IV SA/Gl 406/06
WyrokWSA w Gliwicach2007-02-15
Skład orzekający: Wiesław Morys, Tadeusz Michalik, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadanie przez wnioskodawcę samochodu osobowego, nawet jeśli został nieodpłatnie użyczony innej osobie, może stanowić podstawę do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego z powodu "rażącej dysproporcji" między niskimi dochodami a stanem majątkowym?Ratio decidendi
Posiadanie przez wnioskodawcę samochodu osobowego, nawet jeśli został nieodpłatnie użyczony innej osobie na określony czas, może stanowić podstawę do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, jeśli organ ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. Samochód taki, w kontekście niskich dochodów i potrzeb mieszkaniowych, nie jest traktowany jako dobro niezbędne, a jego posiadanie może sugerować zdolność do pokrywania wydatków mieszkaniowych z własnych środków.Stan faktyczny
Skarżący A. i S. D. ubiegali się o dodatek mieszkaniowy, jednak organ pierwszej instancji odmówił jego przyznania, wskazując na "rażącą dysproporcję" między niskimi dochodami a posiadaniem przez wnioskodawcę samochodu osobowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę do WSA, argumentując, że posiadanie jednego samochodu, użyczonego innej osobie, nie powinno stanowić podstawy do odmowy, a pojęcie "rażącej dysproporcji" zostało błędnie zinterpretowane.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007r. sprawy ze skargi A. D. i S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Prezydent Miasta G. orzekł odmówić S. D. przyznania dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu [...]r. ustalono, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazująca, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowanym lokalem mieszkalnym wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Jest właścicielem m.in. samochodu osobowego [...] o dość dużej wartości szacunkowej który to w/g przedłożonej umowy został użyczony nieodpłatnie M. W.. Organ rozpatrując wniosek oraz sytuację dochodową i majątkową gospodarstwa domowego wskazał, iż skoro samochód jest własnością wnioskodawcy, to może nim rozporządzać m.in. w ten sposób, że jeżeli jest w niedostatku to może sprzedać samochód i wykorzystać uzyskane środki pieniężne na bieżące i niezbędne potrzeby rodziny. Organ zauważył, iż na majętność gospodarstwa domowego wskazuje również własnościowy charakter mieszkania. Stąd też mając na uwadze powyższe, pomimo spełnienia kryteriów dyktowanych przepisami ustawy, tj. posiadania tytułu prawnego do lokalu, nieprzekraczonej powierzchni i dochodu, powołując się na art. 7 ust 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych postanowił jak na wstępie.
W odwołaniu od tej decyzji A. D. i S. D. wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji z uwagi na naruszenie prawa polegające na wadliwej interpretacji pojęcia "rażącej dysproporcji", o której mowa w art. 7 ust. 3 ustawy. W uzasadnieniu odwołania podnosili, że z wnioskiem o przyznanie dodatku wystąpili w związku z rażącym obniżeniem dochodów z powodu urodzenia się 2 dzieci bliźniaków i koniecznością przejścia żony na urlop wychowawczy. Samochód będący przyczyną odmowy [...] kupiony został jako używany [...] lat temu, obecnie ma [...] lat i został użyczony nieodpłatnie w celu obniżenia kosztów utrzymania. Jest to forma przewidziana w K.c. i organ nie wskazał, co w niej niewłaściwego. Dodali, że ich dochody są na tyle małe, a potrzeby na tyle duże, iż muszą żyć bardzo skromnie i odmawiać sobie wszystkiego. Konieczność zapłacenia opłat za mieszkanie powoduje, że muszą sobie odmawiać podstawowych potrzeb. Dodali, że wywiad został przeprowadzony tendencyjnie i niezgodnie z intencją ustawodawcy, a słowo "rażące" zostało nieprawidłowo zinterpretowane. Uzasadnienie decyzji jest wewnętrznie sprzeczne, oparte na niespójnych przesłankach i prowadzi do niewłaściwych wniosków. Stąd też - zdaniem odwołujących się - biorąc pod uwagę dochody rodziny, jak też rozmiar lokalu wniosek o przyznanie dodatku jest w pełni zasadny.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydana na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano na kryteria od których spełnienia uzależniona jest kwestia przyznania dodatku mieszkaniowego, uregulowane w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734). Odnosząc się do ustalonej w toku postępowania administracyjnego sytuacji materialnej wnioskodawcy organ odwoławczy podniósł, iż spełnia on kryteria ustawowe niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego dodatku w zakresie posiadania tytułu prawnego do lokalu o nie przekroczonej powierzchni normatywnej i dochodu w wysokości nie przekraczającej określonych wartości.
