IV SA/Gl 413/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki ( spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 8, art. 37, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) odmówił R. W. przyznania zasiłku stałego od września 2008 r. i opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne od września 2008 r. W uzasadnieniu decyzji przywołał treść art. 37 ustawy o pomocy społecznej regulującego zasady przyznawania zasiłku stałego. Następnie organ ten wskazał, że mocą decyzji z dnia [...] r. odmówił R. W. przyznania zasiłku stałego i opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, a po wniesieniu przez niego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W trakcie ponownie prowadzonego postępowania strona oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, natomiast E. W. była żona strony prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. W oświadczeniu majątkowym z dnia [...] r. strona podała, że w sierpniu 2008 r. żyła z pomocy byłej żony na kwotę 100 zł na jedzenie, podobnie sytuacja przedstawiała się we wrześniu 2008 r. Nadto była żona opłaca wszystkie rachunki za zajmowany lokal. W oświadczeniu z [...] r. strona podała, że przebywa pod adresem Z. ul. [...], a mamę i tatę odwiedza w celach pomocy przy zakupach, wynoszenia śmieci. Z synem, który wyjechał do Belgii od 7 lat nie utrzymuje kontaktu. Z kolei E. W. podała, że z uwagi na chorobę byłego męża wyjątkowo w sierpniu i we wrześniu 2008 r. pomagała mu, jak również potwierdziła, że ponosi wszystkie opłaty mieszkaniowe. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji wskazał, że strona w oświadczeniu z [...] r. podała, że w dalszym ciągu prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a utrzymuje się z pożyczek od byłej żony w kwocie 100 zł miesięcznie (październik i listopad 2008 r., a w grudniu dostał 100 zł od mamy), nadto od mamy dostaje żywność od września 2008 r. do stycznia 2009 r. następnie organ pierwszej instancji przywołał informacje uzyskane od A. W. – matki strony, otóż strona jest zameldowana w Z. przy ul. [...]. Strona regularnie ją odwiedza i korzysta z jej pomocy w formie żywności i środków pieniężnych. W następstwie tak przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji nie przyznał mocy dowodowej oświadczeniom strony i jej twierdzeniom i uznał, że stanowi ona rodzinę z E. W.. Do przyjęcia takiego wniosku organu skłoniła sytuacja osobista strony oraz brak zdolności finansowej, nadto zwrócono uwagę na to, że między byłymi małżonkami nie występują konflikty, tym bardziej, iż strona jest zameldowana pod innym adresem niż zamieszkuje. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniósł R. W.. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i wskazał, że odwołuje się po raz drugi. Zasygnalizował, że organ przekracza terminy załatwienia sprawy, jak również podniósł, że organ pierwszej instancji świadomie przedłuża termin załatwienia sprawy. Zaznaczył także, że w lutym został wezwany do siedziby organu, a pracownik socjalny poinformował go o przyznaniu zasiłku stałego, jednakże, gdy otrzymał decyzję okazało się, że jest ona odmowna. Tym samym inaczej informuje się go ustnie a inne zapadają rozstrzygnięcia. Odmowa przyznania zasiłku spowodowana jest domysłami i insynuacją polegającą na tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z byłą żoną. Jego zdaniem sytuacja wygląda inaczej, gdyż każde z nich prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a była żona ponosi wszelkie opłaty mieszkaniowe. Podstawowe fakty w sprawie zostały przez organ pierwszej instancji przekręcone i źle zinterpretowane na jego niekorzyść. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wpierw przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczyło przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące przyznawania zasiłku stałego. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy zaznaczył, że strona mieszka wraz z byłą żoną, natomiast na stałe jest zameldowany w mieszkaniu swojej mamy w Z. przy ul. [...], następnie wskazany organ przytoczył treść oświadczeń strony o tym, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przywołał ustalenia organu pierwszej instancji poczynione z E. W. oraz A. W.. W następstwie przeprowadzonych rozważań organ odwoławczy nie przyznał mocy dowodowej oświadczeniom składanym przez stronę, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, lecz uznał, iż stanowi wspólnie z E. W. rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na nie przedłożenie przez E. W. zaświadczeń o wysokości dochodów nie jest możliwe ustalenie dochodów tak rozumianej rodziny, a tym samym przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniósł R. W.. W skardze tej zarzucił wskazanej decyzji wydanie jej z naruszeniem prawa i wystąpił o jej uchylenie. Podniósł, że postępowanie w sprawie z winy pracowników socjalnych było przedłużane i przekraczane były terminy jej załatwienia, nadto wskazał, iż przez pracownika socjalnego ustnie został poinformowany o przyznaniu wnioskowanego