IV SA/Gl 410/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego oddala skargę W dniu [...] M.S. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w G., jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Świadczenie to pobierał począwszy od dnia [...], na podstawie decyzji nr [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Gliwice w dniu [...]. Następnie, to jest z dniem [...], mocą decyzji rzeczonego organu nr [...] z dnia [...], skarżący utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. W okresie od [...] do [...] wyżej wymieniony pobierał nadto dodatek szkoleniowy przyznany mu decyzją nr [...] z dnia [...]. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 145 §1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej K.p.a., wznowił postępowanie w omawianej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną w trybie art. 151 §1 pkt 2 K.p.a. oraz w oparciu o przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a) i b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), uchylił decyzje własne: - z dnia [...], nr [...] o uznaniu M.S. z dniem [...] za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu mu prawa do zasiłku od dnia [...]; - z dnia [...], nr [...] o przyznaniu skarżącemu prawa do dodatku szkoleniowego od dnia [...], w związku z rozpoczęciem odbywania szkolenia; - z dnia [...], nr [...] orzekającą o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] oraz - z dnia [...], nr [...] orzekającą o utracie prawa do dodatku szkoleniowego z dniem [...] w związku z zakończeniem odbywania szkolenia. Równocześnie organ administracyjny orzekł o: - odmowie przyznania prawa do zasiłku i uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem [...]; - odmowie przyznania prawa do dodatku szkoleniowego z dniem [...]; - umorzeniu postępowania co do utraty prawa do zasiłku od dnia [...] oraz - umorzeniu postępowania co do utraty dodatku szkoleniowego od dnia [...]. W motywach rzeczonej decyzji z dnia [...] podano, iż w dniu [...], w sprawie wyszła na jaw nowa okoliczność, a mianowicie, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w W. przy ul. [...] o łącznej powierzchni [...] ha fizycznych, co daje [...] ha przeliczeniowego. Z akt sprawy wynika natomiast, iż rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy złożył on nieprawdziwe oświadczenie, że nie jest właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha i na tej podstawie został uznany za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku. Zważywszy powyższe organ pierwszej instancji podkreślił, że skarżący w dniu rejestracji nie spełniał przesłanki warunkującej nabycie statusu bezrobotnego określonej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d) przywołanej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. Przepis ten stanowi bowiem, że bezrobotnym może być osoba, która nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. W odwołaniu złożonym do Wojewody Ś. M.S. oświadczył, iż nie zgadza się z przywołanym wyżej rozstrzygnięciem z dnia [...] żądając ponownego rozpoznania sprawy oraz zmiany tej decyzji. Skarżący wywiódł, że od [...] pracował jako ślusarz i nigdy nie zajmował się prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Równocześnie podkreślił, że został niesłusznie uznany za posiadacza gruntu rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, albowiem większą część tego gruntu ([...] ha) wydzierżawił, pozostawiając sobie jedynie działkę przydomową o powierzchni 0,72 ha przeliczeniowego. Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda Ś., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. oraz w oparciu o art. 2 ust 1 pkt 2 lit. d) ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy decyzję stanowiącą przedmiot odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z przywołanym art. 2 ust 1 pkt 2 lit. d) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., bezrobotnym jest osoba (...) niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej (...), nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z tytułu stałej pracy, jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. W tym miejscu Wojewoda Ś. wskazał, iż rejestrując się jako osoba bezrobotna skarżący nie poinformował organu zatrudnienia o tym, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych ([...] ha fizycznych), położonego w W. przy ul. [...]. Informację o tym fakcie Powiatowy Urząd Pracy w G. uzyskał dopiero po otrzymaniu pisma datowanego na [...], otrzymanego z Urzędu Gminy w W. Mając na względzie powyższe organ drugiej instancji podniósł, że M.S. w dacie rejestracji nie spełniał przesłanek warunkujących uznanie za bezrobotnego a w rezultacie uchylenie decyzji, na mocy których nabył ten status, jak również uzyskał prawo do świadczeń przysługujących osobie bezrobotnej oraz równoczesna odmowa przyznania mu wszystkich rzeczonych uprawnień były zasadne. Nadto Wojewoda Ś. zaakcentował, że fakt wydzierżawienia przez skarżącego w roku [...] ponad [...] ha swojego gospodarstwa, nie ma w niniejszej sprawie żadnego znaczenia, gdyż wyżej wymieniony nie przestał być właścicielem części ziemi oddanej w dzierżawę, a co więcej - był zapewne uprawniony do osiągania przychodu z tytułu umowy dzierżawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M.S. domagał się uchylenia decyzji Wojewody Ś. podnosząc zarzut naruszenia art. 7 K.p.a., poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz nieuwzględnienie słusznego interesu strony a także art. 8 i art. 9 K.p.a., poprzez niepoinformowanie go o wpływie faktu własności nieruchomości rolnej na uprawnienie do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Równocześnie zarzucał zaskarżonemu rozstrzygnięciu oraz poprzedzającej je decyzji organu pierwszej instancji naruszenie art. 10 K.p.a. polegające na niezapewnieniu mu czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący wskazał, że ubiegając się o przyznanie zasiłku dla bezrobotnych nie został należycie poinformowany o tym, jakie konsekwencje wiążą się z faktem pozostawania właścicielem nieruchomości rolnej. W tym miejscu ponownie podkreślił, iż większość swojej ziemi w [...] roku oddał w dzierżawę oraz dodał, że nie pobiera z tego tytułu czynszu dzierżawnego ani żadnych innych pożytków. Nie jest przy tym rolnikiem, nie posiada specjalistycznych maszyn i urządzeń potrzebnych do uprawy, od lat wykonuje pracę zawodową w ramach stosunku zatrudnienia, a otrzymany zasiłek dla bezrobotnych wykorzystał na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. W dalszej części skargi M.S. wywiódł, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa a także z zasadą pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa. Nadto podniósł, że orzekające w sprawie organy nie zawiadomiły go o możliwości końcowego zaznajomienia się z aktami sprawy i w ten sposób został pozbawiony możliwości uczestniczenia w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślając, że skoro w dniu rejestracji skarżący był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, to nie spełniał wymogów warunkujących uzyskanie statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji także nabycie prawa do pobierania z tego tytułu świadczeń w postaci zasiłku dla bezrobotnych i dodatku szkoleniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada wymogom prawa. Materialnoprawne przesłanki nabycia i utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych określone zostały w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm., w dniu wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał tekst jednolity opublikowany w Dz. U. z 2004 r., Nr 99, poz. 1001 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o promocji... Zgodnie zatem z definicją sformułowaną w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej regulacji, w brzmieniu obowiązującym w dniu rejestracji skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy, pod pojęciem bezrobotnego należało rozumieć osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-e i g) wskazanej regulacji, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W tym miejscu trzeba jednak podkreślić, że do uznania za osobę bezrobotną konieczne było także zachowanie dodatkowych przesłanek, które wymienione zostały w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a-k cytowanej regulacji. Jeden z rzeczonych wymogów stanowi, iż osoba taka nie może być właścicielem lub posiadaczem (samoistnym bądź zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, ani nie może podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.). Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało zgodnie z obowiązującym prawem. Jest bowiem poza sporem, że M.S. w dniu rejestracji był właścicielem gospodarstwa rolnego obejmującego użytki rolne o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Fakt ten znajduje nadto potwierdzenie w zaświadczeniu wydanym z upoważnienia Wójta Gminy W. w dniu [...] (vide: karta nr [...] akt administracyjnych niniejszej sprawy). W tym kontekście zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. Brzmienie cytowanego art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy o promocji... nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że już sam fakt posiadania prawa własności do nieruchomości o powierzchni wymienionej w jego treści, stanowi przesłankę wykluczającą uzyskanie statusu bezrobotnego. Nie ma przy tym znaczenia fakt, czy nieruchomość ta jest uprawiana, czy przynosi dochód, jak również to, czy - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - jest wydzierżawiona innej osobie (por.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 sierpnia 1997 r., sygn. akt SA/Bk 439/97, publ.: Prawo pracy 1998 r., nr 3, poz. 39 oraz z dnia 9 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 97/98, publ.: LEX nr 41844). Przy sformułowaniu własności nieruchomości rolnej ustawodawca nie nawiązuje tu do czerpania z omawianego tytułu pożytków. Istota uprawnień bezrobotnego nie wynika bowiem z braku źródeł dochodów lecz jest związana ze stosowną aktywnością osoby pozostającej bez dochodów w przezwyciężaniu sytuacji, w jakiej się znalazła (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 1998 r., sygn. akt: II SA 565/98, publ.: LEX nr 41865). W tym stanie rzeczy powzięcie przez organ administracyjny wiadomości o opisanym wyżej fakcie uzasadniało, zdaniem Sądu, wznowienie postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 5 K.p.a., a następnie wydanie decyzji uchylającej wcześniejsze rozstrzygnięcia o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną z dniem [...] i o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] a także o przyznaniu dodatku szkoleniowego od dnia [...] oraz równoczesną odmowę przyznania mu statusu bezrobotnego a także prawa do rzeczonych świadczeń, których pobieranie jest ściśle uwarunkowane posiadaniem tego statusu. W konsekwencji, okoliczności sprawy dawały również podstawy do uchylenia decyzji o utracie przez stronę prawa do zasiłku (z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania) oraz o utracie prawa do dodatku szkoleniowego (z powodu zakończenia odbywanego szkolenia) i umorzenie postępowania w tej kwestii z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Ustosunkowując się do zawartych w skardze zarzutów naruszenia zasad procesowych sformułowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, należy stwierdzić, że są one chybione. Skarżący w dniu rejestracji podpisał bowiem wyraźne oświadczenie, że nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym ani zależnym użytków rolnych o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych (vide: karta rejestracyjna stanowiąca kartę nr 1 akt administracyjnych), a w rezultacie nie może podnosić, iż nie był świadomy, że fakt posiadania takiej nieruchomości wyłącza możliwość uzyskania statusu bezrobotnego. Tym samym brak jest podstaw do formułowania twierdzeń o niezachowaniu wymogu wynikającego z art. 9 K.p.a. Nie sposób także przyznać, aby wyżej wymienionemu nie umożliwiono udziału w postępowaniu administracyjnym zaś przed wydaniem decyzji nie powiadomiono go o prawie zaznajomienia się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszenia żądań (obowiązek wynikający z art. 10 §1 K.p.a.). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza bowiem jednoznacznie, że po wznowieniu postępowania w sprawie organ pierwszej instancji, pismem z dnia [...], doręczonym skarżącemu w dniu [...] (patrz: karta nr [...] akt administracyjnych) został poinformowany o przysługującym mu prawie do złożenia dodatkowych wyjaśnień lub dowodów oraz do zgłoszenia żądań lub uwag na okoliczność wznowionego postępowania. Warto zwrócić uwagę, że skarżący z uprawnienia tego skorzystał składając stosowne wyjaśnienia (protokół stanowi kartę nr [...] akt administracyjnych). Wbrew twierdzeniom skarżącego, w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie doszło także, zdaniem Sądu, do naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.) czy też konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Orzekające w sprawie organy wydały bowiem swe rozstrzygnięcia po wystarczająco dokładnym i wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, nie pominęły żadnych okoliczności ani dowodów mogących mieć wpływ na wynik sprawy i podjęły niezbędne kroki zmierzające do zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz udostępniły jej informacje o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszeń prawa mogących uzasadniać jej uchylenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.