a wysokość tych zaległości sięga 2000 zł. W dalszej części odwołania odwołująca się podniosła, że osobą uprawnioną jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna, a za bezskuteczną egzekucję uznaje się egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. W końcowej części odwołania podkreśliła, że w lutym i marcu 2009 r. otrzymała za pośrednictwem Komornika część należnych jej alimentów, jednakże nie była to pełna kwota, która jej się należy, nadto podniosła, że organ pierwszej instancji wydał decyzję w sprawie w dniu [...] r., a do Komornika informację przekazał dopiero w kwietniu 2009 r. W tej sytuacji jej zdaniem nie zachodzą przesłanki uzasadniające zmianę decyzji przyznającej prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i w to miejsce orzekło zmienić decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. w następującym zakresie: przyznać prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla K.G. i N.G. od 1 lutego 2009 r. do 28 lutego 2009 r. w kwocie po 2,85 zł oraz uchylił prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla K.G. i N.G. od 1 marca 2009 r. do 31 marca 2009 r. w kwocie po 200 zł oraz w pozostałym zakresie pozostawił decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. bez zmian. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść art. 9 oraz art. 2 pkt 2, pkt 11 oraz art. 10 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Następnie organ odwoławczy przybliżył sytuację faktyczną w rozpatrywanej sprawie i wskazał, że Sąd Okręgowy w G. zasądził od K.G. na rzecz małoletnich córek alimenty w kwocie po 200 zł miesięcznie na każde dziecko. W następstwie wniosku strony organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał jej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 lutego 2009 r. do 30 września 2009 r. w wysokości po 200 zł na każde z dzieci. Nadto organ ten zaakcentował, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z. wyegzekwował w lutym 2009 r. na rzecz skarżącej kwotę 394,30 zł a w marcu 2009 r. kwotę 536,20 zł. W dalszej części uzasadnienia organ ten przywołał treść art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a następnie przedstawił własną ocenę zaistniałej sytuacji. Zdaniem organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, iż K.G. i N.G. są osobami uprawnionymi do alimentów od rodzica, a egzekucja ich okazała się bezskuteczna, jednakże w okresie, w którym przyznane zostało im świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymały alimenty za pośrednictwem Komornika, a tym samym wyczerpana została przesłanka pobrania nienależnego świadczenia, zatem zaistniały podstawy prawne do zmiany decyzji przyznającej osobom uprawnionym przysługujące im świadczenie w przypadku lutego 2009 r. w zakresie wysokości, a w przypadku marca 2009 r. do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił precyzyjne wyliczenia przedstawiające wysokość przysługującej pomocy osobom uprawnionym. W konkluzji rozstrzygnięcia organ ten podkreślił, że art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie odnosi się do wysokości przyznanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w danym okresie zasiłkowym, lecz jest związany ze stanem egzekucji zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych w okresie ostatnich dwóch miesięcy przed złożeniem wniosku o świadczenie. Z otrzymaną decyzją nie zgodziła się K.G., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podtrzymała wcześniej podnoszone argumenty. Zdaniem strony alimenty otrzymane w lutym i marcu 2009 r. zaliczone zostały na poczet zaległości, jakie posiada dłużnik alimentacyjny. Nadto podkreśliła, że począwszy od kwietnia 2009 r. Komornik wszelkie środki uzyskane od dłużnika przekazywał na rzecz organu wypłacającego świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przed dokonaniem oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności przywołać należy unormowania prawne, które mają w tym zakresie zastosowanie. Stosownie do postanowień art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Wśród nienależnie pobranych świadczeń w myśl art. 2 pkt 7 