świadczenia, natomiast otrzymał decyzję odmowną. W skardze tej skarżący w skrótowy sposób przedstawił przebieg prowadzonego postępowania i podtrzymał składane w trakcie tego postępowania oświadczenia, że nie prowadzi z E. W. wspólnego gospodarstwa domowego, a jedynie uzyskał od niej wsparcie w okresie, kiedy się rozchorował. Zaznaczył, że w trudnej sytuacji materialnej znajduje się dopiero od chwili choroby, ponieważ w okresie wcześniejszym nie korzystał ze świadczeń pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, jako zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie istota zagadnienia polega na tym, że organy administracji i skarżący odmiennie widzą sytuację w jakiej się on znajduje. Z tego też powodu w pierwszej kolejności niezbędnym jest przywołanie stanu normatywnego obowiązującego we wskazanym zakresie. Stosownie do postanowień art. 37 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej względnie pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Po myśli art. 6 pkt 14 wskazanej ustawy przez rodzinę rozumie się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy kluczową rolę odgrywa pojęcie rodziny, ponieważ organy administracji i skarżący odmiennie widzą jego sytuację faktyczną. Z definicji pojęcia rodziny wynika, że na gruncie pomocy społecznej kwestie formalne nie odgrywają żadnej roli, natomiast podstawowe znaczenie posiada pozostawanie w faktycznym związku, przy czym pozostawanie to winno uzewnętrzniać się wspólnym zamieszkiwaniem i gospodarowaniem. Jak wynika z akt sprawy skarżący zamieszkuje wspólnie z byłą żoną E. W., przy czym od kilku lat posiada stały meldunek w Z. przy ul. [...], w mieszkaniu A. W. – jego matki. Nadto jak wynika to z oświadczeń składanych przez skarżącego i E. W. to E. W. reguluje wszystkie opłaty związane z zajmowanym lokalem a w okresie od sierpnia 2008 r. stale pożycza skarżącemu środki finansowe na życie. Udokumentowany przez organ pierwszej instancji stan faktyczny zdaniem Sądu pozwala uznać, że skarżący wspólnie z E. W. stanowią rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Do takiego wniosku skłania fakt, iż skarżący pomimo posiadania innego miejsca zameldowania zamieszkuje wspólnie z byłą żoną, nadto od 2001 r. skarżący jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Dodatkowo skarżący nie opłaca żadnych opłat za zajmowane mieszkanie i otrzymuje od byłej żony środki finansowe. W odniesieniu do tej ostatniej okoliczności to podaje, że miało to miejsce dopiero od sierpnia 2008 r. i w ograniczonym zakresie. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie przedstawione okoliczności wyczerpują znamiona pojęcia rodziny. Zatem organy administracji zasadnie przyjęły w rozpatrywanej sprawie, że skarżący wspólnie z E. W. stanowią rodzinę. Ustalenie to w sposób istotny wpływa na ocenę dalszych działań skarżącego i E. W., ponieważ jak wynika to z akt sprawy E. W. odmówiła udostępnienia organom administracji informacji na temat wysokości otrzymywanego wynagrodzenia, tym samym organy administracji nie mogły ustalić wysokości dochodu tak rozumianej rodziny, a tym samym ustalić, czy skarżący spełnia wymogi do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że podanie informacji o wysokości dochodu jest elementem postępowania dowodowego, w ramach którego ciężar dowodu spoczywa na osobie i rodzinie ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Skoro organy administracji nie uzyskały przedmiotowej informacji, tym samym nie były w stanie ustalić kluczowego elementu warunkującego prawo do świadczenia z pomocy społecznej, a zatem zasadnie podjęły decyzję o odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W skardze do tutejszego Sądu skarżący podnosi, że organ pierwszej instancji z premedytacją przedłużał prowadzenie postępowania, otóż przyjdzie skarżącemu zwrócić uwagę na fakt, że w przypadku bezczynności organu w prowadzeniu postępowania oraz podejmowaniu rozstrzygnięcia przysługuje mu możliwość wniesienia zażalenia na bezczynność organu pierwszej instancji, a w dalszej konsekwencji skarga do sądu administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie zażalenie takie nie było wniesione, a tym samym zarzut ten nie może być brany pod uwagę. Nadto skarżący zakwestionował sposób poinformowania go o podjętym rozstrzygnięciu, ponieważ ustnie przekazano mu informację o przyznaniu świadczenia w sytuacji, kiedy w decyzji takiego świadczenia mu odmówiono. Powyższy zarzut także nie może być uwzględniony, ponieważ dotyczy funkcjonowania organu, a nie jest związany z podjętym rozstrzygnięciem. W takim przypadku, jaki skarżący przedstawił przysługuje mu środek w postaci skargi na pracownika ośrodka pomocy społecznej względnie kierownika tego ośrodka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z urzędu przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji oraz postępowania zmierzającego do jej wydania i nie dostrzegł takich uchybień, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionej skargi. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SW