IV SA/Gl 404/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013 r. sprawy ze skargi E.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Zastępca Dyrektora ds. Pomocy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. decyzją z dnia [...] roku znak: [...] odmówił przyznania E.P. zasiłku rodzinnego na rzecz córki – A. P., w okresie od 1 stycznia 2006 roku do 31 marca 2006 roku oraz przyznał jej prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz córki od dnia 1 kwietnia 2006 roku do 31 sierpnia 2006 roku w kwocie miesięcznej 43 złotych i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2005/2006 w kwocie 90 złotych. W pierwszej części uzasadnienia przedstawiono przebieg postępowania, wszczętego w dniu 30 stycznia 2006 r., w ramach którego zapadło kilka orzeczeń organu pierwszej instancji oraz organu odwoławczego. Ostatnim z nich, podjętym w dniu [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W kolejnej części dokonano analizy stanu prawnego i faktycznego sprawy. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 ustawy tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Definicja dochodu członka rodziny została określona w art. 3 pkt. 2a ustawy – jest to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, iż rodzina wnioskodawczyni składa się z dwóch osób (wnioskodawczyni oraz jej córki) . Dochód w okresie od 1 września 2005 r. do 31 marca 2006 r., w przeliczeniu na członka rodziny, wyniósł 1374,75 zł i tym samym przekroczył kryterium dochodowe wskazane w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych o kwotę wyższą od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym 2005/2006. Natomiast w okresie od 1 kwietnia 2006 r. do 31 maja 2006 r. miesięczny dochód wyniósł 189,14 zł., z kolei w okresie od 1 czerwca 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. 434,16 zł. Wobec powyższego przyznano stronie zasiłek rodzinny na dziecko w okresie od 1 kwietnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. Od tej decyzji E.P. złożyła odwołanie, wnosząc o przyznanie świadczeń rodzinnych i dodatku do tych świadczeń od września 2005 roku do marca 2006 roku oraz stosownych odsetek za każdy miesiąc, aż do dnia wypłacenia świadczeń . Ponadto wniosła o waloryzację świadczeń rodzinnych od kwietnia do sierpnia 2006 r. i stosowne odsetki do dnia wypłaty tych świadczeń. Domagała się także zwrotu kosztów, które poniosła od września 2005 r. w związku z załatwianiem sprawy. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. Jak podniesiono w uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym w okresie od 1 września 2005 r. do 31 marca 2006 r. wnioskodawczyni nie spełniała kryterium dochodowego do uzyskania świadczeń rodzinnych. Odnosząc się do żądań strony zawartych w odwołaniu stwierdzono, iż że brak podstaw prawnych do wypłaty świadczeń ż odsetkami, jak również zwrotu kosztów, które poniosła od września 2005 r. w związku z załatwianiem sprawy. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 56 § 1 k.p.a. osobie, która stawiła się na wezwanie, przyznaje się koszty podróży i inne należności według przepisów o należności świadków i biegłych w postępowaniu sądowym. Dotyczy to również kosztów osobistego stawiennictwa stron, gdy postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została bez swojej winy błędnie wezwana do stawienia się. Żądanie zwrotu należności należy zgłosić organowi, przed którym toczy się postępowanie przed wydaniem decyzji, pod rygorem utraty roszczenia (§ 2). Takie sytuacje nie miały jednak miejsca w postępowaniu przed organem odwoławczym. W ocenie Kolegium, że materiał dowodowy został przez organ I instancji zebrany i oceniony w sposób prawidłowy, organ wyczerpująco również wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. W skardze z dnia 5 kwietnia 2012 r. E.P. podnosi, iż wniosek o zasiłek rodzinny składała w dniu 30 września 2005 r. na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. Decyzja organu I instancji obejmuje tylko okres od 1 kwietnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. Wnosi, w związku z tym, o wypłacenie odsetek ustawowych od kwoty 43 zł za każdy miesiąc, aż do dnia wypłacenia zasiłku. Uznaje ponadto, że skoro wniosek o przyznanie zasiłku oraz o dodatki do zasiłku został złożony w dniu 30 września 2005 r., to milczenie organu oznacza akceptację tego wniosku. Stąd żąda wypłacenia tych świadczeń, wraz z odsetkami ustawowymi od 1 września 2005 r. do 31 marca 2006 r. Ze względu na fakt, iż skarżąca wraz z córką mieszka w odległości 9 km od szkoły wnosi o zwrot pieniędzy wydanych na bilety szkolne za okres od 1 września 2009 r. do czerwca 2010 r. i od 1 września 2010 do czerwca 2011 z odsetkami ustawowymi za każdy miesiąc, jak również o 100 zł za rok szkolny 2009/2010. Poza tym żąda zwrotu kosztów jakie poniosła w związku z załatwianiem sprawy świadczeń rodzinnych od września 2005 r. do dnia dzisiejszego (chodzi o koszty przejazdów, koszty sądowe, koszty kserokopii oraz koszty przesyłek poleconych). Koszty te wynikają z opieszałości urzędników. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, argumentując tak jak w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j z 2012 r., poz. 270, zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] roku znak: [...], którą organ I instancji odmówił przyznania E.P. zasiłku rodzinnego na rzecz córki – A.P., w okresie od 1 stycznia 2006 roku do 31 marca 2006 roku oraz przyznał jej prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz córki od dnia 1 kwietnia 2006 roku do 31 sierpnia 2006 roku w kwocie miesięcznej 43 złotych i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2005/2006 w kwocie 90 złotych. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm., dalej: u.ś.r.), określające warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy organ I instancji, realizując wniosek E.P. z dnia 30 stycznia 2006 r. decyzją z dnia [...] r. przyznał jej zasiłek rodzinny na córkę – A.P. oraz dodatek do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Sporną w sprawie pozostaje, w istocie rzeczy, kwestia daty nabycia uprawnień do zasiłku, co wiąże się z datą złożenia wniosku przez skarżącą . Zdaniem skarżącej wniosek taki został przez nią złożony w dniu 30 września 2005 r., co w świetle art. 24 ust. 1 i 2 u.ś.r. skutkowałoby koniecznością ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. Zgodnie bowiem z art.3 pkt. 10 u.ś.r., w wersji obowiązującej w tym czasie, okres zasiłkowy oznaczał okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Przyjdzie jednak zauważyć, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Natomiast w szczególnej sytuacji, kiedy ma miejsce utrata dochodu (co miało miejsce w przedmiotowej sprawie), która w konsekwencji powoduje spełnienie kryterium dochodowego o jakim mowa w art. 5 ust. 1 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu (§ 17 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Jak wynika z akt sprawy w dniu 5 października 2005 r. do organu I instancji wpłynął wniosek E.P. w przedmicie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego świadczenia. Jednakowoż, ze względu na nieuzupełnienie w terminie (chodziło m.in. o zaświadczenie z US o wysokości należnego zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004 r. oraz oświadczenie o dochodzie uzyskanym z pozarolniczej działalności) wniosek został pozostawiony bez rozpatrzenia (k-21). Wobec tego dopiero ponowny wniosek z dnia 30 stycznia 2006 r., spełniający formalne wymagania, spowodował wszczęcie przedmiotowego postępowania (k 4-13). Wniosek ten obejmował zasiłek rodzinny na córkę oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Organ I instancji podejmując decyzję z dnia [...] r., uwzględniając ustalenia poczynione w trakcie postępowania wyjaśniającego, w tym dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz alimenty, uznał iż w okresie od 1 września 2005 r. do 31 marca 2006 r. miesięczny dochód netto na członka rodziny wynoszący 1374,75 zł przekraczał kryterium dochodowe określone w u.ś.r. (504 zł). Natomiast, ze względu na utratę dochodu i dochód wynoszący 189,14 zł, kryterium to zostało spełnione od 1 kwietnia 2006 r. Tym samym, zgodnie z § 17 ust. 3 cyt. wyżej rozporządzenia, prawo do świadczeń rodzinnych ustalono od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu. Wobec powyższego zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz prawa procesowego. Konkluzja powyższa ma zasadnicze znaczenie dla oceny zarzutów (żądań) podnoszonych w skardze . W pierwszym rzędzie przyjdzie stwierdzić, iż organy prawidłowo określiły okres, na jaki świadczenie zostało przyznane. Brak było podstaw do ustalenia prawa do świadczeń od 1 września 2005 r. Nie ma także podstaw prawnych w przepisach prawa administracyjnego do wypłaty odsetek ustawowych, o jakie wnosi skarżąca od niewypłaconych świadczeń , jak również od tych, które wypłacono dopiero po wydaniu decyzji z [...] r Podobnie rzecz się ma z żądaniem dotyczącym zwrotu kosztów, jakie poniosła skarżąca w związku z załatwianiem sprawy świadczeń rodzinnych. Kolegium wyjaśniło w swojej decyzji w jakich przypadkach jest możliwe żądanie zwrotu takich kosztów. Poza zakresem rozpoznania Sądu pozostała kwestia zwrotu pieniędzy wydanych na bilety szkolne za okres od 1 września 2009 r. do czerwca 2010 r. i od 1 września 2010 do czerwca 2011 z odsetkami ustawowymi za każdy miesiąc, jak również o 100 zł za rok szkolny 2009/2010., bowiem żądanie to zostało sformułowane dopiero w skardze. Adresatem takiego żądania może być jedynie właściwy organ administracji publicznej. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, zaś zawarte w skardze zarzuty nie mogły odnieść skutku, skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. p.p.s.a.