lit. "c" cytowanej ustawy wyodrębnia się świadczenia wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona otrzymała alimenty. Z kolei po myśli art. 9 ust. 1 tej ustawy przedmiotowe świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo, a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zgodnie natomiast z treścią art. 10 ust. 1 przedmiotowej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł. Przywołane powyżej przepisy wyznaczają kluczowe elementy postępowań dotyczących przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na fakt dotyczący ubiegania się przez skarżącą o przyznanie przedmiotowego świadczenia w 2009 r. Skarżąca składając wniosek o przyznanie tego świadczenia przedstawiła informację o wysokości dochodów. Dane te pozwoliły organowi pierwszej instancji na ustalenie tego że skarżąca spełnia wymogi do otrzymania wnioskowanej formy wsparcia z uwagi na bezskuteczność prowadzonej egzekucji oraz z uwagi na spełnienie kryterium dochodowego uprawniającego do jego otrzymania. Jednocześnie podkreślić trzeba, że w okresie pobierania przedmiotowego świadczenia skarżąca nie poinformowała organu pierwszej instancji o tym, że komornik sądowy w lutym 2009 r. przekazał jej kwotę w wysokości 394,30 zł, a w marcu 2009 r. kwotę w wysokości 536,20 zł tytułem zasądzonych alimentów. O otrzymaniu powyższych alimentów skarżąca poinformowała organ pierwszej instancji wraz ze złożonym wnioskiem na kolejny okres zasiłkowy. W tej sytuacji faktycznej organ pierwszej instancji uruchomił postępowanie nadzwyczajne zmierzające do zmiany decyzji z dnia [...] r. przyznającej skarżącej prawo do przedmiotowego świadczenia w wysokości 200 zł na każdą z reprezentowanych córek. O uruchomieniu tego postępowania skarżąca została w sposób prawidłowy poinformowana i umożliwiono jej czynny udział w tym postępowaniu. Nadto w ramach postępowania dowodowego organ pierwszej instancji zgromadził dokumenty potwierdzające fakt otrzymywania przez skarżącą alimentów w lutym i marcu 2009 r. W przedstawionym stanie prawnym i faktycznym przyjdzie zgodzić się z organami administracji publicznej wypowiadającymi się w sprawie, że wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające uruchomienie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego zmierzającego do zmiany decyzji przyznającej skarżącej przedmiotowe świadczenie, albowiem w trakcie ubiegania się o jego przyznanie nie poinformowała organu administracji o tym, iż otrzymuje od komornika sądowego alimenty. Potwierdzeniem tego faktu jest argumentacja prezentowana przez K.G., która sprowadza się do tego, że jej zdaniem kwotę otrzymywanych alimentów uznawać należy za spłatę występujących zaległości. Argumentacja podnoszona przez skarżącą nie może być uwzględniona, albowiem sprzeczna jest ona z treścią art. 10 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Jak zostało to powyżej już przytoczone świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznaje się w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże w wysokości nie wyższej niż 500 zł. Oznacza to, że wysokość przyznanego świadczenia nie może przekraczać wysokości ustalonych alimentów. Reguła ta odnosi się również do sytuacji, kiedy osoba zobowiązana w sposób częściowo płaci należne alimenty. W tej sytuacji występuje bezskuteczność egzekucji, a tym samym osoba uprawniona do otrzymywania przedmiotowego świadczenia spełnia wymogi do jego otrzymywania. W tego typu przypadkach wysokość przyznawanego świadczenia oraz otrzymywane od osoby zobowiązanej alimenty w niepełnej wysokości nie mogą przekroczyć bieżąco ustalonej wysokości alimentów. Zatem w przypadku skarżącej, z uwagi na fakt otrzymania w lutym 2009 r. za pośrednictwem komornika sądowego kwoty 394,30 zł, a w marcu 2009 r. kwoty 536,20 zł spełniała ona wymogi do ubiegania się o otrzymanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w lutym 2009 r., jednakże w wysokości jedynie 2,85 zł, albowiem bieżąco ustalone alimenty są na poziomie 200 zł, a w marcu 2009 r. nie spełnia wymogów do otrzymania przedmiotowego świadczenia. W konsekwencji uznać należy, że wyczerpane zostały