IV SA/Gl 402/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie może być ona wykonana. Burmistrz K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zobowiązał M.C. do zwrotu w terminie do 31 stycznia 2011 r. kwoty 373,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 10.11.2010 r. strona złożyła oświadczenie, iż w miesiącu lipcu 2010 r. osiągnęła dochód w wysokości 1100 zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Po przeliczeniu dochodu rodziny (bazowego z 2008 r. z uwzględnieniem dochodu uzyskanego w lipcu 2010 r.) organ ustalił, iż wynosi on 575 zł miesięcznie na osobę w rodzinie, w związku z czym przekroczył kryterium ustawowe 504 zł uprawniające do zasiłku. Organ powołując się na § 18 pkt 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. wskazał, że skoro strona uzyskała dochód w lipcu 2010 r. to świadczenia rodzinne nie przysługują jej od miesiąca sierpnia 2010 r. Zostały one natomiast wypłacone do października 2010 r. Tym samym za okres od sierpnia 2010 r. do października 2010 r. świadczenia zostały nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami, o czym orzeczono w decyzji. M.C. złożyła od powyższej decyzji odwołanie, w którym zakwestionowała poprawność obliczenia jej dochodu. Wyjaśniła, że w lipcu 2010 r. uzyskała dochód z rozpoczętej działalności gospodarczej w wysokości 1100 zł i tylko takim dochodem jej rodzina dysponowała, ponieważ mąż zawiesił działalność z dniem 1 grudnia 2009 r. Natomiast dochód męża z tytułu prowadzonej w 2009 r. działalności gospodarczej wyniósł 16.200 zł, a w przeliczeniu miesięcznym dało to kwotę 1350 zł, czyli 450 zł na trzy osoby w rodzinie. Zdaniem odwołującej dochód ten nie przekroczył kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium w celu oceny prawidłowości kwestionowanej decyzji przeanalizowało spełnienie przesłanek wynikających z art. 30 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy. Wskazano, że organ I instancji w dniu [...] r. decyzją znak: [...] przyznał M.C. prawo do zasiłku rodzinnego na okres od 1.11.2009 r. do 31.10.2010 r. na dziecko D.C. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Decyzja została podjęta w wyniku rozpatrzenia wniosku strony z dnia 29 października 2009 r., na którym w części V strona podpisała oświadczenie o zapoznaniu się m. in. z warunkami uprawniającymi do zasiłku rodzinnego, a także podpisała zobowiązanie o konieczności niezwłocznego powiadomienia podmiotu realizującego świadczenia rodzinne o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego (w przypadku zmiany liczby członków rodziny, wyjazdu członka rodziny poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego). Ponadto strona podpisała oświadczenie oznaczone numerem "I", w którym została poinformowana o konieczności niezwłocznego zgłoszenia podmiotowi realizującemu świadczenia rodzinne okoliczności uzyskania lub utraty dochodu, przy czym sytuacje uzyskania/utraty dochodu zostały enumeratywnie wymienione. Prawo do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2009/2010 zostało ustalone w oparciu o dochód członków rodziny z roku bazowego 2008. Wówczas dochód ten pochodził z działalności gospodarczej męża i wynosił 7500 zł za rok 2008, czyli 625 zł miesięcznie. Odwołująca nie pracowała i nie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Podkreślono, że przy okazji składania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2010/2011 strona ujawniła, iż od dnia [...] r. prowadzi działalność gospodarczą, a jej dochód za lipiec 2010 r. wyniósł 1100 zł. Natomiast mąż strony zawiesił działalność gospodarczą z dniem [...] r., na dowód czego został przedstawiony wniosek o wpis do ewidencji o zawieszeniu działalności z potwierdzeniem przyjęcia przez Urząd Miejski w K. W konsekwencji, dodając osiągnięty przez M.C. dochód z tytułu rozpoczętej działalności gospodarczej do dochodu rodziny z roku bazowego 2008 (dochód miesięczny 625 zł) należy dodać kwotę dochodu uzyskanego czyli 1100 zł, co czyni kwotę 1725 zł. Kwota ta podzielona na liczbę członków rodziny daje kwotę 575 zł, przekraczającą kryterium ustawowe 504 zł. Zatem stronie, począwszy od miesiąca sierpnia 2010 