IV SA/Gl 415/04
WyrokWSA w Gliwicach2005-11-28
Skład orzekający: Wiesław Morys, Zofia Borowicz, Teresa Kurcyusz - Furmanik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zastosowanie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, który wszedł w życie po wniesieniu aktu oskarżenia przeciwko funkcjonariuszowi, narusza zasadę niedziałania prawa wstecz?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zastosowanie nowej regulacji prawnej do zdarzenia, które miało miejsce przed jej wejściem w życie, ale trwało nadal w czasie jej obowiązywania, nie stanowi naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz. Ocena sytuacji prawnej funkcjonariusza następuje na dzień wydania decyzji, przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów, nawet jeśli fakt prawny zaistniał wcześniej. Ponadto, sąd stwierdził, że naruszenia przepisów postępowania, choć obecne, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ kluczowa okoliczność (wniesienie aktu oskarżenia) nie była kwestionowana przez skarżącego.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Celnej zwolnił funkcjonariusza J. K. ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, ponieważ wniesiono przeciwko niemu akt oskarżenia. Po uchyleniu pierwszej decyzji i ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Izby Celnej ponownie wydał decyzję o zwolnieniu ze służby. J. K. zaskarżył tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a także naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz i niezgodność przepisu z Konstytucją.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie NSA Zofia Borowicz ( spr.) WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant stażysta Agnieszka Zygmunt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby o d d a l a s k a r g ę
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. z 1999 r. Nr 72 poz. 802 ze zm.) Dyrektor Izby Celnej w C. zwolnił J. K. ze służby z dniem [...] r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Sąd Rejonowy w C. potwierdził informację o skierowaniu przez Prokuraturę Rejonową w C. przeciwko J. K. aktu oskarżenia o czyn z art. [...] § [...] kk w zw. z art. [...] kk. Zatem zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23.04.2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz.U. Nr 120, poz. 1122 ) zwalnia się ze służby funkcjonariusza celnego, względem którego wniesiono akt oskarżenia.
Jak wynika z akt administracyjnych ( Karta [...] ) na pocztowym dowodzie doręczenia ww. decyzji odnotowano, iż została doręczona J. K. [...] r.
W piśmie z dnia [...] r. ( K. [...] akt adm.) J. K. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż w dniu [...] r. otrzymał świadectwo służby, wskazujące, że do dnia [...] r, pełnił służbę stałą w Urzędzie Celnym w C. Zarzucił, iż nie otrzymał żadnej decyzji w tej sprawie, a w świadectwie służby stwierdzono, że "stosunek służbowy ustał : art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej z dnia 24 lipca 1999 r. ( Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.)".
Podkreślił, że tak wskazany sposób ustania stosunku służbowego jest dla niego niezrozumiały i uniemożliwia mu ocenę jego zasadności.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 25 ust. 1 pkt 8 a, art. 81 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o służbie Celnej ( Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił w całości decyzję numer [...] z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazując na naruszenie art. 61 kpa uznał, że odwołujący się do dnia doręczenia decyzji nie został powiadomiony o toczącym się postępowaniu, nadto, że nie umożliwiono stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Kolejną decyzją wydaną w dniu [...] r. Nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w K. powołując się na art. 25 ust. 1 pkt 8 a , art. 81 ust. 1 i 2, art. 81 ust. 1a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) zwolnił J. K. ze służby stałej w Izbie Celnej w K. z dniem doręczenia niniejszej decyzji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się ponownie na informacje uzyskane z Sądu Rejonowego w C. o toczącej się przeciwko J. K. sprawie karnej o czyn z art. [...] § [...] dkk w zw. z art. [...] dkk ( sygn. akt [...]), tj. o [...]. Uwzględniając te okoliczności oraz dyspozycje art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, gdzie przesłanką do zwolnienia ze służby jest wniesienie aktu oskarżenia o [...] organ orzekł o zwolnieniu J. K. ze służby stałej.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] r. zarzucił naruszenie art. 10 kpa, wskazując, że na żadnym etapie postępowania nie umożliwiono mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań, co winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Ponadto zarzucił, że znowelizowany przepis art. 25 ust. 1 pkt 8 a o Służbie Celnej wszedł w życie od 10 sierpnia 2003 r. a po tej dacie nie wniesiono przeciwko niemu żadnego aktu oskarżenia, wobec czego brak było podstaw do zwolnienia go ze służby na tej podstawie.
Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Nr : [...] z dnia [...] r. w całości.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ relacjonując przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie przywołał fakt, iż w stosunku do odwołującego prowadzone jest na etapie postępowania sądowego postępowanie o [...] określonego w dyspozycji art. [...] § [...] dkk w zw. z art. [...] dkk. Nadto wobec podniesionych zarzutów wyjaśnił, że odwołującemu umożliwiono zapoznanie się z aktami sprawy zarówno przed wydaniem decyzji przez organ I instancji jak i przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Za bezzasadny uznano zarzut naruszenia zasady, że prawo nie działa wstecz wobec zastosowania art. 25 ust. 1 pkt 8 a , ustawy o Służbie Celnej przy uwzględnieniu charakteru tej służby.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję J.K. zarzucił naruszenie art. 81 ustawy o Służbie Celnej oraz art. 10,11, 12 Kpa i art. 42 Konstytucji wnioskując o jej uchylenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania w tej sprawie. Nadto, że wbrew stanowisku organu nie przestrzegano w postępowaniu reguł zawartych w art. 10 kpa. Zarzucił naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji RP poprzez zastosowanie do jego osoby instytucji zwolnienia ze służby przewidzianej w art. 25 ust. 1 pkt 8 a, ustawy o Służbie Celnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie prezentując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Powołując się na treść art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej organ wywiódł, iż pełne zastosowanie zasad postępowania administracyjnego winno mieć miejsce przed organem odwoławczym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Stosownie do art. 2 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne powołane do kontroli spraw sądowoadministracyjnych sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ppsa, iż sądy te badają czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto badają czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sądy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.
Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienia.
Ranga zarzutu niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 2, poz. 802 ) wprowadzonego do tej ustawy przez art. 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 120, poz. 1122 ) uzasadnia potrzebę rozważenia tego zarzutu w pierwszej kolejności. W tym zakresie punktem wyjścia musi być niewątpliwie przepis art. 8 ust. 2 oraz art. 178 Konstytucji, a w konsekwencji ustalona i utrwalona linia orzecznicza, która znalazła wyraz w orzeczeniach Trybunału wydanych w sprawach oznaczonych sygnaturami P12/98, P8/99, P8/00 U4/97, SK19/99. Najlepiej jednak została wyrażona w wyroku Pełnego Składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31.01.2000 r. P4/99. stwierdzono tam, że w żadnym przypadku podstawą odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych nie może być zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji. To podstawowe stwierdzenie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje przede wszystkim, że bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa. Tryb tej kontroli został bowiem wyraźnie i jednoznacznie ukształtowany przez samą Konstytucję.
Przepis art. 188 Konstytucji zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą, przewidziane w art. 178 ust. 1 Konstytucji obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca ( tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 1994 r., sygn. I PRN 53/94, OSNPiUS 1994, Nr 11, poz. 179 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2002 r., sygn. V CKN 1456/00, zbiór LEX 57237). To ostatnie stwierdzenie ma w niniejszej sprawie istotnie znaczenie. Otóż w dniu 19 października 2004 r. zapadło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego sygn. K1/040TK-A 2004/9/93 ) stwierdzające, iż art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 20, poz. 1122 ) jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że zarzut skarżącego o niekonstytucyjności art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej jest bezzasadny.
Kolejny zarzut skarżącego zmierzający do wykazania rażącego naruszenia prawa dotyczył naruszenia generalnej zasady niedziałania prawa wstecz, poprzez zastosowanie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, który wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2003 r. w sytuacji gdy po tej dacie nie wniesiono w stosunku do jego osoby żadnego aktu oskarżenia o [...].