Podkreślono przy tym , iż stosownie do postanowień art. 7 ust. 1 powołanej ustawy dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz, prezydent miasta, przy czym -stosownie do treści ust. 3 pkt 1 cytowanego artykułu w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 08 października 2004 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 240, poz. 2406) -organ ten odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.
W tej mierze zaakcentowano, iż przepis powyższy zobowiązuje organ do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego mimo spełnienia kryteriów do jego otrzymania wówczas, gdy występują określone w nim sytuacje.
Organ podniósł, iż w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której organ pierwszej instancji w dniu [...]r. przeprowadził wywiad środowiskowy i ustalił sytuację dochodową, zawodową, zdrowotną i rodzinną ubiegającego się o dodatek, a ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że gospodarstwo domowe wnioskodawcy mimo zadeklarowanej trudnej sytuacji materialnej posiada samochód osobowy marki [...] rok prod. [...] r. nabyty w [...] r. o wartości deklarowanej ok. [...]zł - [...]zł, który -zgodnie z umową z dnia [...] września 2005 r. został użyczony M. W. na okres do [...] grudnia 2006 r.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego podniesione w odwołaniu okoliczności nie zmieniają faktu, że mimo deklarowania trudnej sytuacji materialnej gospodarstwo domowe wnioskodawcy posiada samochód osobowy. Zachodzi zatem sytuacja, o której mowa wart. 7 ust. 3 powoływanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z akt sprawy wynika bowiem, że deklarowany miesięczny dochód 5 -osobowego gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynosi [...] zł brutto (tj. przed potrąceniem zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne). Pełne wydatki za mieszkanie wynoszą według deklaracji [...]zł. Do tego dochodzą wydatki na energię elektryczną, opał (lokal nie posiada instalacji centralnego ogrzewania) a także koszty wyżywienia i środki czystości. Posiadanie w takiej sytuacji samochodu osobowego świadczy właśnie o rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. O zasobności osób ubiegających się o dodatek mieszkaniowy świadczą bowiem nie tylko zadeklarowane dochody, lecz również posiadane dobra materialne takie jak samochód, dom, działka, lokaty bankowe itp..
Organ zaznaczył, iż okoliczności dotyczące zawarcia umowy użyczenia samochodu jak i ponoszenia kosztów utrzymania samochodu przez biorącą w użyczenie nie mają wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Podstawę odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego stanowi bowiem rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe na wydatki mieszkaniowe, niezależnie od sposobu nabycia danego majątku czy też subiektywnego przekonania strony o konieczności jego posiadania.
Zdaniem Kolegium analiza przepisów o ustawy o dodatkach mieszkaniowych prowadzi do wniosku, iż z przepisów tych wynika, że chodzi o cały majątek strony i osób z nią wspólnie gospodarujących bez względu na okres, w jakim majątek ten został nabyty i źródła jego pochodzenia; jedynie przy samochodach strona powinna określić rocznik oraz datę jego nabycia. Okoliczności takie jak: źródło nabycia danego majątku czy też subiektywne przekonanie strony o konieczności jego posiadania nie wymagają badania. Z tych też względów bez znaczenia jest w jakich celach i przez kogo wykorzystywany jest samochód i kiedy i w jaki sposób został nabyty.
Niezależnie od powyższego podkreślono, że właścicielem pojazdu w świetle obowiązującego prawa jest bowiem osoba, na którą pojazd jest zarejestrowany, a zatem obowiązek ponoszenia koniecznych opłat związanych z posiadaniem samochodu (ubezpieczenie OC, roczne przeglądy techniczne i przeglądy okresowe) ciąży na wnioskodawcy jako właścicielu przedmiotowego pojazdu.
Ponadto zaakcentowano, że wnioskodawca z jednej strony podkreśla, że ich dochody są na tyle małe, a potrzeby - w tym konieczność zapłacenia opłat za mieszkanie - na tyle duże, że muszą żyć bardzo skromnie i odmawiać sobie wszystkiego.
Organ podkreślił, iż z drugiej strony wnioskodawca będąc w trudnej sytuacji finansowej zdecydował się na zawarcie umowy użyczenia samochodu, podczas gdy prawo przewiduje również inne, korzystniejsze dla wnioskodawcy formy umowy. Przy umowie dotyczącej korzystania z samochodu jest to o tyle istotne, że samochód należy do tych dóbr materialnych, których wartość z każdym rokiem maleje.
