IV SA/Gl 416/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), nie stwierdził u S. F. choroby zawodowej choroby płuc, wymienionej w poz. 3/2 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. z 2009 r., Nr 105 poz. 869). Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające oraz orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. – Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. nr [...] i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. nr [...], które wykluczyły u S. F. istnienie choroby zawodowej pylicy płuc. Biegli lekarze orzekli, że radiogram klatki piersiowej z grudnia 2009 r. oraz wynik tomografii komputerowej klatki piersiowej z [...] r. nie wykazują obecności zmian radiologicznych uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc zgodnie ze standardami klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy z 1980 r. Nadto w wykonanym aktualnie badaniu spirometrycznym nie stwierdzono zaburzeń wentylacji, natomiast w badaniu gazów krwi kapilarnej aretrializowanej w spoczynku nie wykazano cech niewydolności oddechowej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. F. Nie zgodził się z brakiem rozpoznania pylicy płuc, gdyż jego zdaniem załączony wynik badania tomograficznego klatki piersiowej dnia [...] r., przeprowadzonego w [...] Centrum Diagnostyki Obrazowej w K. oraz wieloletnia praca w narażeniu na pył węglowy stanowią podstawę do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową – pylicę płuc. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie wyjaśniające wykazało pracę S.F. w narażeniu na pył węglowo – kamienny ( zwłókniający) w latach 1958 – 1996 w KWK "A" w R.( obecna nazwa: Kompania Węglowa S.A. Oddział KWK "A’") jako ładowacz, cieśla ruchowy, nadgórnik, sztygar oddziałowy oddziału wydobywczego, nadsztygar górniczy oraz kierownik robót górniczych w oddziałach robót wydobywczych i przygotowawczych pod ziemią. W toku postępowania strona początkowo została poddana badaniom w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. – Poradnia Chorób Zawodowych w S. ( orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania pylicy płuc wym. w poz. 3/2 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów dotyczącego chorób zawodowych, gdyż badanie radiologiczne z dnia [...] r. i [...] r. oraz TK klatki piersiowej z dnia [...] r. nie ujawniło zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających, upoważniających bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem do rozpoznania pylicy płuc. W skutek odwołania strony od wyników powyższego orzeczenia lekarskiego strona była badana w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – pylica górników kopalń węgla wym. w poz. 3/2 wykazu chorób zawodowych przywołanego rozp. R.M. w sprawie chorób zawodowych. Wskazano, że na pełnowymiarowym zdjęciu RTG klatki piersiowej w projekcji tylko-przedniej nie stwierdzono zmian ogniskowych w płucach mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. Dodatkowo radiogram klatki piersiowej S. F. z [...] r. oraz wynik TK klatki piersiowej z dnia [...] r. nie wykazują obecności zmian radiologicznych uzasadniających rozpoznanie u strony pylicy płuc. Wyjaśniono, iż orzecznictwo w zakresie chorób zawodowych z kręgu pylic opiera się na metodzie porównawczej standardów rtg klatki piersiowej – wydanych przez Międzynarodowe Biuro Pracy w Genewie, traktowanych jako zalecenia pomocne przy wydawaniu orzeczeń lekarskich – z radiogramami badanego. Podkreślono, że w przypadku strony nie stwierdzono obecności zmian ogniskowych w obrębie płuc. Z tych względów pomimo udokumentowanego narażenia zawodowego na pyły zwłókniające stwarzającego ryzyko wystąpienia pylicy płuc, mając na uwadze obowiązujące w zakresie chorób zawodowych kryteria diagnostyczno – orzecznicze lekarze specjaliści WOMP i IMPiZŚ w S. nie znaleźli podstaw do rozpoznania u S. F. choroby zawodowej – pylicy płuc. W decyzji podkreślono nadto, że dołączony do odwołania wynik badania TK klatki piersiowej z dnia [...] r. był znany lekarzom specjalistom WOMP i IMPiZŚ w S. Organ stwierdził, że wyniki badań obu placówek oraz konkluzje orzeczeń są ze sobą zbieżne. Zatem nie ma również podstaw by te orzeczenia, oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno – orzeczniczymi, kwestionować. Wyjaśniono na marginesie, że proces pyliczy przebiega powoli i nie wymaga weryfikacji radiologicznej w krótkim okresie czasu, dlatego też w rozpoznawaniu pylicy płuc nie stosuje się ograniczenia czasowego i choroba ta może być rozpoznawana nawet długo po ustaniu narażenia zawodowego, np. podczas kolejnych badań kontrolnych w PCHZ WOMP w wyznaczonym terminie. Konkludując organ wskazał, że po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego, zwłaszcza orzeczeń lekarskich WOMP i IMPiZŚ w S. nie było podstaw do uwzględnienia odwołania. S. F. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie zgodził się z argumentacją organu odwoławczego odmawiającego stwierdzenia u niego choroby zawodowej. Wskazał, że w związku z długą pracą w kopalni ma obecnie bardzo duże problemy z kręgosłupem oraz dolegliwości układu oddechowego. Podkreślił, że standardy klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy z 1980 r. powstały 30 lat temu i nie mogły przewidzieć rozwoju nauk medycznych, w tym nie brały pod uwagę wyników tomografii komputerowej. Natomiast z przedstawionego przez skarżącego badania tomografii komputerowej klatki piersiowej wynika, że posiada on drobne guzki w obrębie płuc wskazujących na wystąpienie pylicy płuc. Skarżący zdaje sobie sprawę, że badanie tomograficzne wykonała jednostka nieuprawniona do stwierdzenia choroby zawodowej, jednakże badanie to, wykonane najnowszym sprzętem, potwierdza chorobę pylicy płuc. W odpowiedzi na skargę organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i postulował oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów legalności, według których odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej ( art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r. , poz. 1269, z późn. zm.). W szczególności z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, a ustalenia organów obu instancji nie zostały poczynione w oparciu o prawidłową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego do czego zobowiązuje art. 80 kpa. Otóż w sytuacji, gdy kwestia narażenia zawodowego była bezsporna, zasadnicze znaczenie miały dane zawarte w orzeczeniach lekarskich uprawnionych jednostek medycznych, które nie rozpoznały u skarżącego pylicy płuc. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, że orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w sprawie choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego, która powinna odpowiadać wymaganiom stawianym przepisem art. 84 § 1 kpa ( por. wyrok NSA z dnia 15.IV.1998 r., sygn. I SA 2074/97, zbiór LEX nr 45828, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10.VI.2011 r., sygn. IV SA/Wr 242/11, zbiór LEX nr 8817/99). Tym samym prawidłowe orzeczenie lekarskie musi zawierać szczegółowe uzasadnienie postawionej diagnozy z ustosunkowaniem się do zebranej dokumentacji medycznej, a zwłaszcza tej, która formułuje odmienne wnioski. Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie budzą w tym względzie istotne zastrzeżenia. Mianowicie nie rozpoznając pylicy płuc powołują się one zbiorczo na radiogramy oraz wynik TK klatki piersiowej skarżącego, przy czym według placówki I stopnia nie ujawniły one zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających, a według Instytutu badania te nie wykazują obecności zmian radiologicznych uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc zgodnie ze standardami klasyfikacji pylic Międzynarodowego Biura Pracy z 1980 r. Tymczasem lekarz opisujący wynik wskazanego badania tomograficznego zdiagnozował u skarżącego pylicę płuc, przy czym w opisie badania wskazał szczegółową charakterystykę stanu płuc, wymieniając m.in. różnej wielkości guzki w poszczególnych płatach płucnych. Charakterystyka ta została pominięta w omawianych orzeczeniach lekarskich. Natomiast Instytut opisał jedynie badanie RTG z dnia [...] r., wskazane jako badanie dodatkowe. Opis ten nie został porównany z wynikami badania TK. Nie wkraczając w ocenę medyczną nie sposób jednak nie dostrzec odmiennej treści wyników tych badań. Różnice te należało wyjaśnić w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego. Ponieważ zwłaszcza Instytut nie znalazł podstaw do rozpoznania pylicy również w oparciu o wynik TK, to zobowiązany był do omówienia wyników tego badania i wskazania, dlaczego stwierdzone w nim objawy nie odpowiadają chorobie pylicy, wbrew wnioskom lekarza radiologa opisującego to badanie. W szczególności wymagane było wyjaśnienie, czy i dlaczego objawy te nie stanowią tego rodzaju zmian ogniskowych, które Instytut uznaje za konieczne do rozpoznania choroby zawodowej pylicy płuc. Nie jest w tym zakresie wystarczające ogólnikowe odwołanie się do standardów klasyfikacji pylic Międzynarodowego Biura Pracy, które ma charakter zaleceń, a nie wiążących reguł (szersze omówienie tej kwestii – patrz : wyrok tut. Sądu z dnia 21.X.2010 r., sygn. IV SA/GL 254/10, dostępny w Internecie). Należało zatem w orzeczeniu lekarskim podać, jak zakwalifikowano zmiany chorobowe wykryte u skarżącego w badaniu tomograficznym i z jakich przyczyn – czy z powodu ich rodzaju, wielkości, kształtu, ilości itp. – nie można ich zdiagnozować jako pylica. Być może w jej początkowych stadiach nie jest możliwe zakwalifikowanie określonych objawów jako choroby znajdującej się w wykazie chorób zawodowych i przy stosowaniu jednolitych dla wszystkich procedur właściwe jest opieranie się na wynikach, które w sposób w miarę pewny pozwalają na takie zakwalifikowanie, jednakowoż takie okoliczności muszą wynikać ze szczegółowych ustaleń medycznych zamieszczonych w orzeczeniu lekarskim. Tego rodzaju analizy nie zawierają wydane w sprawie orzeczenia, co winno było skłonić organ właściwego inspektora pracy do skorzystania z możliwości, jakie daje § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. Ponieważ nie nastąpiło to w toku dotychczasowego postępowania administracyjnego, to przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ zwróci się do sosnowieckiego Instytutu o dodatkowe uzasadnienie jego orzeczenia lekarskiego, obejmujące wskazane wyżej zagadnienia i uwzględniające ewentualne nowe okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego. Odnośnie stosowania wymienionego rozporządzenia organ wyjaśni też, kiedy wszczęto postępowanie w sprawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, a więc kiedy takie zgłoszenie nastąpiło, gdyż nie wynika to z treści karty oceny narażenia zawodowego, która podaje jedynie datę przeprowadzenia postępowania w dniu [...] r. W sytuacji, gdy kolejnym elementem akt administracyjnych jest orzeczenie lekarskie sporządzone dopiero w 2010 r., to okoliczność, że zgłoszenie choroby zawodowej nastąpiło po 2.IX.2002 r. ( § 11 ust. 2 cyt. rozporządzenia ) wcale nie jest oczywista. Z powyższych względów, skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania organu wynikają wprost z przedstawionych wywodów. W szczególności po należytym uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego organ ponownie dokona wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego i na jej podstawie wyda rozstrzygnięcie, uzasadnione w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 kpa. Jak już na początku zauważono, problem narażenia zawodowego skarżącego był bezsporny, w związku z czym nie wymaga dalszych czynności dowodowych, a istota sprawy tkwi w prawidłowym przeprowadzeniu postępowania dotyczącym rozpoznania choroby zawodowej w ujęciu normy z art. 2351 Kodeksu pracy. su.