r. nie przysługiwało prawo do zasiłku rodzinnego. Zauważono, że informacja o rozpoczęciu działalności gospodarczej przez M.C. w czerwcu 2010 r. została zgłoszona organowi I instancji dopiero w dniu [...] r. W rezultacie decyzja organu I instancji w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kwoty 375,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że zawieszenie działalności gospodarczej przez męża strony nie może zostać uznane za utratę dochodu, albowiem instytucja "zwieszenia działalności gospodarczej" nie jest wymieniona w tym przepisach jako źródło utraty dochodu. Skoro rozpoczęcie działalności gospodarczej jest uzyskaniem dochodu to wyrejestrowanie (rozumiane jako zakończenie działalności, likwidacja działalności) jest utratą dochodu. Zatem zawieszenie działalności, które jest czasową przerwą w działalności, nie może zostać potraktowane jako utrata źródła dochodu. M.C. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyraziła swoje niezadowolenie z decyzji wydanych w jej sprawie i podtrzymała stanowisko zawarte w odwołaniu. Dla skarżącej jest niezrozumiałe dodanie kwoty 1100 zł uzyskanej w 2010 r. do dochodu z bazowego 2008 r., skoro zasiłek rodzinny strona pobierała w 2008/2009 r. W 2009/2010 r. również pobierała zasiłek, gdyż jej dochód nie przekraczał ustawowego kryterium. Podała, że w 2008 r. dochody męża wyniosły 7500 zł, a w 2009 r. 16.200 zł. Natomiast w 2010 r. skarżąca osiągnęła dochód z działalności – po odliczeniu składek, 3.657,51 zł. W odpowiedzi na skargę organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i postulował oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać, bowiem zapadła z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Mianowicie podstawą rozstrzygnięć organów obu instancji było ustalenie, że po doliczeniu do dochodu rodziny skarżącej, rozumianego jako przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochodu skarżącej w kwocie 1100 zł z lipca 2010 r., należy stwierdzić przekroczenie kryterium ustawowego wynoszącego 504 zł. Stanowisko to jest sprzeczne z ugruntowaną w orzecznictwie sądowym wykładnią przepisów art. 3 pkt 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Podkreśla się w szczególności, że literalne rozumienie § 18 ust. 1 rozporządzenia, takie jakie zaprezentowały organy administracyjne, prowadziłoby do wniosku, że przepis ten jest niezgodny z ustawą i Konstytucją (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1321/10 i powołane w nim orzecznictwo). Sąd w niniejszym składzie całkowicie podziela tą linię judykatury, która w rezultacie wypracowała pogląd, że sposób wyliczenia dochodu, o którym stanowi przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia polegać musi na ponownym ustaleniu przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku bazowym z uwzględnieniem uzyskanego dochodu. W niniejszej sprawie, nawet uznając zasadność doliczenia do dochodu bazowego dochodu uzyskanego przez skarżącą w lipcu 2010 r. w kwocie 1100 zł z powołaniem na § 11 ust. 3 rozporządzenia, nie ulega żadnych wątpliwości, że poprzednio ustalony miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w kwocie 208,33 zł, nie przekroczy po tym doliczeniu kwoty 504 zł. Wbrew ustaleniom organów nie doszło zatem do wypłacenia świadczeń rodzinnych mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do tych świadczeń, a w konsekwencji nie doszło do nienależnego pobrania owych świadczeń w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według stanu prawnego, w jakim te organy orzekały w sprawie. Możliwość dokonania stanowczej oceny prawnej jednoznacznego stanu faktycznego sprawy z jednej strony zwalnia Sąd z konieczności rozważania innych zagadnień mogących rodzić wątpliwości prawne, jak np. kwestia orzekania o nienależnie pobranym świadczeniu bez wydania uprzednio decyzji w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a z drugiej – wskazanie co do dalszego postępowania organu odwoławczego może się ograniczyć do stwierdzenia jego bezprzedmiotowości, co uzasadnia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Z tych względów z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. SW