Odnosząc się do tego zarzutu należy zauważyć, że zarówno w doktrynie jak i w judykaturze, wypracowano model rozwiązywania problemów intertemporalnych, jakiemu powinien odpowiadać wewnętrznie spójny system prawa. Rozwinięta przez Trybunał Konstytucyjny linia orzecznicza jest jednolita i zawiera czytelne rozwiązanie zagadnień związanych ze stosowaniem nowego prawa do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż reguła niedziałania prawa wstecz stanowi istotny składnik zaufania obywateli do państwa, a jej treścią jest zakaz nadawania mocy wstecznej zwłaszcza przepisom normującym prawa i obowiązki obywateli, jeżeli prowadzi to do pogorszenia ich sytuacji w stosunku do stanu poprzedniego ( por. wyrok TK z 29 stycznia 1992 r. K 15/01, OTK 1992, cz. I, poz. 8 ). Zasada niedziałania prawa wstecz, jak przypomniał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 marca 1998 r. K24/97 ( OTK 1998, poz. 6 ) polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowo ustanowionych norm do sytuacji powstałych przed wejściem tych norm w życie. Natomiast zasada bezpośredniego działania nowego prawa, polegająca na tym, iż od dnia wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy też stanów rzeczy danego rodzaju –zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa – jest rozwiązaniem bardzo prostym, a jego zaletą jest to, iż od wejścia w życie nowego prawa wszyscy uwikłani w sytuacje prawne i stosunki prawne danego rodzaju mają być traktowani jednakowo, według takich samych norm. Stanowisko takie znalazło wyraz m.in. w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 2 marca 1993 r. K9/92 ( OTK 1993, Cz.I. poz. 6 ) oraz uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 1997 r., FPK 11/97. publ. w ONSA 1/1998, poz. 10 ).
Bez wątpienia zdarzenie jakim było wniesienie przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia miało miejsce przed wejściem w życie art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej. Był to jednak stan rzeczy, który trwał nadal, już w czasie obowiązywania znowelizowanego art. 25 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej.
Zastosowanie zatem nowej regulacji prawnej nie łączyło się z przekroczeniem zakazu retroakcji sensu stricte.
Jak podkreśla się w doktrynie wskutek wprowadzenia do ustawy o Służbie Celnej przepisów art. 25 ust. 1 pkt 8 a stary fakt prawny jakim było wniesienie przeciwko celnikowi publicznego aktu oskarżenia [...] ( który przed 10.08.2003 r. nie wywoływał skutków prawnych ) jest oceniany po tej dacie już według przepisów wprowadzanych nowelą. Ocena sytuacji celnika nie dotyczy zdarzeń przed wejściem w życie ustawy z 23.04.2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej. Organ celny nie cofa się w czasie do chwili gdy wystąpiły zdarzenia, o których mówi art. 25 ust. 1 pkt 8 a, ale je ocenia na dzień wydania decyzji. Tak więc ocenia sytuację prawną funkcjonariusza na dzień wydania decyzji i obowiązywania nowych przepisów, a te kształtuje także fakt prawny, który zaistniał przed 10.08.2003 r. Z retroakcją mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby ustawodawca nakazał wydawać decyzję o zwolnieniu na dzień złożenia aktu oskarżenia. Jeśli zaś stary fakt prawny jest oceniany wedle nowego aktu prawnego, wówczas jest to retrospektywność ( por. P. Szustakiewicz "Retroakcja w prawie administracyjnym" publ. "Radca Prawny 2005/3/54 ).
Należy też zwrócić uwagę, że zastosowanie w stosunku do skarżącego znowelizowanego art. 25 ustawy o Służbie Celnej nie pozbawiło J. K. praw nabytych, ani też nie godziło w bezpieczeństwo prawne zakłócając zasadę praworządności i zaufania obywateli do państwa. Wręcz przeciwnie, trudne do pogodzenia z zasadą równego traktowania obywateli wynikającą z treści art. 32 Konstytucji RP, byłoby uznanie, iż funkcjonariusze służb celnych, co do których wniesiony został akt oskarżenia [...] przed dniem 10 sierpnia 2003 r., a sprawa karna nie została do tego dnia zakończona, mogą być traktowani w sposób łagodniejszy niż funkcjonariusze, którzy zostali oskarżeni po wskazanym dniu.
Wymaga podkreślenia, że z brzmienia wskazanej regulacji prawnej nie wynika, by wolą ustawodawcy było ograniczenie zastosowania przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8 a tylko wobec tych osób, przeciwko którym wniesiony został akt oskarżenia po dacie wejścia w życie ustawy.
Podobne stanowisko, odnośnie co prawda innej przesłanki występującej w treści art. 25 ust. 1 analizowanej ustawy, a to skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 marca 2002 r., ( sygn. akt II SA 4012/01, zbiór LEX 83724 ) stwierdzając, iż czas w jakim doszło do skazania nie ma żadnego znaczenia przy podejmowaniu decyzji na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 tego aktu prawnego, a przepisy ustawy nie wiążą możliwości zastosowania jej art. 25 ust. 1 pkt 3 z datą powzięcia przez organ administracji informacji o skazaniu.
Takie stanowisko wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie art. 25 ust. 1 pkt 8 a cyt. ustawy, stwierdzając, iż omawiany przepis wyraźnie stanowi, że należy zwolnić funkcjonariusza, względem którego został wniesiony akt oskarżenia. Momentem zwolnienia jest data wydania decyzji, która została wydana po wejściu w życie ustawy, więc nie ma mowy o naruszeniu zasady niedziałania prawa wstecz ( wyrok NSA w sprawie o sygn. I OSK 202/05, publ. Gazeta Prawna z 24.11.2005 r.).
Pogląd ten uzasadniają w szczególności wymagania w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Służby Celnej, które muszą być tak wysokie, aby umocowały podstawy ich autorytetu. W wyroku z dnia 21 grudnia 2004 r. ( sygn. SK 19/03 ) Trybunał Konstytucyjny wskazał na charakter służby celnej i stojące przed nią zadania wymagające od osób pełniących tę służbę posiadania cech dających gwarancję należytego wykonywania zadań w zakresie celnej polityki państwa a w wyroku o sygn. K4/04, OTK ZU 48/A/2004 poz. 9, Trybunał stwierdził, że zadania Służby Celnej mają wymiar wieloaspektowy.
Stanowią one realizację celów przypisywanych tradycyjnie z jednej strony – służbom pionu śledczego, z drugiej zaś – skarbowego. Należy zwrócić uwagę na doniosłość prawidłowego wykonywania zadań Służby Celnej dla budżetu państwa, a "troska o dobro służby publicznej, w tym Służby Celnej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować je będzie duży stopień represyjności" ( vide wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r., sygn. K 1/040TK-A 2004/9/93).
Reasumując, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego fakt wniesienia przeciwko funkcjonariuszowi celnemu aktu oskarżenia o [...], jest zdarzeniem, które w świetle wymagań postawionych przez ustawodawcę osobom, które chcą pełnić służbę celną, w szczególności w świetle art. 2 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusz celny musi posiadać nieposzlakowaną opinię, pociąga za sobą obowiązek zwolnienia go ze służby.
W pojęciu natomiast "wniesienia aktu oskarżenia" mieszczą się również zdarzenia, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie pkt 8 a, art. 25 ust. 1 wskazanej ustawy, jeżeli do dnia jej wejścia w życie, sprawa karna tocząca się wskutek wniesienia tego aktu oskarżenia nie została prawomocnie zakończona.
Ten fakt w sprawie nie był kwestionowany. Z pisemnych wyjaśnień skarżącego złożonych w dacie [...] r., a także informacji uzyskanej przez orzekający organ z Sądu Rejonowego w C. ( pismo o nr [...] z dnia [...]) wynikało, że sprawa karna przeciwko J. K. ( o sygn. [...]) o popełnienie przestępstwa określonego w art. [...] § [...] dkk w zw. z art. [...] dkk nadal się toczy.
Brak więc podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza ww. przepisy prawa materialnego.
Skarżący podnosił też zarzut naruszenia art. 81 o Służbie Celnej oraz art. 10, 11 i 12 kpa, a zatem zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania. Otóż w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę na decyzję, gdy stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu omawianego przepisu może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwienie stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Innymi słowy, sąd uchylając decyzję na tej podstawie będzie musiał wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne ( por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz" J.P. Tarno, wyd. "Lexis Nexis W-wa 2004, str. 211 ).
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, aczkolwiek organ orzekający w toku prowadzonego postępowania naruszył wskazane poniżej zasady procedury administracyjnej, to jednak wskutek podjętych dalszych czynności procesowych w sprawie, stwierdzone naruszenia nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Przede wszystkim za błędny należy uznać wyrażony w odpowiedzi na skargę pogląd, że z treści art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej wynika, iż pełne postępowanie winno być przeprowadzone jedynie przed organem odwoławczym. Odesłanie w art. 81 ust. 2 tej ustawy do przepisów KPA dotyczy całego postępowania, o jakim mowa w art. 81 ust. 1 o Służbie Celnej, a nie tylko wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Treść tych uregulowań jest jednoznaczna i nie powinna budzić wątpliwości.
Zresztą pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę przeczy stanowisku jakie organ orzekający prezentował w toku postępowania administracyjnego, a wyrażonemu chociażby w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. Nr [...]. Rozważania co do stwierdzonych naruszeń należy jednak rozpocząć od kwestii skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] r. Nr [...].
Na kopercie znajdującej się w aktach administracyjnych ( karta [...] akt ) uczyniono adnotację : "Doręczono zastępczo [...], Decyzja ostateczna). Gdyby tak było w rzeczywistości to decyzja wydana w dniu [...] r. w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rażąco naruszałaby prawo, jako wydana wskutek rozpoznania odwołania od decyzji ostatecznej. Brak bowiem w aktach sprawy prośby o przywrócenie terminu oraz postanowienia o jakim mowa w art. 58 i 59 kpa.
W ocenie Sądu analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru ( karta [...] akt adm.) prowadzi jednak do wniosku, iż brak jest na tym dokumencie wyraźnej informacji doręczyciela czy i w jaki sposób powiadomił adresata o przesyłce. Urzędowego stwierdzenia sposobu doręczenia nie mogą zastąpić wzmianki o awizowaniu przesyłki. Co prawda słowo "awizo" w j. polskim oznacza zawiadomienie odbiorcy, lecz ze słowa tego nie można wywieźć sposobu zawiadomienia takiego, aby mieścił się on w wymogach art. 44 kpa. Tym bardziej, że przepis ten został z dniem 24.08.2003 r. znowelizowany ustawą z dnia 12 czerwca 2003 r. – Prawo pocztowe ( Dz. U. Nr 130, poz. 1188 ).
W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że jeżeli zwrotne poświadczenie odbioru pisma, zawierające informacje o czynnościach doręczającego nie zostało wypełnione, doręczenie nie można uważać za dokonane w trybie art. 44 kpa ( por. wyrok NSA z 8.04.1998 r. sygn. I SA 1722/97, zbiór LEX 45642, wyrok z dnia 28.06.2001, sygn. II SA 2871,00 zbiór LEX 53460).
Tym samym w ocenie Sądu zachodziły podstawy do przyjęcia, że decyzja z dnia [...] r. nie uzyskała przymiotu ostateczności w rozumieniu art. 16 kpa. Z akt sprawy wynika, że skarżący po wydaniu przedmiotowej decyzji skierował do organu orzekającego liczne pisma procesowe, z treści których wynikało, iż decyzji tej nie otrzymał nie zna dokładnie jej treści jednakże zarzuty zawarte w szczególności w jego piśmie z dnia [...] r. wskazywały, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. W tych okolicznościach sprawy pismo to mogło zostać potraktowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy bez uprzedniego wcześniejszego doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] r. bowiem inne działanie organu byłoby nadmierną formalistyką i prowadziłoby do przedłużenia postępowania ( podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 1997 r. sygn. akt I SA/Gd 470/96, zbiór LEX 30592). Nie można też w tej sytuacji mówić o niezachowaniu terminu do złożenia takiego wniosku ( wyrok NSA z dnia 28.06.2001 r,. sygn. III SA 2871/00, zbiór LEX 53460 ). Ranga zarzutów zawartych we wniosku z dnia [...] r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także nieskuteczność doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] r. uzasadniały ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, do czego organ orzekający był zobligowany z uwagi na treść art. 138 § 1 kpa w zw. z art. 81 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Celnej. W doktrynie jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mają zastosowania wszystkie przepisy, które stosuje organ odwoławczy, a zatem w tym postępowaniu nie ma bezpośredniego zastosowania np. art. 138 § 2 kpa ( por. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" B. Adamiak, J. Borkowski, 3 wydania, wyd. C.H. Beck, W-wa 2000. str. 513, wyrok NSA z 27.11.2001, sygn. I SA 1011/00. zbiór LEX 81760 ). Oznacza to, że wydana w niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] r. naruszała powyższe regulacje w tym zakresie w jakim sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Jednakże w ocenie Sądu to naruszenie wobec wydania w tej sprawie dalszych decyzji nie miało negatywnego wpływu na wynik sprawy, a wręcz przeciwnie, aczkolwiek z wadliwościami proceduralnymi, to jednakże gwarantowało rozpatrzenie sprawy przy zachowaniu zasad zawartych w art. 7 i 10 kpa. Za taką ocenę tego aktu prawnego przemawiała też zasada ekonomii procesowej. Zauważyć bowiem należy, że organ orzekający nie naruszając zasady wyrażonej w art. 138 § 2 kpa, mógłby wydać jedynie decyzję którą uchyliłby decyzję dotychczasową i orzekłby od razu o istocie sprawy.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy różni się bowiem od odwołania tym, że jest rozpatrywany przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 61 § 1 kpa to trzeba podkreślić, że uchybienie to nie skutkuje uchyleniem decyzji w sytuacji, gdy skarżący nie wykazał, aby między brakiem zawiadomienia go o wszczęciu postępowania, a treścią decyzji administracyjnej zachodził jakikolwiek związek przyczynowy ( por. wyrok NSA z dnia 25.05.2000 r., sygn. I SA/GL 324/98 zbiór LEX 44094 ).
Wbrew zarzutom skarżącego podjęte przez organ orzekający czynności procesowe, po wydaniu decyzji z dnia [...] r. zapewniły J. K. realizację czynnego udziału w sprawie.
Z akt sprawy wynika bowiem, że w dniu [...] r. ([...] akt ) został on zawiadomiony w trybie art. 10 § 1 kpa. Treść tego powiadomienia zawartego w piśmie z dnia [...] r., a doręczonego w dniu [...] r. umożliwiała J.K. wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ wyznaczył skarżącemu odpowiedni termin w celu skorzystania przez niego z przysługującego mu prawa czynnego udziału w sprawie. Zauważyć też trzeba, iż pomimo upływu wyznaczonego terminu z dniem [...], że decyzja w tej sprawie została wydana dopiero w dniu [...] r. Nadto w piśmie z dnia [...] r. poinformowano skarżącego, iż w każdym czasie ma prawo – wglądu do akt. Wskutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy przez organ orzekający tzn. przed wydaniem zaskarżonej decyzji skarżący ponownie w dniu [...] r. ( data doręczenia pisma z dn. [...] r.) został powiadomiony o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy. Tym samym miał możliwość złożenia stosownych wyjaśnień i zarzutów.
Również i tym razem wyznaczono skarżącemu stosowny 7 dniowy termin, zaś decyzja w tej sprawie została wydana dopiero [...] r. Treść kierowanych do skarżącego przez organ orzekający zawiadomień wskazuje, iż miał on możliwość czynnego udziału w sprawie w rozumieniu art. 10 § 1 kpa, w szczególności miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
Zakres rozpoznania sprawy i zebrany materiał dowodowy nie dają też podstawy do przyjęcia, że zostały naruszone zasady zawarte w art. 11 i 12 kpa.
Dokonując oceny, czy wykazane powyżej naruszenie zasad postępowania przez organ orzekający miały wpływ na wynik sprawy należy zwrócić uwagę na następujące okoliczności. Istota rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia czy przeciwko skarżącemu jako funkcjonariuszowi celnemu został wniesiony akt oskarżenia [...].
Okoliczność ta nie była przez skarżącego w ogóle kwestionowana w toku toczącego się postępowania. Jak już wyżej Sąd zauważył, wynikała ona nie tylko z wcześniejszych wyjaśnień i oświadczeń składanych na piśmie przez skarżącego do Naczelnika Urzędu celnego w C., ale i została potwierdzona stosowną informacją uzyskaną z Sądu Rejonowego w C.. Skarżący w pismach składanych do akt jak też we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy faktu powyższego nie kwestionował, a jedynie dokonywał jego odmiennej oceny w kontekście brzmienia art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej.
Do zakresu istoty sprawy należało też rozstrzygnięcie z jaką datą skarżący został zwolniony ze służby celnej, a to przy uwzględnieniu regulacji zawartej w art. 110 kpa.
Jak jednak wynika z akt administracyjnych, a także powyższych rozważań Sądu, decyzja z dnia [...] r. tego rodzaju skutków nie mogła wywoływać chociażby wobec wadliwości jej doręczenia, a także późniejszego uchylenia. O skutkach doręczenia decyzji o zwolnieniu ze służby można bowiem mówić dopiero w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] r. Nr [...], która została doręczona skarżącemu w dniu [...] r.
Trzeba też dodać, że osnowa decyzji tak jak i jej uzasadnienie zawierały wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 i 3 kpa.
Zaskarżona decyzja tj. decyzja z dnia [...] r. została wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa i zawiera w swej treści ( osnowie ) rozstrzygnięcie przewidziane w tym przepisie. Jednocześnie jej wydanie poprzedziło umożliwienie skarżącemu zapoznanie się z aktami sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa.
Doręczenie skarżącemu decyzji z dnia [...] r. jak i decyzji z dnia [...] r. nastąpiło z zachowaniem reguł zawartych w art. 39 – 44 kpa.
Tym samym brak było podstaw do przyjęcia, ze wskazane wyżej naruszenie procedury miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów w oparciu o art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji.
su.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło