IV SA/Gl 408/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie NSA Tadeusz Michalik, WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi H. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. działający z upoważnienia Rady Miasta T. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 43 ust. 1, art. 32, art. 4 ust. 1 i art. 3 pkt 2 – 11 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) odmówił przyznania H. O. zasiłku celowego na dopłatę do dodatku mieszkaniowego, montażu licznika przedpłatowego i zakupu butli gazowej. Jako uzasadnienie decyzji wskazał, że rodzina spełnia wymogi do otrzymania tej formy pomocy, jednakże z uwagi na ograniczone możliwości finansowe gminy wskazana pomoc nie może zostać przyznana. W następstwie wniesionego przez H. O. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło wskazaną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uchylenie powyższej decyzji nastąpiło z uwagi na zmianę stanu prawnego i wejście w życie nowej ustawy o pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. Nr [...] odmówił przyznania H. O. zasiłku celowego na dopłatę do dodatku mieszkaniowego, montażu licznika przedpłatowego i zakupu butli gazowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia, ponieważ dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe przewidziane dla tego typu rodziny. Odwołanie od wskazanej decyzji wniosła skarżąca, która wyraziła niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w momencie wszczęcia postępowania rodzina spełniała wymogi do otrzymania zasiłku celowego, jednakże w trakcie trwania postępowania sytuacja rodziny uległa poprawie i aktualnie nie spełnia wymogów do otrzymania zasiłku celowego, a we wskazaniach skierowanych do organu pierwszej instancji organ odwoławczy nakazał ustalenie aktualnej sytuacji bytowej rodziny i dopiero podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. W następstwie tej decyzji organ pierwszej instancji przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w tym wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania rodziny. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 8, art. 41 pkt 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) odmówił przyznania H. O. specjalnego zasiłku celowego na dopłatę do dodatku mieszkaniowego, montażu licznika przedpłatowego i zakupu butli gazowej. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że w chwili składania wniosku o przyznanie zasiłku rodzina spełniała wymogi w zakresie kryterium dochodowego do otrzymania zasiłku celowego, natomiast w dniu podjęcia wskazanej decyzji dochód rodziny wynosi [...] zł i jest wyższy od kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania zasiłku celowego, z tego też powodu rodzina spełnia wymogi formalne do ubiegania się o specjalny zasiłek celowy, jednakże z uwagi na ograniczone środki finansowe organ odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Pismem z dnia [...] 2005 r. skarżąca wniosła odwołanie od wskazanej decyzji. W odwołaniu tym wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie do ponownego rozpatrzenia oraz podniosła, że w okresie pierwszego ubiegania się o przyznanie zasiłku na wskazany cel spełniała wymogi do otrzymania zwykłego zasiłku celowego, natomiast obecnie spełnia wymogi do otrzymania zasiłku celowego specjalnego, jednakże zarzuciła organowi pierwszej instancji nie poinformowanie jej o formach udzielania pomocy społecznej. Nadto podniosła, że odmowa przyznania jej świadczenia z pomocy społecznej w sytuacji, gdy spełnia wymogi do jej otrzymania jest formą dyskryminacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił w pierwszej kolejności przebieg dotychczasowego postępowania, w tym działania podjęte przez organ celem wyjaśnienia sytuacji bytowej rodziny skarżącej. W motywach rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że z uwagi na niespełnianie wymogów formalnych do otrzymania świadczenia w formie zasiłku celowego z uwagi na przekroczenie przez rodzinę kryterium dochodowego, rozważono wniosek skarżącej w kontekście przyznania specjalnego zasiłku celowego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w przypadku rodziny skarżącej występuje szczególna okoliczność uzasadniająca przyznanie specjalnego zasiłku celowego, jednakże ograniczone możliwości finansowe pomocy społecznej uniemożliwiają zaspokojenie zgłoszonej potrzeby. Z przeprowadzonej przez organ odwoławczy analizy budżetu rodziny skarżącej wynika, że rodzina ta jest w stanie we własnym zakresie zaspokoić zgłoszone potrzeby, a dodatkowo organ ten zaznaczył, że skoro rodzina przy pomocy kredytu zamontowała licznik przedpłatowy, to tym samym nie występuje konieczność zaspokojenia tej potrzeby, a na spłatę kredytów świadczenia z pomocy społecznej nie są przyznawane. Organ ten wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji podjęta została w ramach uznania administracyjnego i organ ten nie przekroczył granic tego uznania. Nadto organ odwoławczy zaznaczył, że skoro H. O. wniosła odwołanie i zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji, to tryb zwyczajny ma pierwszeństwo przed trybem nadzwyczajnym, z tego też powodu w tym trybie rozpatrywał wniesione odwołanie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła H. O.. W skardze tej wystąpiła o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji organu odwoławczego jako wydanej przez organ niewłaściwy, jak również zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. W motywach wniesionej skargi wskazała, że organy administracji nie udzielając jej wsparcia w formie świadczeń z pomocy społecznej dopuszczają się naruszenia art. 14 konwencji europejskiej, która zapewnia prawo do zabezpieczenia społecznego. Organy administracji dopuściły się także naruszenia przepisów prawa miejscowego, a decyzje wydane zostały bez podstawy prawnej. Zdaniem skarżącej nie zaciągałaby kredytu na zaspokojenie zgłoszonej potrzeby, gdyby we właściwym czasie otrzymała niezbędne świadczenie umożliwiające zaspokojenie zgłoszonej potrzeby. W znacznej części skarga poświęcona została przedstawieniu wadliwości działań organu odwoławczego, który nie podjął działań zmierzających do wyjaśnienia nieprawidłowości i uchybień, których dopuszczał się w trakcie prowadzonego postępowania pracownik socjalny. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy w tym zakresie jest bezczynny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej jaką zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] 2006 r. skarżąca odniosła się do odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ odwoławczy i podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. Wskazała również, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia takich zasad jak : zasad praworządności, zasada prawdy obiektywnej czy wysłuchania stron. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że postępowanie w przedmiotowej sprawie trwa bardzo długo, ponieważ skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej złożyła w dniu [...] 2004 r. Organ odwoławczy przed podjęciem zaskarżonej decyzji wypowiadał się w sprawie dwukrotnie i za każdym razem przekazywał sprawę do ponownego rozpatrzenia, co prawda różne były przyczyny tych rozstrzygnięć, jednakże taka długość prowadzonego postępowania nie pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji faktycznej w sprawie jak również prawnej. Jak zwrócił na to uwagę organ odwoławczy w okresie, w którym skarżąca składała wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb spełniała wymogi formalne do otrzymania zasiłku celowego, jednakże w trakcie prowadzonego postępowania sytuacja rodziny skarżącej uległa zmianie i w dniu podjęcia ostatniego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji jak również organ odwoławczy rodzina już nie spełniała wymogów do otrzymania zasiłku celowego, ponieważ wysokość dochodu rodziny przekracza wysokość kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Przyjdzie zgodzić się z organem odwoławczym, że w tego typu przypadku za wiążącą należy uznać sytuację faktyczną i prawną osoby lub rodziny ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej z dnia wydania przez dany organ rozstrzygnięcia. Na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji jak również zaskarżonej decyzji skarżąca nie spełniała wymogów do otrzymania zasiłku celowego, ponieważ dochód jej rodziny wynosi [...] zł i jest wyższy od kryterium dochodowego przewidzianego dla trzyosobowej rodziny wynoszące [...] zł., przy jednoczesnym występowaniu jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) tj. długotrwała