IV SA/Gl 396/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2011 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia 1) odrzucić skargę, 2) przyznać adwokat K. K. kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania R. S. uprawnienia do świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87, poz. 395, ze zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniu. Decyzją tą wskazany organ administracyjny utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r., wydaną na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kolejną decyzją z dnia [...] r., wydaną w trybie art. 154 kpa ten sam organ odmówił uchylenia powyższych decyzji i to rozstrzygnięcie utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] r., także na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07, R. S. wniósł w dniu [...] 2010 r. o wznowienie postępowania, obejmując swoim żądaniem wszystkie negatywne decyzje. Kierownik wskazanego Urzędu wznowił postępowanie, a następnie w dniu 24 lutego 2010 r. wydał decyzję w trybie art. 151 § 1 pkt 2, w zw. z art. 145 a § 1 kpa, którą uchylił wszystkie cztery wyżej wymienione decyzje i przyznał R. S. uprawnienie do świadczenia pieniężnego w maksymalnym wymiarze określonym w art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. S. domagał się przyznania mu przedmiotowego świadczenia na okres od dnia 31 maja 1996 r. ( data uchwalenia ustawy o świadczeniu ). Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 24 lutego 2010 r. W motywach tego rozstrzygnięcia podniósł, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniu orzeka on jedynie o uprawnieniu do świadczenia. Natomiast wypłata świadczenia należy do właściwego organu emerytalno – rentowego ( art. 5 ust. 1 ustawy ). Dodał, że ustawa nie przewiduje przyznania uprawnienia za okres wsteczny. R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ostatnio wydaną decyzję. Jak sprecyzował jego pełnomocnik na rozprawie sądowej, skarżący nie zakwestionował pozytywnego rozstrzygnięcia zawartego w tej decyzji, lecz skarży to, że w decyzji tej nie orzeczono o prawie skarżącego do przedmiotowego świadczenia za okres poprzedzający tę decyzję, w związku z uchyleniem poprzednich negatywnych decyzji. Odpowiadając na skargę organ administracji publicznej orzekający w sprawie postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z dwóch powodów. Po pierwsze – zaskarża ona nieistniejące rozstrzygnięcie ( sententia non existens). Mianowicie zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy decyzję, która w ogóle nie orzeka w przedmiocie objętym żądaniem skargi, a mianowicie w zakresie określenia okresu, za który powinna nastąpić wypłata przyznanego świadczenia pieniężnego. Problem ten mógłby jednak zostać objęty sądową kontrolą, gdyby mieścił się w granicach sprawy administracyjnej ( por. art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm. – dalej: ppsa). Tymczasem ustawa o świadczeniu kompetencje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odnosi wyłącznie do kwestii ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia pieniężnego. Przyznając świadczenie organ ten określa więc jedynie jego wysokość, stosownie do art. 3 ust. 1 cyt. ustawy. Natomiast wypłata świadczenia należy do właściwego organu emerytalno – rentowego, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, względnie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 1996 r. w sprawie trybu wypłacania świadczenia...( Dz. U. Nr 107, poz. 505). W tej sytuacji skarga dotyczy nieistniejącego rozstrzygnięcia i wykracza poza granice sprawy administracyjnej poddanej kognicji organu orzekającego. Jako niedopuszczalna podlega ona odrzuceniu z mocy art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Po drugie – sprawa wypłaty świadczenia pieniężnego nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jak już wskazano świadczenie pieniężne wypłaca właściwy organ emerytalno-rentowy. Wypłata świadczenia, a w tym i określenie okresu, za jaki wypłata następuje ( według reguł z art. 5 ustawy o świadczeniu ), należy więc do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych w rozumieniu art. 476 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, a więc spraw cywilnych, do rozpoznawania których powołane są sądy powszechne ( art. 2 § 1, w zw. z art. 1 kpc). Również charakter cywilny mają ewentualne roszczenia odszkodowawcze skarżącego ( por. postanowienie WSA w Poznaniu z 18.II.2005 r., sygn. IV SA/Po 1527/04, dostępne w internecie). Powyższe okoliczności stanowią podstawę do odrzucenia skargi także w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 ppsa. Z tych względów orzeczono, jak w sentencji, przy czym o wynagrodzeniu adwokata z urzędu postanowiono stosownie do art. 250 ppsa. su.