przesłanki zmiany decyzji z dnia [...] r. w części dotyczącej okresu za który przysługuje osobom uprawnionym przedmiotowe świadczenie jak również jego wysokości w przypadku lutego 2009 r., a w ramach tego postępowania organy administracji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa w takim stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie wniesionej skargi. W tym miejscu przyjdzie dostrzec, że decyzja organu pierwszej instancji zawiera wadliwe odwołanie się do przepisów procesowych, ponieważ jako podstawę jej wydania przywołano art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sytuacji kiedy organ ten dokonywał korekty wcześniej wydanej decyzji administracyjnej, a zatem uruchamiał tryb nadzwyczajny jej weryfikacji. Dostrzeżone uchybienie nie miało wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ prawidłowa podstawa prawna istniała w dniu wydania tych rozstrzygnięć, a ponadto osnowy tych decyzji odpowiadały treści wynikającej z brzmienia tych przepisów. W tym miejscu odnieść należy się także do rozstrzygnięcia organu odwoławczego, otóż organ ten uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty. Podjęcie takiego rozstrzygnięcia posiada umocowanie w treści art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, nadto ustalona przez ten organ wysokość przedmiotowego świadczenia w lutym 2009 r. znajduje oparcie w brzmieniu obowiązujących unormowań prawnych. Dostrzec przy tym należy, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie wprowadza minimalnej wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a tym samym organ ten nie mógł określić wysokości tego świadczenia na wyższym poziomie niż znalazło to odzwierciedlenie w sentencji zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze przyjdzie stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie. W pierwszej kolejności przyjdzie odnieść się do argumentu polegającego na tym, że otrzymane od komornika alimenty zaliczone zostały jako spłata zaległych alimentów, a tym samym nie mogą być brane pod uwagę przy ustalaniu prawa do przedmiotowego świadczenia. Zdaniem składu orzekającego w sprawie stanowisko skarżącej nie może zostać uwzględnione, ponieważ w przypadku świadczenia udzielanego z funduszu alimentacyjnego jako punkt wyjścia przyjmuje się, że osoba uprawniona nie otrzymuje terminowo należnych jej alimentów, a zatem w jej przypadku zawsze występują zaległości alimentacyjne. W tej sytuacji każde przekazanie przez dłużnika alimentacyjnego lub komornika sądowego alimentów osobie uprawnionej będzie skutkowało tym, że za ten okres nie będzie przysługiwało przedmiotowe świadczenie, a jeżeli zostało ono wypłacone to oznacza, że zostało nienależnie pobrane. W rozpatrywanej sprawie sytuacja o tyle się komplikuje, że skarżąca otrzymała przedmiotowe alimenty za pośrednictwem komornika sądowego, a stosownie do obowiązujących unormowań prawnych komornik sądowy obowiązany jest w pierwszej kolejności przekazywać uzyskane środki finansowe od dłużnika alimentacyjnego na konto organu właściwego dla wierzyciela, a nie przekazywać ich osobie uprawnionej do alimentów. Jednakże powyższa sytuacja zaistniała z tego powodu, że przedmiotowe kwoty zostały przekazane skarżącej ze strony komornika sądowego przed wydaniem decyzji z dnia [...] r. przez organ pierwszej instancji, a zatem w momencie, w którym komornik sądowy nie dysponował decyzją administracyjną przyznającą skarżącej wnioskowane świadczenie, a tym samym nie miał podstaw do tego, aby przekazać uzyskane środki od dłużnika alimentacyjnego na konto właściwego organu administracji. Na marginesie przedstawionych rozważań przyjdzie zauważyć, że mocą zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doprowadzono do sytuacji odpowiadającej unormowaniom prawnym wynikającym z treści postanowień ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, natomiast nie jest to równoznaczne z tym, że skarżąca będzie w sposób bezwzględny zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, ponieważ zagadnienie to będzie przedmiotem odrębnego postępowania. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SW