choroba. Zatem skarżąca stosownie do postanowień art. 41 ustawy o pomocy społecznej może ubiegać się o przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Jednakże zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że odmowa przyznania świadczenia spowodowana została m.in. ograniczonymi możliwościami jakimi dysponuje gmina, przy czym organ ten wskazał, że mocą innej decyzji przyznał skarżącej świadczenie z pomocy społecznej. Zatem przyjdzie przychylić się do stanowiska organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia granic uznania administracyjnego podejmując decyzję o odmowie przyznania świadczenia na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb. Dodatkowo należy zauważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podniosło jeszcze inną przesłankę odmowy przyznania wskazanego zasiłku, a mianowicie to, że skarżąca ubiegała się o zaspokojenie potrzeby niezgodnej z celami pomocy społecznej. Stanowisko organu odwoławczego w sprawie tej jest prawidłowe, ponieważ zgodzić się z nim należy, że spłata kredytu nie jest celem pomocy społecznej, podobnie jak dopłata do dodatku mieszkaniowego oraz zakup butli gazowej, choć w tym ostatnim przypadku sprawa nie jest już tak jednoznaczna. W odniesieniu do spłaty kredytu należy zauważyć, że niezależnie od sposobu wykorzystania środków uzyskanych z kredytu, spłata kredytu nie jest celem pomocy społecznej, ponieważ nie służy zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Odmiennie należy widzieć domaganie się dopłaty do dodatku mieszkaniowego. Istotą zgłoszonego wniosku jest to, by gmina przejęła na swoje barki wydatki rodziny skarżącej związane z utrzymaniem zajmowanego lokalu, gdyż rodzina ta otrzymuje już dodatek mieszkaniowy, czyli przewidzianą na ten cel pomoc ze strony władz publicznych i domaganie się przyznania świadczenia na zaspokojenie pozostałej do zapłaty części czynszu nie jest już celem pomocy społecznej, tym bardziej, że rodzina nie jest pozbawiona jakichkolwiek środków i w jej przypadku nie zachodzi groźba utraty z tego powodu zajmowanego lokalu. W rozpatrywanej sprawie zakup butli gazowej także nie jest niezbędną potrzebą jak również wskazany wydatek nie przekracza możliwości finansowych rodziny. W świetle powyższych uwag odmowa przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego znajduje umocowanie w przepisach prawa i w zgromadzonym stanie faktycznym. Skarżąca w swojej skardze zwróciła się do Sądu o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ jej zdaniem wydana została przez organ niewłaściwy. Otóż z takim stanowiskiem nie można się zgodzić, ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje by w sprawach z tego zakresu wojewoda dysponował uprawnieniami do rozpatrywania odwołań od decyzji organów pierwszej instancji, nawet w tych sprawach, w których podejmują one rozstrzygnięcia wykonując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Zgodnie bowiem z treścią art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Jak zostało zaznaczone ustawa o pomocy społecznej inaczej nie stanowi. W świetle analizy akt administracyjnych nie znajduje umocowania zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Otóż skarżąca nie wskazała jakie przepisy zostały przez organy administracji naruszone, natomiast przeprowadzona z urzędu przez Sąd kontrola nie wykazała by organy administracji dopuściły się takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazane w piśmie z dnia [...] 2006 r. naruszenie wymienionych w nim zasad postępowania administracyjnego nie znajduje umocowania w materiale dowodowym. Przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji jak również rozstrzygnięć je poprzedzających organy administracji nie mogły dopuścić się naruszenia aktów prawa miejscowego, ponieważ przepisy te nie stanowiły podstawy prawnej podejmowanych rozstrzygnięć. Zgłaszane zarzuty dotyczące braku aktywności organu odwoławczego w wyjaśnianiu zgłoszonych przez skarżącą nieprawidłowości w funkcjonowaniu organu pierwszej instancji i czynności podejmowanych przez pracowników socjalnych w ramach tego postępowania nie mogą być rozpatrywane, ponieważ nie stanowiły one przedmiotu rozstrzygnięcia ze strony organów administracji. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.