IV SA/Gl 407/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...] zł /[...] zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania. Ł.M. wnioskiem z dnia [...] r., do którego dołączyła deklarację o wysokości dochodów oraz dowody wypłat [...] za ostatnie trzy miesiące poprzedzające złożenie wniosku, wniosła o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Z wniosku tego wynika, że w/wym. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej [...] m2, a jej miesięczny dochód wynosi [...] zł. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych, na podstawie art. 104 k.p.a., art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), odmówił przyznania Ł. M. dodatku mieszkaniowego wyjaśniając w uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia, że wartość wyliczonego świadczenia jest wielkością ujemną. Od powyższej decyzji Ł.M. wniosła odwołanie, podnosząc, że jej dochód netto wynosi [...] miesięcznie, a czynsz [...] zł miesięcznie. Na zakup węgla wydaje ok. [...] zł, mieszkanie natomiast jest [...] przez [...] miesięcy w roku. Ponadto podała, że jest osobą w starszym wieku, schorowaną i dużo pieniędzy przeznacza na lekarstwa i lekarzy. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dochód gospodarstwa domowego odwołującej się z trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym, która w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji wynosiła [...]-zł. Nadto, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy w przypadku, gdy średni miesięczny dochód jest równy lub wyższy od 150% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym lecz nie przekraczał odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1 tej samej ustawy, wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek mieszkaniowy w wysokości 20% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym. W rozpatrywanej sprawie dochód skarżącej w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wyniósł [...] - zł., czyli [...] – zł. miesięcznie. Zatem dochód ten nie przekroczył [...] % najniższej emerytury i jest wyższy od [...] % kwoty najniższej emerytury. Wydatki na mieszkanie wynoszą natomiast [...] - zł. i zostały przeliczone do wydatków jakie strona ponosiłaby za zajmowany lokal mieszkalny, gdyby wchodził on w skład mieszkaniowego zasobu gminy zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wydatki te wynoszą zatem [...] zł, co na powierzchnię normatywną, która dla jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] m2 stanowi [...] zł, z czego do podstawy obliczenia dodatku przyjmuje się [...]% ponoszonych wydatków, co stanowi kwotę [...] zł. Kwotę tę powiększono o ryczałt z tytułu braku centralnego ogrzewania ([...] zł), baku ciepłej wody ([...] zł) i braku gazu przewodowego ([...]zł) - zł. Kwota uzyskana w ten sposób, tj. [...] zł została pomniejszona o udział gospodarstwa domowego w kosztach utrzymania mieszkania tj. o kwotę [...] - zł. ([...]% z kwoty [...] zł.). W wyniku dokonania powyższych wyliczeń ustalono, że obliczony na tej podstawie dodatek mieszkaniowy jest wartością ujemną. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego nie ma charakteru uznaniowego i jedynie spełnienie wszystkich kryteriów ustawowych powoduje przyznanie tego świadczenia. Dodatkowo organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy dochodem jest dochód brutto pomniejszony jedynie o koszty jego uzyskania oraz składki na ubezpieczenie społeczne. Ł.M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję przytaczając argumentację zaprezentowaną uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zatem do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa P.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. Sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Mając na względzie powyższe uregulowania należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Obowiązująca w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), zwana dalej w skrócie ustawą o dodatkach, uzależnia przyznanie świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego od spełnienia przesłanek wskazanych w jej art. 2-7. Stosownie do treści art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego zależy od łącznego dochodu gospodarstwa domowego, wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, liczby członków gospodarstwa domowego, powierzchni użytkowej zajmowanego lokalu. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie spełnia tzw. kryterium powierzchniowego bowiem zajmuje mieszkanie o pow. [...] m2, zatem do obliczenia dodatku przyjęto powierzchnię normatywną [...] m2, spełnia natomiast kryterium dochodowe bowiem miesięczny dochód nie jest wyższy od [...] % najniższej emerytury wynoszącej w dacie orzekania przez organ I instancji [...] zł. Biorąc pod uwagę sposób wyliczenia wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, dokonanych przez oba organy administracji w oparciu o treść art. 6 ust. 6 w związku z ust. 2 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami po przeliczeniu dokonanym w oparciu o ust. 6 art. 6 ustawy (lokal nie wchodzi bowiem w skład mieszkaniowego zasobu gminy) przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą udział gospodarstwa domowego w kosztach utrzymania mieszkania w wysokości 20% dochodów gospodarstwa jednoosobowego. Dodatkowo do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego w przedmiotowej sprawie organy administracji przyjęły [...] % wydatków ponoszonych w związku z korzystaniem przez skarżącą z mieszkania. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt P 4/05 (Dz. U. z 2006 r., Nr 84, poz. 587) orzekł, że § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) i utracił moc z dniem 18 maja 2006 r. Przepis ten przez to, że naruszał granice upoważnienia ustawowego, nie mógł stanowić formalnej podstawy do obniżania o 10% wydatków stanowiących podstawę do obliczenia dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył, że "...ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10% nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności art. 6 ust. 1 oraz, że rozporządzenie w sprawie dodatków mieszkaniowych w sposób samoistny kreuje odrębny od ustawowego reżim określania wysokości dodatku mieszkaniowego...". Na mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Natomiast przepis art. 190 ust. 4 Konstytucji statuuje zasadę wzruszalności orzeczeń, rozstrzygnięć i decyzji wydanych na podstawie aktów normatywnych uznanych za sprzeczne z Konstytucją, ustawą i umową międzynarodową. Nie stają się one nieważne z mocy prawa, a konieczne jest dopiero przeprowadzenie odpowiedniego postępowania, by uzyskać ich uchylenie, zmianę lub unieważnienie /por. B. Banaszak, "Prawo Konstytucyjne", wyd. C.H. Beck, W-wa 1999 str. 116 - 117/. Zgodnie z art. 145 a § 1 K.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy P.p.s.a. wynika, że decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, gdyż jej podstawę prawnomaterialną stanowił usunięty z obrotu prawnego powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, który obowiązywał do dnia 18 maja 2006 r. Konieczność uchylenia decyzji organu odwoławczego nie wydaje się w tej sytuacji możliwa do zakwestionowania. Przypomnieć bowiem warto, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy P.p.s.a. nie wymaga aby naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania miało mieć wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia uchybienia opisanego w powołanym art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy P.p.s.a. Sąd ma obowiązek uchylenia takiego aktu (por. wyrok NSA Warszawa z dnia 16 stycznia 2006r., sygn. I OSP 4/05, publ. ONSAiWSA 2006/2/39). Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać trzeba, że organy prawidłowo przyjęły jako miesięczny dochód kwotę [...] zł., bowiem w świetle art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Zatem dochodem w rozumieniu tej ustawy jest dochód brutto, a nie netto jak twierdzi skarżąca. Ponadto bez znaczenia dla obliczenia dodatku mieszkaniowego pozostają podnoszone przez skarżącą okoliczności jak sytuacja zdrowotna, czy też trudna sytuacja finansowa. Przyznanie oraz wysokość dodatku mieszkaniowego zależy wyłącznie od dochodu gospodarstwa domowego, wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, liczby członków gospodarstwa domowego, powierzchni użytkowej zajmowanego lokalu. Natomiast w decyzji organ powinien był wskazać podstawę dokonania wyliczenia opłat czynszowych zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, bowiem powyższego nie może zastąpić notatka sporządzona przez pracownika dokonującego wyliczenia opłaty czynszowej znajdujacej się w aktach administracyjnych (k-[...] akt). Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy konieczne będzie prawidłowe wyliczenie kwoty wnioskowanego świadczenia z uwzględnieniem powyższych wskazań. W tym stanie sprawy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd był zobowiązany uchylić zaskarżoną decyzję. W rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 152 ustawy P.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach postępowania po myśli art. 200 P.p.s.a.