Organ zaakcentował, iż w orzecznictwie dodatek mieszkaniowy określany jest jako rodzaj publicznoprawnego świadczenia pieniężnego mającego na celu pokrycie z funduszy publicznych (gminnych) części kosztów utrzymania mieszkania jakie obowiązana jest ponosić osoba uprawniona do otrzymywania takiego dodatku. Dodatek ten przyznawany jest osobom o niskich dochodach i ma służyć zaspokajaniu potrzeb podstawowych. Zaspokojenie tych potrzeb ma związek z realizacją zasady sprawiedliwości społecznej (por. wyrok TK K 16/03 z dnia 21 lipca 2004 r. -OTK-A 2004/7/68).
Posiadanie zaś samochodu osobowego do takich potrzeb nie należy. Środki pieniężne, które wnioskodawca przeznacza na ten cel winny w pierwszej kolejności zostać przeznaczone na czynsz i inne opłaty związane z utrzymaniem mieszkania. Strona posiadane środki finansowe przeznacza natomiast na koszty utrzymania i eksploatacji samochodu (paliwo, ubezpieczenie, roczne przeglądy techniczne i okresowe) licząc, iż koszty utrzymania zajmowanego mieszkania zostaną częściowo pokryte z dodatku mieszkaniowego. Osoba korzystająca z dodatku mieszkaniowego ma bowiem zmniejszone wydatki z tytułu czynszu, a zatem można przyjąć, że w sposób pośredni samochód byłby utrzymywany z tego dodatku.
W tej sytuacji – zdaniem organu odwoławczego - uznać należy, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący A. i S. D. podnosili, że decyzja Kolegium została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a jej uzasadnienie pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez wadliwą, błędną, a wręcz tendencyjną ich interpretację. Odmowa oparta jest na nieprawdziwej i niesprawiedliwej ocenie ich stanu majątkowego, nie spełniającej wymogów faktycznych i prawnych. Pojęcie "rażąca dysproporcja" -zdaniem skarżących -wskazuje na sytuacje wyjątkowe. Wzór oświadczenia o stanie majątkowym zawiera zestaw pięciu grup pytań, a każdy z punktów ma jeszcze podpunkty. Punkt III pp 1 zawiera pytanie o samochody, a nie o samochód. Użycie liczby mnogiej jest -zdaniem skarżących -nieprzypadkowe, a zatem chodzi o osoby posiadające kilka samochodów i to drogich marek. Z przepisu tego nie wynika, że wpisanie jakiegokolwiek składnika majątkowego świadczy już o rażącej dysproporcji. Posiadanie jednego samochodu służącego jako środek transportowy do wożenia członków rodziny, którego koszt utrzymania jest tożsamy z kosztami przejazdów komunikacji publicznej nie może stanowić podstaw do sformułowania tezy o rażącej dysproporcji. Podnieśli, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych jest ustawą o celowej pomocy państwa i jest to pomoc skierowana tylko na dopłatę do kosztów utrzymania mieszkania o określonej powierzchni dla osób, których dochód nie przekracza określonego w ustawie kryterium, a wprowadzanie dodatkowych kryteriów jest niedozwolone i zbędne. Ustawodawca nie narzuca jak należy wydatkować własne środki finansowe, a oczywistym jest, że inne są wydatki i potrzeby rodzin, gdzie są małe dzieci a inne osób starszych, ale to nie znaczy, że prezydent ma prawo wskazywać na co należy wydatkować te środki. Wnosili o uchylenie decyzji i przyznanie dodatku mieszkaniowego. Skarżący podtrzymali prezentowane stanowisko w kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2006 r..
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczas prezentowane stanowisko. Nie podzieliło tez zarzutów skargi.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje.
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.
Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W szczególności należy podkreślić , że organ odwoławczy wyjaśnił sprawę w stopniu dostatecznym do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgromadził istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je ocenił mając na uwadze całokształt zebranego materiału dowodowego, zasady logiki , doświadczenia życiowego i zawodowego. Ocena ta nie narusza prawa, a co za tym idzie nie sposób jej podważyć. Trafnie dowody te przyjął organ odwoławczy za podstawę poczynienia nie nasuwających zastrzeżeń ustaleń faktycznych, które z kolei uczynił przedmiotem poprawnych rozważań prawnych. W końcu zajęte stanowisko umotywował w sposób przekonujący stosownie do dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Wywody te prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja nie uchybia przepisom prawa procesowego.
Obowiązująca ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. nr 71, poz. 734 z późn. zmianami) w art. 2, art. 5 do 7 reguluje zasady przyznawania i wypłacania dodatków mieszkaniowych osobie spełniającej łącznie dwa kryteria - powierzchniowe i dochodowe. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty.
Zgodnie z art. 2, art. 3 i art. 5 tej ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, które spełniają łącznie następujące warunki:
1. mają jeden z tytułów do zajmowania lokalu wymienionych w ust.1 art.2,
2. średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza 175% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym,
3. powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza powierzchni normatywnej z art. 5 ust. 1 i ust. 2 o więcej niż 30% lub 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%.
Przestrzeganie wyżej wymienionych kryteriów jest obligatoryjne, a niespełnienie chociażby jednego z nich nie pozwala organowi na przyznanie dodatku mieszkaniowego.
Wskazać przy tym należy, iż organ administracji samorządowej ma obowiązek przyznać dodatek mieszkaniowy wnioskodawcy, który spełnia określone w ustawie o dodatkach mieszkaniowych przesłanki do wydania decyzji pozytywnej, chyba , że zachodzą przewidziane w treści art. 7 ust. 3 pkt. 1 i pkt. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dwa przypadki odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, które stanowią wyjątek od cytowanej wyżej zasady.
Zgodnie z tym przepisem uprawniony organ, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że:
- występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe,
lub faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji.
Z akt sprawy wynika, że skarżący mieszkają z trójką dzieci. Rodzina zajmuje mieszkanie o powierzchni [...]m². Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego. A. D. przebywa na urlopie wychowawczym. Dochody z okresu trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wynoszą [...]zł., miesięcznie -[...]zł, czyli na osobę - [...]zł. Wydatki na mieszkanie za ostatni miesiąc wynosiły [...]zł.
Zatem skarżący spełniali kryteria ustawowe niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego.
Spełnianie powyższych kryteriów jest jednak niewystarczające do przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organy orzekające w sprawie ustalą, że występuje rażąca dysproporcja, pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe (art. 7 ust. 3 pkt. 1 omawianej ustawy).
Przywołany przepis zawiera kilka przesłanek, które należy zanalizować. Po pierwsze jest to rażąca dysproporcja, a więc istotna, wyraźna, oczywista i niewątpliwa asymetria, różnica (p. Nowy słownik poprawnej polszczyzny pod red. Andrzeja Markowskiego, Warszawa 1999, str.184 i 830) pomiędzy dalej wskazanymi wielkościami. A są nimi niskie dochody wykazane w złożonej deklaracji i faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy. Po wtóre ta rażąca dysproporcja winna być taka, że wskazuje na to, iż jest w stanie uiszczać wydatki na mieszkanie wykorzystując własne środki. Przeto w przepisie tym chodzi o taki stan rzeczy, w którym wnioskodawca deklaruje niskie dochody, pozostające w rażącej sprzeczności z rzeczywistym stanem majątkowym, który to stan przemawia przeciwko przyznaniu dodatku. Rażąca dysproporcja jest pojęciem ocennym. Niemniej jednak można stwierdzić, że przesłankami odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego na podstawie art.7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz.734 ze zm.) są: wyraźna i oczywista różnica (asymetria) pomiędzy deklarowanymi dochodami wnioskodawcy a jego stanem majątkowym wyrażająca się posiadaniem wartościowych i ponadstandardowych przedmiotów lub zasobów.
Bezspornym jest, iż skarżący są właścicielami samochodu osobowego [...] (rocznik [...]) wartości około [...]–[...]zł.. Samochód ten – jak to wynika z treści umowy z dnia [...] września 2005 r. – został nieodpłatnie użyczony M. W. do dnia [...] grudnia 2006 r. ( tj. na okres 16 miesięcy) . Z powyższego można przeto wysnuć uprawniony wniosek, iż samochód ten nie jest rodzinie skarżących niezbędny. Świadczy o tym niezbicie fakt oddania go do użytkowania innej osobie na stosunkowo długi okres i to nieodpłatnie.
W tym miejscu godzi się zauważyć, iż skarżący podnoszą w skardze, iż samochód w ich wielodzietnej rodzinie nie jest luksusem, gdyż służy rodzinie do przemieszczania się i nie jest dobrem przynoszącym dochód.
W tej mierze należy zauważyć w rozumowaniu skarżących widoczną sprzeczność, albowiem gdyby faktycznie samochód ten służył pięcioosobowej rodzinie skarżącego do przemieszczania się i był w tej mierze niezbędny rodzinie, to nielogiczna jest sytuacja w której rodzina skarżącego w sposób dobrowolny (i nieodpłatnie) pozbywa się faktycznego władztwa nad tym pojazdem, a co za tym idzie rezygnuje z możliwości każdoczesnego i dowolnego przemieszczania się tym samochodem.
Należy przy tym zaznaczyć, iż nie sposób wykluczyć, że odmienna mogłaby być ocena wspomnianego samochodu jako składnika majątku skarżących w przypadku, gdyby samochód ten faktycznie służył pięcioosobowej rodzinie skarżących jako podstawowy środek komunikacji ( a nie został użyczony osobie trzeciej). W takim przypadku – zdaniem Sądu – należałoby ustalić wydatki na utrzymanie tego samochodu. Należałoby także wyjaśnić pod względem potrzeb skarżących i jego rodziny ewentualne korzyści czy straty w razie sprzedaży pojazdu. Koniecznym byłoby tez zbadanie, czy w takim wypadku skarżący i ich dzieci ponosiliby wydatki na środki komunikacji publicznej (których nikt nie sfinansowałby) , a co być może wydatnie obciążyłoby ich budżet, nie mówiąc o uciążliwości. Koniecznym byłoby także ustalenie proporcji między wydatkami na utrzymanie samochodu, a wydatkami ponoszonymi na komunikację publiczną.
Konieczność przeprowadzenia takich ustaleń jednakże w niniejszej sprawie nie zaszła, a to z uwagi na fakt użyczenia przez skarżących tego samochodu osobie trzeciej na okres 16 miesięcy, co zdaniem Sądu Administracyjnego jednoznacznie wskazuje, iż przedmiot ten nie jest dobrem niezbędnym i koniecznym dla rodziny skarżących.
Godzi się także zauważyć, iż skarżący podkreślają, iż żyją bardzo skromnie, oszczędzają na wszystkim i nie kupują wielu rzeczy, które potrzebne są do normalnego funkcjonowania, a przyznany dodatek stanowiłby dla nich istotną pomoc. Z drugiej jednak strony zawarli umowę użyczenia posiadanego samochodu (a nie np. umowę dzierżawy) , rezygnując tym samym z jakiegokolwiek zysku, podczas gdy samochód należy do tych dóbr majątkowych, których wartość z roku na rok w sposób ewidentny maleje. Przykładowo można tu wskazać okoliczność podniesioną przez organ odwoławczy, iż wartość rzeczonego samochodu w złożonym 6 miesięcy wcześniej wniosku o dodatek mieszkaniowy (kwiecień 2005 r.) skarżący oszacowali na [...] zł., podczas ,gdy obecnie wartość ta została określona na [...]–[...]zł.
Na zakończenie trzeba wskazać, iż dodatek mieszkaniowy jest jako rodzaj świadczenia o charakterze publicznoprawnym przeznaczonym dla osób o niskich dochodach i ma służyć zaspokojeniu potrzeb podstawowych. Skoro zaś skarżący są właścicielami stosunkowo (w odniesieniu do ich stanu majątkowego) cennego przedmiotu jakim jest samochód, a jednocześnie jak już wyżej wykazano pojazd ten nie jest przedmiotem niezbędnym i służącym rodzinie skarżących, to uprawnionym jest przyjęcie, iż takim przypadku mamy do czynienia z tzw. "rażącą dysproporcją" w rozumieniu przepisu art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
Co do podnoszonej w skardze kwestii, iż wzór oświadczenia o stanie majątkowym zawiera zestaw pięciu grup pytań, a każdy z punktów ma jeszcze podpunkty. Punkt III pp 1 zawiera pytanie o samochody, a nie o samochód, a użycie liczby mnogiej jest -zdaniem skarżących -nieprzypadkowe, a zatem chodzi o osoby posiadające kilka samochodów i to drogich marek , wskazać należy, iż rozumowanie to jest błędne, albowiem gdyby podzielić pogląd skarżących to przy ocenie stanu majątkowego wnioskodawcy organy nie mogłyby np. uwzględnić majątku osoby posiadającej jeden samochód np. o wartości 300.000,00 złotych, co samo w sobie wskazuje na niedorzeczność takiego rozumowania, jako sprzecznego z podstawowymi celami funkcjonowania instytucji dodatku mieszkaniowego.
Stanowisko organu odwoławczego zostało - zdaniem Sądu – wyczerpująco i starannie umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazuje na podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Organy odwoławczy rozpatrując niniejszą sprawę nie dopuścił się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo ocenił zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszył przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i zasadniczo prawidłowych rozważań prawnych.
Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło